Roman Polanski

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Roman Polanski
Roman Polanski, 2011
Roman Polanski, 2011
Doğum 18 Ağustos 1933 (1933-08-18) (80 yaşında)
Paris, Fransa
Meslek Yönetmen ve oyuncu

Roman Polanski (d. 18 Ağustos 1933, Paris), Polonyalı yönetmen, yazar, oyuncu ve yapımcıdır.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Polanski, 1933'te Polonyalı bir Yahudi ile bir Rus göçmeninin oğlu olarak Paris’te dünyaya geldi. Üç yaşında ailesi ile birlikte Krakov’a taşındı. 1940’ta şehrin Almanlar tarafından işgal edilmesinin ardından ailesi bir toplama kampına gönderildi.

Naziler tarafından götürülmesinden hemen önce babasının sayesinde kaçmayı başaran Polanski, iyiliksever Katolik ailelerin yardımı sayesinde hayatta kalmayı başarır. Annesi Auschwitz’de ölür. Kamptan sağ olarak kurtulmayı başaran babası, oğluyla birlikte Krakov’a döner. Babasının tekrar evlenmesi üzerine, artık bir yetişkin olan Polanski evden ayrılır. Babası, Polanski’yi bir teknik okula gönderir. 1950’de bir sinema okuluna devam etmek üzere okulu terk eder. Aynı zamanda, Krakov tiyatrosunda aktör olarak işe başlar. İlk sahneye çıkışı, 1954’te Andrezj Wajda’nın “Pokolenie / Bir Kuşak”ı ile olur.

1954’te Lodz’un ünlü Devlet Film Okulu’nda yönetmenlik bölümüne girer, üç yıl sonra öğrencilik döneminin ilk filmi olan “Rozbijemy Zabawe/ Break Up The Party” yi çeker.

İlk tanınan filmi 1962’de çektiği “ Knife in The Water - Suda Bıçak” olur. Bu filmde senaryo üzerinde kendisi çalışmıştır. Sonraki iki filmini çekmek üzere İngiltere’ye giden yönetmenin burada yaptığı ilk film olan “ Repulsion - Tiksinti”, parlak bir başarı elde edemez. Filmin, yönetmenin en çok sevdiği filmi olduğu söylenir. Polanski’nin Hollywood’a ayak basışı, 1968’de çektiği korku filmi “Rosemary’s Baby- Rosemary'nin Bebeği ” ile olur. Önceki eserlerinde olduğu gibi bu filmde de yönetmen, uğursuzluklara işaret eden bir dehşet havası yaratır.

Bir sonraki filmi Macbeth, bir Shakespeare uyarlamasıdır. İkinci karısı Sharon Tate’in Manson Ailesi tarafından canicesine öldürülmesinin hemen ardından çekilmesi, yönetmenin hissettiği acı ve şiddetin filme yansımasına sebep olmuştur.

Bu filmin ardından kılık değiştiren yönetmen, İtalya’ya gidip bir seks komedisi çeker. Ardından, en iyi filmlerinden biri sayılan “Chinatown”u çekmek üzere tekrar Hollywood’a döner (1974). Film, Polanski’ye bir Oskar, bir de İngiliz Akademi Ödülü getirir. 1976 yılında çektiği heyecan verici ve gerçeküstü “The Tenant- Kiracı” ile başarıları devam eder. Uğursuz, paranoyak bir delilik, suistimal ve intikam hikâyesini anlatan filmin Polanski’nin Paris’e geldiği ilk yıllarda yaşadığı mahallede çekildiği söylenir. Bu film aynı zamanda "apartman üçlemesinin" Repulsion ve Rosemary'nin Bebeği'nden sonraki üçüncü ve son filmi olma özelliğini taşımaktadır.

