Mütevekkil (Abbasi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mūtevekkil
Câʿfer el-Mütevekkil
Abbasi Halifesi
Hüküm süresi 847 – 861
Önce gelen Vâsık
Sonra gelen Muntasir
Tam adı "el-Mûtevekkil ʿalâ ʾl-Lâh" Câʿfer bin Muhammed el-Muʻtasım bin er-Reşîd
Doğum tarihi Mart 822
Ölüm tarihi Aralık 861
Hanedan Abbasi
Babası Muʻtasım

Mütevekkil veya Câʿfer el-Mütevekkil (Tam Adı: "el-Mûtevekkil ʿalâ ʾl-Lâh" Câʿfer bin Muhammed el-Muʻtasım bin er-Reşîd (Arapca| المتوكل على الله جعفر بن المعتصم ) (d. Mart 822 - ö. Aralık 861), onuncu Abbasi Halifesi (847-861).

Yaşam[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençliğinde önemli siyasal ya da askeri görevler üstlenmemekle birlikte, dinsel tartışmalara büyük ilgi göstermiştir. Vasık'in halifeliği döneminde onun veziri olan "Bin Abdülmelik", Mütevekkil'e çok kötü davranmıştı.

847'de Vasık'ın yerine halife olunca Sünniliği benimseyerek Sünni ve Müslüman olmayanlara baskı uygulamaya başladı. Bağdat'taki sinagoglar ve kiliseler yerle bir edildi. Bu arada Hüseyin'in Kerbela'daki türbesi yıkıldı ve bu kente yapılan hac ziyaretleri yasaklandı. Hıristiyanlara ve Yahudilere yönelik özel giysi zorunluluğunu yeniden yürürlüğe koydu.

Mütevekkil dış politikada aynı ölçüde başarılı olamadı. Sürekli olarak eyaletlerde baş gösteren ayaklanmalarla uğraşmak zorunda kaldı. Ama önemli bir toprak kaybına uğramadı. Bizans'la savaş aralıklı olarak sürdü. Mütevekkil orduda Türk asıllı komutanları görevlendirmeyi sürdürdü.

Sonuçta veraset hakkını yitirmekten korkan büyük oğlu Muntasır'ın anlaştığı Türk askerlerince öldürüldü.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Halife olan babası ve kardeşinin aksine, Mütevekil güzel sanatlar ve bilimler üzerine ilgisini çekmemişti. Fakat ülkesinde güzel ve kalıcı şehirler, binalar yaptırmaya ve mimariye çok ilgisini teksif stmişti.

Babası Mutasım'ın Sasaniler'den kalma "Deyru’n -Âdî" adıyla bilinen eski bir av köşkü ve etrafındaki ufak bir yerleşkede Türk asıllı köle memluk askerleri için kışlalar yaparak yeniden kurdurduğu Samara Mütevekkil döneminde dünyada eşi az bulunur bir şehire dönüşmüştür. Mütevekkil döneminde bu şehirde kendi şahsi için yaklaşık 20 saray ve büyük konak yapılmıştır.

Yapıldığı zaman dünyanın en büyük camii olan Samarra Ulu Camii Mütevekkil döneminde tasarlanmış ve yaptirilmıştır. Bu caminin, en tepesinin zeminden 55 metre yüksekte olan, genellikle bir konik şekilde olan ve tepesine dışından ekseni etrafında dönen yol seklinde tepesine tırmanilan bir minaresi vardır ki bu mimarı niteliğinden dolayı bu camii o zamana kadar ve sonra yapılan camiler arasında çok ender bulunan bir eser yapmaktadır. Ayrıca bu caminin içindeki duvarlar, günümüze kadar pek azı kalan mavi mozayik panolarla kapliydi. Sonradan Abbası başkentlik niteliğini Bağdat'a kaybeden Samarra günümüzde bir UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunan çok önemli bir arkeolojik kalıntıdır.[1].

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hitti, Philip H. (çev. Salih Tuğ),(1968) Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi (IV Cilt), İstanbul:Boğaziçi Yayınları.
  • Üçok, Bahriye (1979) İslam Tarihi Emeviler- Abbasiler, Devlet Kitapları, Ankara: Milli Eğitim Basımevi (1.Basım:1968)
  • Muir, William (1924), The Caliphate, Its Rise, Decline and Fall [1] (İngilizce) (Erişim tarihi: 30.8.2009)
Mütevekkil (Abbasi)
Doğumu: 821 Ölümü: 861
Sünni İslam unvanları
Önce gelen
Vâsık
İslam Halifesi
847 - 861
Sonra gelen
-Muntasır