Ferenc Szálasi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ferenc Szálasi, 1944

Ferenc Szálasi (Macarca: Szálasi Ferenc, d. 6 Ocak 1897, Kassa, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu - ö. 12 Mart 1946, Budapeşte, Macaristan), Macar asker ve faşist siyaset adamı. II. Dünya Savaşı'nın son aylarında Macaristan'ın önderi.

Ailesinin birçok üyesi gibi Avusturya-Macaristan ordusuna girdi ve I. Dünya Savaşı'nda Avusturya ordusunda hizmet verdi. 1925'te Macar genelkurmayında yüzbaşı oldu. 1930'da gizli bir ırkçı örgüte katıldı. 1935'te emekliye ayrıldıktan sonra Ulusal İrade Partisi'ne (1935'ten sonra Demir Haç Partisi) kurdu. Şoven ve antisemitik bir programı olan parti Mayıs 1939'da yapılan ulusal seçimlerde parlamentoda 30 sandalye kazanarak ikinci büyük parti oldu.

II. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında Pál Teleki, aralarında Szálasi'nin de bulundğu birçok üyesini hapse atarak partiyi sindirdi. Ama Nazilerin ülkeyi istila etmesinden sonra işbaşına getirilen (Mart 1944) işbirlikçi Döme Sztójay hükümeti partiyi resmen tanıdı. Bunu, Szálasi'nin Almanlar tarafından önce başbakanlığa getirilmesi (15 Ekim 1944), ardından da 4 Kasım 1944'te ulusal önder (Nemzetvezető) ilan edilmesi izledi. Almanlarla tam bir işbirliğine giren Szálasi, Sovyet birliklerinin Macaristan'da Nazi işgaline son verdiği Nisan 1945'e değin süren yönetimi sırasında Demir Haç örgütü aracılığıyla solculara ve Yahudilere yönelik yoğun bir baskı uyguladı.[1]

ABD birlikleri tarafından Almanya'da yakalandıktan sonra Macaristan'a gönderildi. Halka açık biçimde Budapeşte'de yargılanan Szálasi, savaş suçu işlemek ve vatana ihanet gerekçeleriyle Halk Mahkemesi'nce ölüme mahkum edilerek idam edildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Encyclopædia Britannica Fifteenth Edition
Siyasi görevi
Önce gelen:
Miklós Horthy
(naip olarak)
Ulusal Önder
(Nemzetvezető)

1944 - 1945
Sonra gelen:
Yüksek Ulusal Konsey
Önce gelen:
Géza Lakatos
Macaristan Başbakanı
(fiilen)

1944 - 1945
Sonra gelen:
Béla Miklós