TOMA

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
TOMA
TOMA.JPG
Endüstri Savunma Sanayi
Boyutları U 7.45m x G 2.5m x Y 3.6m
Tekerlek sayısı 4x4, 4x2, 6x4, 6x2 ve 6x6

TOMA (Toplumsal Olaylara Müdahale Aracı), güvenlik güçlerinin gereksinimlerini karşılamak için üretilen zırhlı bir su topudur. İç güvenliği sağlamada ve toplumsal olayların bastırılması ve kontrol altına alınmasında çok etkin bir araç olup Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı başta olmak üzere Azerbaycan, Libya, Zimbabve, Gürcistan, Kazakistan gibi birçok ülkede güvenlik güçleri tarafından aktif olarak kullanılmaktadır.[1]

TOMA, 4x4, 4x2, 6x4, 6x2 ve 6x6 gibi farklı tip şaseler üzerine entegre edilebilmektedir. 100 km/s hız ve %30 tırmanma kabiliyetine sahip olan TOMA, kritik sistemleri balistik korumaya sahip olacak şekilde tasarlanmıştır.[1]

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

TOMA'lar Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı tarafından kullanılmaktadır. Emniyet Müdürlüğü envanterinde 540 adet Jandarma Genel Komutanlığı envanterinde 143 adet TOMA bulunmaktadır. Olaylar sırasında üzerine isabet edebilecek yanıcı maddeleride fıskiye sistemiyle kendi kendine söndürebilen TOMA'nın şoför kabini 60 mm balistik zırhla kaplıdır. Herhangi bir şekilde eylemci veya göstericiler tarafından durdurulabilmesi mümkün değildir. Dolu ağırlığı 40 ton civarındadır. Su, OC (Oleoresincapsicum biber gazı) katkılı su, boyalı ve kokulu su, köpük katkılı su olmak üzere dört farklı materyalle çalışır.

TOMA Ankara'daki 2013 Taksim Gezi Parkı protestolarına müdahale ederken
Taksim Meydanı'nda bir TOMA
Panzer tipi TOMA

Üretim Amacı Dışında Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

TOMA'ların başlıca üretim amacı ayaklanmaların bastırılmasıdır.[2] Bunun yanında farklı kullanımları da mevcuttur. Örneğin Bitlis'teki 2013 Kutlu Doğum Haftası etkinliklerinde vatandaşlara gül suyu sıkmak için,[3] Denizli'de ise Dünya Çocuk Hakları Günü'nde çocukları gezdirmek, havaya su sıkma suretiyle bir gösteri düzenlemek amacıyla kullanılmıştır.[4]

Tepkiler ve Karşı Önlemler[değiştir | kaynağı değiştir]

Özellikle 2013 Taksim Gezi Parkı protestoları sırasında insanlara sade su yerine biber gazlı su sıkılması[5], kimi eylemcilerin ezilme tehlikesi yaşaması[6][7] gibi olaylar, TOMA'ların şiddet aracı olarak kullanıldıkları gerekçesiyle değişik kesimler tarafından eleştirildi.[8][9][10][11]

Büyüyen tepkilere karşılık polis bazı bölgelerde TOMA'ları bayraklarla kapladı.[12]

Mizahi Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yine 2013 Taksim Gezi Parkı protestoları esnasında TOMA müdahaleleri eylemcilerin sosyal medyada paylaştıkları şaka konuları haline geldi.

