F-16 Fighting Falcon

Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Not: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mayıs 2010 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

F-16 Fighting Falcon
Türü	Çok Amaçlı Jet
Durumu	Aktif Hizmette
Dönemi	Soğuk Savaş
Değişimleri	General Dynamics F-16XL Mitsubishi F-2
Birim maliyeti	F-16A/B: 14.6 milyon $ F-16C/D: 18.8 milyon $ Amerikan Doları(1998)
Başlıca kullanıcılar	ABD Hava Kuvvetleri
Diğer kullanıcılar	Türk Hava Kuvvetleri İsrail Hava Kuvvetleri Mısır Hava Kuvvetleri
İlk uçuş	2 Şubat 1974
Üretim adeti	~4400
Hizmete giriş	17 Ağustos 1978
Hizmetten çıkış	*
Üretici	Lockheed Martin General Dynamics
Uzunluk	14,8 m
Yükseklik	4,8 m

F-16 Savaşan Şahin Lockheed Martin üretimi çok amaçlı, tek motorlu jet savaş uçağı. General Dynamics şirketi tarafından, ABD Hava Kuvvetleri için geliştirilmiştir. Hafif avcı olarak tasarlanmış, başarılı bir çok amaçlı avcı uçağıdır. Geniş kullanım alanı, olağanüstü manevra kabiliyetiyle kendini kanıtlamış ve başarısıyla birçok ülkeye ihraç edilmiştir. F-16 büyük Batı kökenli avcı projesi sonucunda üretimi 1976 yılında onaylanmıştır. 2. Dünya Savaşı sonrası uçaklar içinde MİG-21'den (10,000+) sonra en çok üretilen savaş uçağıdır. En güncel bilgilere göre 4.400 adetten fazla üretilmiştir.

Genel Bilgiler

Bugün dünyada 24 ülkenin hava kuvvetleri F-16 savaş uçağının değişik modellerini kullanmaktadır. Günümüzde ABD Hava Kuvvetleri için olmasa da ihracat için geliştirilmiş sürümleri üretilmektedir. 1993 yılında General Dynamics uçak üretim hakkını Lockheed firmasına satmış, Lockheed firması, Martin Marietta firması ile birleşerek Lockheed Martin adını almıştır.

F-16 it dalaşı için sayısız yenileştirmeye girmiş, daha iyi bir görüş için konopi su damlası şeklinde yapılmış, yüksek G kuvvetiyle yapılan dönüşlerde pilota kolaylık sağlaması için kontrol kolu sağa alınmış ve pilota etki eden G kuvvetini azaltmak için pilot koltuğu arkaya doğru eğik yapılmıştır. Silahları gövde içindeki M61 Vulcan top ve on bir yükleme noktasına takılabilen çeşitli füzelerden oluşmaktadır. Ayrıca 9G'ye dayanabilen ilk avcı uçağıdır. İtiş-ağırlık oranı 1'den yüksek olmamak koşuluyla güçlü tırmanabilmekte ve gerektiğinde dik olarakta hızlanabilmektedir. F-16'nın resmi adı Savaşan Şahin olmasına rağmen, pilotlar ondan Viper diye bahsederler.

F-16'nın ABD Hava Kuvvetleri'nde 2025 yılına kadar serviste kalması düşünülmektedir. F-16'lar ile değiştirilecek F-35 Lightning II uçakları 2011'de servise girmeye başlayacak ve kademeli olarak F-16'lar, F-35 Lightning II uçaklarıyla yer değiştirecektir.

Sovyet Hava Kuvvetleri'ne bağlı Su-27 Flanker, bir hava şovuna katıldıktan sonra ABD'nin Montana Hava Ulusal Muhafızı'na bağlı F-16C Fighting Falcon tarafından refakat edilerek Kanada sınırına doğru uçarken (Washington eyaletinin Paine Field Havaalanı üzerinde, 1 Ağustos 1990)

F-16 çok amaçlı bir av-bombardıman uçağıdır. Silahlarını hava ve kara hedeflerine çok yüksek hassasiyetle sevk edebilir. F-16 nın yapımında F-15 ve F-111 gibi kendini ispatlamış uçakların teknolojilerinden yararlanılmıştır. F-16 güçlü radarı sayesinde alçaktan uçan uçakları bile tespit edebilir. F-16 dünyada ilk Elektronik Kumandalı Uçuş (İngilizce: Fly By Wire) yani uçuş kontrol mekanik aksamı elektronik sistemlerle yönetilen ilk savaş uçağıdır. F-16'nın manevra kabiliyeti çok yüksek ve atiktir. Bu da F-16'yı kullanımı zor uçaklar kategorisine sokar. F-16'da HUD, HOTAS, "Cam" Kokpit gibi özellikler de kullanılmıştır. F-16 tam yüklü olarak yaklaşık 9g'ye dayanabilir (hava yer görevlerinde azami 5.5g).

