Fedora (işletim sistemi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Fedora logo and wordmark.svg
Fedora 20 GNOME.png
Fedora 20 ve Gnome 3.10.2
Web sayfası: fedoraproject.org
Şirket/Geliştirici: Fedora Projesi
(marka hakları Red Hat'ın)
IS Ailesi: Linux
Kaynak Modeli: Açık kaynak
İlk yayınlanma: 6 Kasım 2003
Son kararlı sürüm: 20 (Heisenbug) / 18 Aralık 2013
Güncelleme Yöntemi: Yum
Paket Yöneticisi: RPM Paket Yöneticisi
Desteklenen Platformlar: i386, AMD64, PowerPC ARM(Beta)
Çekirdek türü: Monolitik çekirdek
Varsayılan kullanıcı arayüzü: GNOME
Lisans: Özgür yazılım lisansları ve bazı sahipli yazılım ilaveleri[1]
Çalışma Bölgesi: Güncel

Fedora (önceki adıyla Fedora Core), açık kaynak kodlu ve özgür bir Linux dağıtımı. Dünya çapında bir özgür yazılım topluluğu olan Fedeora Projesi tarafından geliştirilmekte ve yönetilmekte, Red Hat tarafından desteklenmektedir.[2][3][4]

Red Hat'ın 2004 yılında sonlandırdığı Red Hat Linux dağıtımının devamı olarak adlandırılabilecek Fedora, Linux dünyasının önde gelen dağıtımlarından biridir. Fedora aynı zamanda Red Hat Enterprise Linux ürünü için bir test ortamı görevi görmektedir.[5]

Fedora, varsayılan olarak GNOME masaüstü kullanır ayrıca KDE, Xfce ve LXDE masaüstü ortamlarını da seçenek olarak sunar.

Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Fedora Projesi aslen Red Hat Linux'a ek RPM[1] paketleri sağlamak amacı ile oluşturulmuş bir proje idi. Red Hat'in 2003 yılında açık kaynak sürüm çıkartmayacağını, bunun yerine hiçbir kar amacı gütmeyen ve mevcut Red Hat kaynağını alıp geliştirecek bir organizasyona destekçi olacağını açıkladı. Bu proje önce Red Hat Linux Project olarak adlandırılmıştı ancak daha sonraları Fedora Projesi ile birleşince nihai isim Fedora olarak kaldı.

İsim[değiştir | kaynağı değiştir]

Fedora, fötr şapkanın İngilizce karşılığıdır ve Red Hat Linux'un meşhur logosundaki şapkaya atıfta bulunmaktadır. İsmi daha önce Cornell Üniversitesi'nde geliştirilmiş başka bir yazılımın adı olduğu için tartışma konusu olmuş fakat kullanımı devam etmiştir. Fedora projesi eskiden kullanılan paketleri Fedora Core (Fedora Çekirdeği veya Fedora Temeli) ve Fedora Extras adlı iki temel paket deposuna bölmüştü. Core Red Hat tarafından geliştirilen temeli, Extras da gönüllüler tarafından geliştirilen eklentileri ifade ediyordu. Core 6 sürümünden sonra iki deponun birleştirilmesi kararı alındı ve yeni sürümün adı Fedora 7 oldu.

Sürümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Fedora'nın eski sürümlerinden Fedora Core 4

Fedora sürümleri[2] yaklaşık olarak altı ayda bir yenilenir. Yeni sürümün çıkmasından bir ay sonra iki önceki sürüme destek sona erer. Bu bir aylık geçiş dönemi dışında, güncel sürüm ve bir önceki sürüm desteklenir. Örneğin; Fedora 9 "Sulphur"un çıkışından bir ay sonra Fedora 7 "Moonshine"a destek sona erecek, 9 "Sulphur"la birlikte 8 "Werewolf"a destek devam edecektir.[3] Fedora'nın her bir sürümü için çeşitli dillerde ayrıntılı sürüm notları[4]bulunmakta.

