Büyük insansı maymunlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Büyük insansı maymunlar
Australopithecus africanus rekonstrüksiyonu.
Bilimsel sınıflandırma
Üst alem: Eukaryota - Ökaryotlar Alem: Animalia - Hayvanlar Alt alem: Eumetazoa - Gerçek dokulular (Grup) Bilateria - Bilateral simetrililer Üst şube: Deuterostomia - İkincil ağızlılar Şube: Chordata - Sırt iplikliler Alt şube: Vertebrata - Omurgalılar İnfa şube: Gnathostomata - Gerçekçeneliler Üst sınıf: Tetrapoda - Dört üyeliler Sınıf: Mammalia - Memeliler Alt sınıf: Theria İnfra sınıf: Placentalia - Eteneliler Üst takım: Euarchonta Takım: Primates -Primatlar Alt takım: Haplorrhini İnfra takım: Simiiformes Parvorder: Catarrhini -Eskidünya maymunları Üst familya: Hominoidea -İnsansılar Familya: Hominidae -Büyük insansılar Gray, 1825
Alt Aileler (Alt Familyalar)
Ayrıntı için metne bakınız Homininae - Ponginae -

Hominidae, primatlar (Primates) takımının insansı maymunlar (Hominoidea) üst familyasına dahil bir familyadır ve büyük insansı maymunları içerir. Toplam dört primat cinsi Hominidae familyası içinde sınıflanır. Bunlar, Ponginae alt familyası bünyesinde gruplandırılan Pongo (orangutan) ile Homininae alt familyası bünyesinde gruplandırılan Gorilla (goril), Homo (insan) ve Pan (şempanze) cinsleridir.

Hominidae familyasının sınıflanması yıllar içinde çok defa değişikliğe uğramıştır. Bu familya ilk başlarda yalnızca insan cinsini ve onun soyu tükenmiş akrabalarını içermiş, diğer büyük insansı maymunlar ise Pongidae adlı ayrı bir familyada sınıflanmıştır. Bu tanım günümüzde pek çok antropoloji uzmanınca hâlâ kullanılsa da Pongidae familyasını kısmi soylu (İng., paraphyletic) bir grup durumuna sokmaktadır. Güncel taksonomi yaklaşımları ise tek soylu (İng., monophyletic) grupların oluşturulmasını desteklemektedir. Bu doğrultuda da pek çok biyoloji uzmanı, Pongidae familyasının Ponginae alt familyası olarak Hominidae familyası içine dahil edilmesini ve Ponginae alt familyasının da yalnızca Pongo (orangutan) cinsi ile onun Gigantopithecus gibi soyu tükenmiş akrabalarını içermesini desteklemektedir.

Hominidae familyasının Hominoidea üst familyasına ait güncel soy ağacındaki yeri aşağıda sunulmuştur:

Üst familya:	Hominoidea
Familya:	Hominidae					Hylobatidae
Alt familya:	Homininae			Ponginae
Oymak:	Hominini		Gorillini
Cins:	Homo	Pan	Gorilla	Pongo		4 cins

[değiştir] Sınıflama

Hominidae familyasının Hominoidea üst familyasındaki yeri ve alt türlere kadar olan ayrıntılı sınıflaması aşağıda sunulmuştur; soyu tükenmiş türler dahil edilmemiştir:

• Üst familya: Hominoidea - insansı maymunlar

• Familya: Hominidae - büyük insansı maymunlar (hominidler)

• Alt familya: Homininae

• Cins: Gorilla - goril

• Tür: Gorilla beringei - doğu gorili

• Alt tür: Gorilla beringei beringei - dağ gorili
• Alt tür: Gorilla beringei graueri - doğu ova gorili

• Tür: Gorilla gorilla - batı gorili

• Alt tür: Gorilla gorilla diehli - batı ova gorili
• Alt tür: Gorilla gorilla gorilla - Cross Nehri gorili

• Cins: Homo - insan ve yakın akrabaları

• Tür: Homo sapiens - modern insanlar

• Alt tür: Homo sapiens sapiens - modern insan

• Cins: Pan - şempanze

• Tür: Pan paniscus - bonobo (cüce şempanze)
• Tür: Pan troglodytes - bayağı şempanze

• Alt tür: Pan troglodytes schweinfurthii - doğu şempanzesi
• Alt tür: Pan troglodytes troglodytes - merkezî şempanze
• Alt tür: Pan troglodytes vellerosus - Nijerya şempanzesi
• Alt tür: Pan troglodytes verus - Batı Afrika şempanzesi

• Alt familya: Ponginae

• Cins: Pongo - orangutan

• Tür: Pongo abelii - Sumatra orangutanı
• Tür: Pongo pygmaeus - Borneo orangutanı

• Familya: Hylobatidae - küçük insansı maymunlar

[değiştir] Kaynak

• İngilizce Wikipedia'daki Hominidae maddesinin 7 Kasım 2006 sürümü

Wikimedia Commons'da Büyük insansı maymunlar ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

Wikispecies'de Büyük insansı maymunlar ile ilgili taksonomi bilgileri bulunur.