Çok yönlü taktik ve avcı uçağı olan F-16 uçakları havadan havaya ve havadan yere savaş kabiliyetine sahiptir. F-16C serisi tek kişilik F-16D serisi ise çift kişiliktir. F-16 uçağında turbofanlı tek motor mevcuttur. Hava alığı yere çok yakın olduğu için YAMAHA (motora giren yabancı maddelerin yarattığı hasar) alması çok kolaydır. Bu nedenle uçağın bulunduğu ve taksi yaptığı yerlerin en ufak maddelerden dahi arındırılması gerekir. Ayrıca bu hava alığı uçak üzerinde çalışan personel için son derece tehlikelidir. Uçak en düşük seviyede çalışırken bile motor bir insanı çekebilecek kadar emiş gücü oluşturup bir kazaya neden olabilir. Bu tür kazalar ülkemizde de yaşanmıştır ve maalesef ölümle sonuçlanmıştır.

F-16 uçağının tek motorlu olması nedeniyle uçağa elektrik ve hidrolik takat gelmediği zamanlarda acil olarak takat sağlayan ünite (EPU) devreye girer. Bu sistemde yakıt olarak kullanılan Hidrazin insan vücuduna temas ettiğinde veya buharına maruz kalındığında sağlık açısından zararlı etkilere sahiptir. Bundan dolayı kaza/kırım olaylarında ya da acil durumlarda uçağa yaklaşmadan önce uçağın sağ yan tarafında bulunan gösterge ve dedektörler iyice kontrol edilir, uçağa herhangi bir müdahelede bulunmadan önce EPU sistemi emniyet pimi takılarak ve pilot kabininden OFF edilerek devreden çıkartılır.

Fiyatı

Birim Maliyeti:

• F-16A/B: US$14.6 milyon (1992)
• F-16C/D: 28.520 TL (1998)
• F-16E/F: 26.9 milyon US$ (2005)
• F-16I: ~895.256tl(2006)

Teknik Özellikleri (F-16C Blok 40)

ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir F-16 Fighting Falcon

Hollanda Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin akrotimi Solo Display Team'e ait F-16, Polonya'nın Radom şehrinde düzenlenmiş Air Show 2009 öncesindeki eğitim uçuşu sırasında iniş yaklaşımında.

Polonya Hava Kuvvetlerine ait bir F-16C Block 52+

Dosya:YaşarKadıoğluTuAF4.jpg

Türk Hava Kuvvetleri Akıncı Filosu F-16'ları uçuş sırasında

• Boyut Doneleri
  • Uzunluk: 15.03 m (49.31 ft)
  • Kanat Genişliği: 9.45 m (31.00 ft)
  • Yükseklik: 5.09 m (16.70 ft)
  • Kanat Alanı: 27.88 m² (300 ft²)
• Ağırlık Doneleri
  • Boş Ağırlık: 8.495 kg (18.725 lb)
  • Tipik Yükleme: 10.780 kg (23.765 lb)
  • Azami Ağırlık: 17.010 kg (37.500 lb)
  • Yakıt Kapasitesi :
    • Dahili: 3.105 kg (6.846 lb)
    • Harici: 3.066 kg (6.760 lb)
  • Azami Faydalı Yük: 7.800 kg (17.200 lb)
• Güç Kaynağı
  • Motor: 1 x General Electric F110-GE-100
  • Motor Gücü: 17.155 lbf (76.3 kN)
• Performans
  • Azami Hız:
    • 12.000 metrede 2.175 km/s (1.350 mph) - 2.05 Mach
    • Deniz Seviyesinde 1.460 km/s (915 mph) - 1.2 Mach
  • Tırmanma Hızı: 254 m (834 ft) /sn
  • Servis Tavanı: 15.240 m (50.000 ft)
  • Menzil:
    • Yüksüz ve azami yakıt ile 3.890 km (2.100 nm)
    • Tipik yükleme ile 1.000 km (540 nm)
  • Kanat Hücum Açışı: 40°
  • Kanat Açıklık Oranı: 3.0
  • Planlanan Hizmet Ömrü: 8.000 saat
• Personel
  • F-16A/C/E: 1 Pilot
  • F-16B/D/F: 2
  • F-16I : 1 Pilot + 1 Silah/Radar Sistem Operatörü