  • 4 Haziran akşamı Başbakanlık Ofisi çevresinde barikat kuran polisle göstericiler arasında sabaha kadar yaşanan çatışmalar sırasında, Beşiktaş taraftar grubu Çarşı'nın bir dozeri şoförünü de yanlarına alarak[13] TOMA'lara doğru sürmesinin ardından[14], sosyal medyada dozere TOMA'ya atıfta bulunularak POMA (Polis Olaylarına Müdahale Aracı) adı verildi.[15]
  • Ankara'da eylem noktalarından biri olan Tunalı Hilmi Caddesi'nin adı sosyal medyada TOMA'lı Hilmi Caddesi olarak anılmaya başlandı.[11]
  • 14 Haziran günü TOMA'lar Guardian gazetesi çizerlerinden Steve Bell'in karikatür konusu oldu. Bell'in karikatüründe, Türk bayraklı TOMA'nın önünde duran Recep Tayyip Erdoğan, başında bir hilâlle, fil hortumuna benzeyen burnundan tazyikli su fışkırtırken resmedildi.[11]
  • İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş'ın "Artık her şeyi halka soracağız" demesinin ardından "İstanbul TOMA'sını seçiyor, sizin TOMA'nız hangisi?" başlığıyla esprili bir afiş hazırlandı. Üç farklı TOMA'nın montajlandığı afişte Osmanlı desenleriyle "Ottoma", çevreci "Yeşil Toma" ve beyaz üzerine mavi çizgili "Klasik Toma" yer alıyor. "Bobiler" isimli sitede 'visualflame' nickli üyenin hazırladığı afişte "Toplumsal, demokratik taleplerle mücadele etkinliğini artırmak için yeni bir projeye imza atıyoruz. Proje kapsamında kullanılan orantısız güç yetersiz bulunduğu için 35 yeni TOMA güvenlik güçlerine katılıyor. Bu çerçevede alınacak TOMA’ların konseptini siz değerli İstanbul halkına soruyoruz." deniliyor.[16]

Karşı Önlemler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sert müdahale kapasiteleri TOMA'lara karşı alınabilecek önlemler konusunu da tartışmaya açmaktadır. Wall Street'i İşgal Et hareketinin sitesindeki bir habere göre, "bir TOMA'nın pencerelerine boya atarak aracın hareket kabiliyeti kısıtlanabilir ... tamamen durdurmak için egzoz borusuna ıslak bir havlu tıkılabilir; motorun altında bir şeyler yakılabilir veya pek çok insan birlikte TOMA'yı devirebilir. Gibi bilgiler paylaşılsa da TOMA üretimi itibariyle ön mühendislik çalışmalarıyla bu ihtimalleri devre dışı bırakacak şekilde üretilmiştir. Bu tür bilgiler 2013 Taksim Gezi Parkı protestoları sırasında tüm Türkiye'de paylaşılıyor."[17]

Teknik Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Aracın teknik özellikleri, aşağıda belirtildiği gibidir.[1]

Su, Boya ve Gaz Atma Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bilgisayarlı su topu kontrol sistemi
  • 5.000-10.000 lt.lik su tankı
  • 60 lt.lik gaz tankı
  • 60 lt.lik boya tankı
  • 80 lt.lik köpük tankı
  • Üç farklı su atma özelliği: Kısa, Uzun, Sürekli
  • Farklı su, boya, gaz, köpük karışımı atma kombinasyonları
  • Tazyikli suyun etkisini arttırmak için suya biber gazı dahil çeşitli yakıcı kimyasallar ekleyebilme[5][18][19]
  • Göl veya kuyudan su çekme ve kendi kendine su tankını doldurma kabiliyeti
  • Yangın Söndürme Kabiliyeti