Tutuklama kararı[değiştir | kaynağı değiştir]

Polanski 13 yaşındaki bir kıza hukuken tecavüzden (ki bu olayın Jack Nicholson'un evinde vuku bulduğu rivayet edilir) suçlu bulunur. Bu olayın ardından ABD'deki tutuklama kararı nedeniyle Paris’e yerleşir ve Fransız vatandaşlığına geçer. Fransız otoriteler yönetmeni iade etmezler. 1979 yılına kadar da film yapmaz. Thomas Hardy’nin bir romanından uyarlanan üç saat uzunluğundaki “Tess” (17 yaşındaki Nastassja Kinski filmde rol alacaktır.), Fransa’da o zamana kadar çekilen en pahalı film olur. Polanski, bunun karşılığını bir Oskar ödülü ve Cesar’da en iyi yönetmen ödülüyle alacaktır.

Bir sonraki filmi olan “Pirates-Korsanlar” (1986) ise tam bir hayal kırıklığı yaratır. 1987’de çektiği ve Harrison Ford’un rol aldığı gerilim filmi “Frantic” de ne eleştirmenlerden, ne de işin ticari kısmıyla ilgilenenlerden olumlu puan alabilmiştir. 1992’de “ Bitter Moon - Acı Ay” u çeker ama beğenilmez. Polanski eleştirmenlerin övgüsünü ancak 1994’te çektiği “ Death and the Maiden” ile kazanabildi. Ariel Dorfman’ın oyunundan uyarlanan filmde Ben Kingsley ve Sigourney Weaver başrol oyunculuğu yaptılar. İki yıl sonra deneysel bir çalışma olan “Gli Angeli”ye imza atan yönetmen, 1999’da “The Ninth Gate- Dokuzuncu Kapı” ile esrarlı gerilim filmlerine dönüş yaptı.

Yönetmen, 2002 yılında, kendi yaşam-öyküsünün aynası niteliğindeki Piyanist'i çekti. II. Dünya Savaşı sırasında, Varşova'nın varoş sokaklarında yaşam savaşı veren bir adamın hikâyesini konu alan film, 55. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye Ödülü'ne layık görüldü.

2005 yılında ise Charles Dickens'in Oliver Twist romanını filme çekmiştir. Hikâye, 19. yüzyılda, yetim bir çocuğun, Londra sokaklarında yaşamak zorunda kaldığı sefilliği anlatır.

Filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yönetmen olarak[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyuncu olarak[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödüller ve Adaylıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Ödül Kategori Sonuç
1963 Academy of Motion Picture Arts and Sciences En iyi yabancı dilde film (Knife in the Water) Adaylık
1968 Academy of Motion Picture Arts and Sciences En iyi ekran uyarlaması (Rosemary's Baby) Adaylık
1974 Academy of Motion Picture Arts and Sciences Yönetmen için Akademi Ödülü (Chinatown) Adaylık[1]
1974 Altın Küre Ödülleri En iyi yönetim (Chinatown) Kazandı
1974 British Academy of Film and Television Arts En iyi yönetim (Chinatown) Kazandı
1979 César Ödülleri En iyi görüntü (Tess) Kazandı
1979 César Ödülleri En iyi yönetme (Tess) Kazandı
1979 Academy of Motion Picture Arts and Sciences En iyi yönetim (Tess) Adaylık[2]
1979 Altın Küre Ödülleri En iyi yabancı film (Tess) Kazandı
1979 Altın Küre Ödülleri En iyi yönetim (Tess) Adaylık
2002 2002 Cannes Film Festivali Palme d'Or (Altın Palmiye) ödülü En iyi fim (Piyanist) Kazandı
2002 Academy of Motion Picture Arts and Sciences En iyi yönetmen (Piyanist) Kazandı
2002 Académie des Arts et Techniques du Cinéma En iyi film (Piyanist) Kazandı
2002 Académie des Arts et Techniques du Cinéma En iyi yönetmen (Piyanist) Kazandı
2004 Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali Dünya sinemasına sanatsal katkılarından dolayı Kristal Küre ödülü Kazandı
2009 Zürih Film Festivali Altın İkon Ödülü Yaşam boyu başarı Kazandı[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]