Renk Anlamı
Kırmızı Eski sürüm; desteklenmiyor
Sarı Eski sürüm; hâlâ destekleniyor
Yeşil Eski sürüm
Mavi Güncel sürüm
Sürüm Kod Adı Sürüm Tarihi Notlar
20 Heisenbug 17 Aralık 2013 GNOME 3.10 , ARM mimarisi resmi olarak desteklenmeye başladı, Cinnamon 2.0 masaüstü ortamı repolara eklendi.
19 Schrödinger's Cat 2 Temmuz 2013
18 Spherical Cow 15 Ocak 2013 GNOME 3.6
17 Beefy Miracle 29 Mayıs 2012 GNOME 3.4.1, Linux-Kernel 3.3.4
16 Verne 8 Kasım 2011 GNOME 3.2.1
15 Lovelock 24 Mayıs 2011 GNOME 3, LibreOffice
14 Laughlin 2 Kasım 2010 Amazon EC2[5]'de mevcut, Linux çekirdeği 2.6.35, X.Org Server 1.9, GNOME 3.0, GCC 4.5, KDE 4.5, LXDE, Sugar[6] 0.90, sanal masaüstleriyle etkileşim için SPICE[7], mobil cihazlar ve çeşitli gömülü cihazlar için MeeGo[8] projesinden çeşitli yazılım, D derleyicisi
13 Goddard 25 Mayıs 2010 Linux çekirdeği 2.6.33, KDE için gelişmiş özellikler, otomatik yazıcı sürücüsü yükleme, iyileştirilmiş renk yönetimi, geliştirilmiş 3B desteği, Shotwell fotoğraf yöneticisi, Deja-dup yedekleme yazılımı, Pino Identi.ca/Twitter istemcisi, Simple Scan tarama aracı, geliştirilmiş iPod desteği, iyileştirilmiş ağ yönetimi, varsayılan olarak NFSv4, sistem çekirdeğini gözlemleyen SystemTap, Zarafa açık kaynak sürümü, Python için geliştirilmiş olanaklar, NetBeans IDE sürüm 6.8, özel gereksinimler (sanatsal çizim tabletleri, netbook'lar, çocuklara yönelik uygulamalar, güvenlik, bilim, oyun vb.) için özelleştirilmiş "spin" versiyonları
12 Constantine 17 Kasım 2009 Linux çekirdeği 2.6.31.5 , Web kamera desteği iyileştirmesi, ABRT otomatik hata bildirimi, GNOME 2.28.1, KDE 4.3, Moblin Masaüstü, Emacs 23, mercurial 1.3.1, php 5.3.0,
11 Leonidas 9 Haziran 2009 Otomatik yazıtipi yüklemesi, Anaconda güncellemeleri, yum için yum-presto güncellemesi, parmakizi tanıma, varsayılan olarak ext4 dosya sistemi
10 Cambridge 25 Kasım 2008 Yeni "Solar" teması, Linux Mint'inkine benzer Web tabanlı yeni paket yükleyici, daha hızlı başlama, daha iyi Web kamerası desteği, GNOME 2.24, KDE 4.1.2, Sugar(GUI)[9], ext4 dosya sistemi desteği, RPM 4.6, NetBeans 6.1
9 Sulphur 13 Mayıs 2008 Linux çekirdeği 2.6.25-rc5, GNOME 2.22, KDE 4.0.3, Xfce 4.4.2, Compiz 0.7.2, OpenOffice.org 2.4, Firefox 3
8 Werewolf 8 Kasım 2007 Custom spin[10] seçenekleri, free Java, PulseAudio
7 Moonshine 31 Mayıs 2007 Merge Core ve Extras, Firefox 2
6 Zod 24 Ekim 2006 Compiz
5 Bordeaux 20 Mart 2006 Mono, NPTL
4 Stentz 13 Haziran 2005 OpenOffice.org 2.0, Xen
3 Heidelberg 8 Kasım 2004 Varsayılan olarak SELinux
2 Tettnang 18 Mayıs 2004 Linux çekirdeği 2.6, X.org
1 Yarrow 6 Kasım 2003 Red Hat Linux'tan geçiş

Depolar[değiştir | kaynağı değiştir]

Fedora; temel olarak üç farklı depo içermektedir. Temel yazılımları ve kodları bünyesinde barındıran Core,gönüllüler tarafından geliştirilen eklenti ve programların bulunduğu Extras ve destek durumunu yitirmiş olan programların bulunduğu Legacy.

Fedora galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Frequently Asked Questions about Fedora Licensing". Fedora Project. //fedoraproject.org/wiki/Licensing:FAQ#Does_Fedora_permit_anything_under_.22Non-Free.22_licensing.3F. Erişim tarihi: 27 Mart 2014. 
  2. ^ "Fedeora Projesine genel bakış". https://fedoraproject.org/wiki/Overview. Erişim tarihi: 12.10.2014. 
  3. ^ "Fedora sitesi ana sayfası altındaki bilgilendirme". http://fedoraproject.org/. Erişim tarihi: 12.10.2014. 
  4. ^ A. Murat Eren - Dağıtımlar Kılavuzu (2004)
  5. ^ Fedora web sitesinde "Özellikler" bölümü