Silah Sistemleri

• Top
  • 1 x 20 mm M61A1 Vulcan (512 mermi)
• Havadan Havaya Muharebe Füzeleri AAM
  • 6 x AIM-9 Sidewinder
  • 6 x AIM-120 AMRAAM
  • 6 x Python-4
  • 4 x R.550 Magic II
  • 4 x IRIS-T
• Havadan Karaya Taaruz Füzeleri
  • 6 × AGM-65 Maverick
  • 4 × AGM-88 HARM
  • 2 × AGM-154 JSOW
  • 2 × AGM-158 JASSM
  • 4 × BLU-107 Durandal
  • 2 × AS-30L
  • 2 × AGM-142 Have Nap (Popeye II)
• Gemi Taarruz Füzeleri
  • 2 × AGM-119A Penguin
  • 2 × AGM-84 Harpoon
• Bombalar
  • GBU-10 Paveway II, GBU-12 Paveway II, GBU-24 Paveway III Lazer güdümlü bombalar
  • Mk-20 Rockeye, CBU-52/58/71/87/89/97 Demet bombaları
  • CBU-103, CBU-105 WCMD
  • BLU-109
  • MK-81, MK-82, MK-83, MK-84 Genel maksat bombaları
  • BLU-109, GBU-31/35/38 JDAM
  • GAU-3A 70 mm (2.76 inç) Roket podu
• Nükleer Bomba
  • B61

Kullanan Ülkeler

██ F-16'yı üreten ülkeler██ F-16'yı kullanan ülkeler██ F-16'nın türevleri üreten ülke (Japonya, Mitsubishi F-2).

██ 50 adetten fazla F-16'ya sahip ülkeler ██ 50 adetten az F-16'ya sahip ülkeler ██ F-16 siparişi vermiş, verecek veya iptal etmiş ülkeler

Japonya'nın Hava Öz Savunma Kuvvetleri'ne ait Mitsubishi F-2 (Hyakuri Hava Üssü, 30 Ocak 2009)

•  Bahreyn: Bahreyn Kraliyet Hava Kuvvetleri (33)
•  Belçika: Belçika Hava kuvvetleri (90)
•  Şili: Şili Hava Kuvvetleri (28)
•  Danimarka: Danimarka Kraliyet Hava Kuvvetleri (60)
• Mısır: Mısır Hava Kuvvetleri (195)
•  Yunanistan: Yunanistan Hava Kuvvetleri (148)
•  Ürdün: Ürdün Kraliyet Hava Kuvvetleri (58)
•  Endonezya: Endonezya Hava Kuvvetleri (12)
•  İsrail: İsrail Hava Kuvvetleri (362)
•  İtalya: İtalya Hava Kuvvetleri (34; USAF'dan Kiralandı)
•  Fas: Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri (24 F-16 C/D sipariş edildi)
•  Hollanda: Hollanda Kraliyet Hava Kuvvetleri (100)
•  Norveç: Norveç Kraliyet Hava Kuvvetleri (76)
•  Umman: Umman Kraliyet Hava Kuvvetleri (12)
•  Pakistan: Pakistan Hava Kuvvetleri (114)
•  Polonya: Polonya Hava Kuvvetleri (48)
•  Portekiz: Portekiz Hava Kuvvetleri (45)
•  Singapur: Singapur Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (76)
•  Çin Cumhuriyeti (Tayvan): Çin Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (150)
•  Güney Kore: Güney Kore Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (170)
•  Tayland: Tayland Kraliyet Hava Kuvvetleri (61)
•  Türkiye: Türk Hava Kuvvetleri (240)
•  Birleşik Arap Emirlikleri: Birleşik Arap Emirlikleri Hava Kuvvetleri (79)
•  ABD
  • ABD Hava Kuvvetleri (1,245)
    • Ulusal Hava Muhafızları - 490
    • Yedekte - 54
  • ABD Donanması (40)
•  Venezuela: Venezuela Hava Kuvvetleri (21)

Türkiye'de F-16'lar

Dosya:Tuaf we train falcons2.jpg

Türk Hava Kuvvetleri'ne bağlı 143.filo'nun 20.yılında "Şahinleri Biz Yetiştiririz" sloganı ile 175.000 uçuş saatini F-16'lar ile kutlarken

Türkiye'nin kullandığı F16'lar Blok 30, Blok 40, Blok 50 olup, otuz adet block 50+ nın alımı onaylanmıştır.

F-16 uçakları Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmiş, yüksek ve gelişmiş teknolojinin en son ürünlerindendir. Hava Kuvvetlerinde C ve D serisi kullanılmaktadır. C serisi tamamen av ve bombardıman görevleri için imal edilmiştir. D serisi ise hem savaş hem de eğitim amacıyla kullanılmaktadır. Blok 30 ve 40 modelleri için modernizasyon çalışmaları başlatılmıştır. Bazı F-16 filoları LANTIRN hedefleme podlarıyla ile donatılmıştır. Yeni nesil F-16'lar ASELPOD (Gece Hedefleme ve Kızılötesi Işın) ile donatılmıştır.

Ayrıca, Öncel Barış 3 kapsamında Blok 30 konfirugasyonuna sahip uçaklar hariç Blok 50+ seviyesine güncellenmektedir.

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta

F-16 Fighting Falcon ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

• TAI - F-16 Üretim Programları