Kendini Koruma Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şasi ve Araç Koruma Sistemi
  • Yan ve Arka Gaz Püskürtme Sistemleri
  • Zırhlı Kabin
  • Cam Koruma
  • Yangın Söndürme Sistemi[20]
  • Göz Yaşartıcı Gaza Karşı Pozitif Kabin Basınçlandırma Sistemi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Toplumsal Olaylara Müdahale Aracı (TOMA)". www.nurolmakina.com.tr. 2013. http://www.nurolmakina.com.tr/tr/ueruenler/ic-guvenlik-araclari/toma.html. Erişim tarihi: 24 Nisan 2014. 
  2. ^ "TOMA, Riot Control Vehicle". nurolmakina.com.tr. http://www.nurolmakina.com.tr/en/products/internal-security/toma.html. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  3. ^ "TOMA'lar bu kez gül suyu sıktı". aa.com.tr. 16/04/2013. http://www.aa.com.tr/tr/rss/161839--tomalar-bu-kez-gul-suyu-sikti. Erişim tarihi: 03/06/2013. 
  4. ^ Çocuk Hakları Günü'nde TOMA Keyfi 21 Kasım 2013
  5. ^ a b "'İşkence' katkılı su!". radikal.com.tr. 18/06/2013. http://www.radikal.com.tr/turkiye/iskence_katkili_su-1138036. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  6. ^ "TOMA'daki polis üzülmesin, iyiyim". milliyet.com.tr. 21/06/2013. http://gundem.milliyet.com.tr/toma-daki-polis-uzulmesin-iyiyim/gundem/detay/1725766/default.htm. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  7. ^ "TOMA'nın altında kalan vatandaşı polis öldüresiye tekmeledi". odatv.com. 15/06/2013. http://www.odatv.com/n.php?n=tomanin-altinda-kalan-vatandasi-polis-olduresiye-tekmeledi-1506131200. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  8. ^ "Önce Troia sonra TOMA". hurriyet.com.tr. 19/06/2013. http://www.hurriyet.com.tr/ege/23543258.asp. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  9. ^ "TOMA'nın önünde kitap okudular". iha.com.tr. 20/06/2013. http://www.iha.com.tr/tomanin-onunde-kitap-okudular-20130620AW000499-izmir-haberi. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  10. ^ "Bahçeli: Gençlere TOMA'yla saldırmak utançtır". radikal.com.tr. 18/06/2013. http://www.radikal.com.tr/politika/bahceli_genclere_tomayla_saldirmak_utanctir-1138093. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  11. ^ a b c "Guardian Erdoğan'ı TOMA'ya benzetti". bbc.co.uk. 14/06/2013. http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2013/06/130614_guardian_karikatur_erdogan.shtml. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  12. ^ "Kızılay'da TOMA'lar Türk bayrakları ile çevrildi". turkiyegazetesi.com.tr. 09/06/2013. http://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/43860.aspx. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  13. ^ "Çarşı POMA'yı şoförüyle götürmüş!". focushaber.com. 06/06/2013. http://www.focushaber.com/carsi-poma-yi-soforuyle-goturmus--h-320699.html. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  14. ^ "Çarşı grubuna 2 tutuklama". radikal.com.tr. 19/06/2013. http://www.radikal.com.tr/turkiye/polis_carsiya_sordu_bizim_tomadan_ne_istediniz-1138247. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  15. ^ "POMA-TOMA kovalamacası". milliyet.com.tr. 04/06/2013. http://gundem.milliyet.com.tr/poma-toma-kovalamacasi/gundem/detay/1718290/default.htm. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  16. ^ "İstanbul TOMA'sını seçiyor! Peki, sizin TOMA'nız hangisi?". radikal.com.tr. 22/06/2013. http://www.radikal.com.tr/turkiye/istanbul_tomasini_seciyor_peki_sizin_tomaniz_hangisi-1138681. Erişim tarihi: 24/06/2013. 
  17. ^ "İstanbul yanıyor". Wall Street'i İşgal Et. http://occupywallst.org/article/instanbul-is-burning/. Erişim tarihi: 03/06/2013. 
  18. ^ "TOMA'lardan ne sıkıldığı ortaya çıktı". yurtgazetesi.com.tr. 16/06/2013. http://www.yurtgazetesi.com.tr/gundem/tomalardan-ne-sikildigi-ortaya-cikti-h36808.html. Erişim tarihi: 21/06/2013. 
  19. ^ "TOMA suyu yine 'yaktı'". radikal.com.tr. 22/06/2013. http://www.radikal.com.tr/turkiye/karanfille_toplandilar_gazla_dagitildilar-1138750. Erişim tarihi: 24/06/2013. 
  20. ^ "TOMA kendini söndürürken (fotoğraf)". nurolmakina.com.tr. http://www.nurolmakina.com.tr/images/stories/nurol-makina-galeri/toma/toma-02.jpg. Erişim tarihi: 21/06/2013.