Bulanık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Bulanık, Muş sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 39°5′42″N, 42°16′″E

Bulanık
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Muş Siyasi Haritası
Muş Siyasi Haritası
Koordinatlar: 39°5′42″K 42°16′D / 39.095°K 42.26667°D / 39.095; 42.26667
Ülke Türkiye
İl Muş
Coğrafî bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Ferit Görükmez
 - Belediye başkanı Ziya Akkaya
Yüz ölçümü
 - Toplam 1.689 km2 (652,1 mi2)
Rakım 1.480 m (4.856 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 84,128
 - Kır 59,309
 - Şehir 24,819
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 49500
İl alan kodu 436
İl plaka kodu 49
İnternet sitesi: http://www.bulanik.bel.tr/

Bulanık, Türkiye'de Muş ilinin bir ilçesidir.

Bulanık Muş ilinin yüzölçümü ve nüfusuyla en büyük ilçesidir. İklimi yazın kurak kışın soğuk olur. Geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılık üzerinedir. İlçenin güneyinde haçlı gölü kuzeyinde murat nehri bulunmaktadır. Son nüfus sayımına göre nüfusu 41.100 dür. Tarım alanında pancar, buğday, arpa yetiştirilmektedir. Bulanık ilçesinde ayrıca balıkçılık yapılan Haçlı Gölü (eski Kürtçe adı Golaşêlû'dur) mevcuttur.İlçenin içinden Körsu deresi geçmektedir. Geniş ovası oldukça verimlidir. 93 Harbi'nde Ardahan'a bağlı Posof ve Çıldır ilçesinden devlet tarafından insanlar yerleştirilmiştir. Ayrıca 1956 da göçle yerleştirilen Şavşat ilçesinden gelenler de bölgeye yerleşmiştir. Böylece ilçedeki toplumsal yapı (demografik yapı) değişiklik arzetmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Sosyopolitik durum[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin etnik yapısı farklılık gösterir. Yıllarca kardeş olarak yaşanmaktadır. Herhangi bir ayrım söz konusu olmamıştır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulanık Ovası yapısı gereği birçok bitkinin doğal yetişme ortamıdır. Özellikle Muş Ovası'na özgü lale ve gelincikler, bahar aylarında da Bulanık Ovası'nı adeta bir gelin gibi süslemektedir.

Son yıllarda nesli tehlikeye giren Telli Turnalar sadece bu bölgede yaşamaktadırlar.

Kazan Gölü, Körsu, Murat Nehri ise Bulanık'ta bulunan başlıca akarsu ve göllerdir. Bu havzalarda çeşitli balıklar yine ilçenin ayrı bir geçim kaynağıdır.

Bir kaç sene önce yapımı tamamlanan Alparslan 1 Barajı ilçenin iklimini hayli olumlu yönde değiştirmiştir. Bu sayede hem balıkçılık, hem de su havzası oranı gelişmeye devam etmektedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[2] 44.322 6.186 38.136
1970[3] 51.302 7.623 43.679
1975[4] 57.873 8.296 49.577
1980[5] 63.420 9.140 54.280
1985[6] 70.602 10.719 59.883
2000[7] 99.819 24.020 75.799
2007[8] 85.232 20.727 64.505
2008[9] 84.430 20.889 63.541
2009[10] 83.499 21.352 62.147
2010[11] 84.315 22.684 61.631
2011[12] 84.713 23.385 61.328

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulanık Doğu Anadolu Bölgesinde eğitimin kalkındığı pilot bölgelerden birtanesidir. İlçede 4'ten çok lise, 20'ye yakın orta eğitim kurumu ve birden çok özel eğitim kurumu bulunmaktadır. Ayrıca Halk Eğitim Merkezleri ve Özel Eğitim Kurslarının da, bölge insanının eğitimine epeyce katkısı olmaktadır. İç karartıcı bir durum ise gerek nüfus, gerekse ekonomik açıdan bölgenin en büyük ilçelerinden birisi olmasına rağmen, Bulanık'ta hâlen bir yüksek öğretim kurumunun bulunmaması nahoş bir durumdur. İlçede özellikle Posof, Şavşat, Ahıska , Çıldır ve Terekeme kökenli vatandaşların yerleşmesiyle ilçenin genelinde eğitime verilen önem biraz daha artmış, okur-yazar oranındada yükselme yaşanmıştır. İlçemizde eğitim aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere ilk ve orta dereceli her türlü okul ile sürdürülmektedir. Eğitim durumu itibariyle ilçemiz iller ve gerekse ilçeler bazında ön saflardadır denilebilir. 1970'li yıllarda Hürriyet gazetesi ilçeler bazında yaptığı bir araştırmada ilçemiz okuma yazma, oranı bakımından Türkiye genelinde ilk sırayı almıştı. Bu oran her yıl katlanarak devam etmiştir. Bunda en büyük pay yerli öğretmenlerin sağlam temel oluşturmalarında, ayrım ve kayırma gibi yaklaşımların sergilenmemesi ve daha sonra dışarıdan gelen öğretmenlerin halkla bütünleşmesinde yatar. ilçede okuyan öğrenci yoğunluğu çok fazladır. Şehir dışında üniversite okuyan öğrenci sayısı hergeçen yıl 2 katına çıkarak artmaktadır.

Kültür, sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzik[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin müzik potansiyeli yadsınamayacak derecede güçlüdür. Özelliklede Dengbejleri tüm dünyada nam salmıştır. Bunların dışındada Ertuğrul Polat, Burçin,Zakıro gibi sanatçılar bu toprakların eseridir.

Trt Korosu düzenli olarak dinleti yapmak için ilçeye gelmektedir.

Ayrıca yöresel, amatör sanatçı konserleri düzenlenmektedir.

Sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçedeki sanatsal faaliyetlere geçmiş yıllarda darbe atılsada şimdilerde tekrardan Halk Tiyartoları etkinliklerine devam etmektedir. Geçmiş senelerde her hafta sergilenen sinema faaliyetleride ilçedeki siyasi olaylardan dolayı sekteye uğramıştır.

Her sene düzenli olarak gerçekleştirileren Kültür Sanat Festivaline Seher Dilovan, Servet Kocakaya, Kemalé Amed, Agıré Jijan, Ferhat Tunç, Diyar, Reşo ve adını sayamadığımız birçok şarkıcı katılmış, çeşitli sergiler, oyunlar, film gösterimleri gerçekleştirilmiştir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ticaret[değiştir | kaynağı değiştir]

Yörenin arazi yapısı, verimli toprakları sayesinde bol ürün alınması, ticaretin canlı tutulmasını sağlamaktadır. Kent merkezimizde kuyumculuk, manifaturacılık, hırdavatçılık nalburluk, ayakkabıcılık, hayvan alım ve satım işleri, fotoğrafçılık, matbaa ve basım işleri, yayıncılık, Bulanık haber gazetesinin ve yine diğer gazete ve dergilerin yayını, küçük işletmelerde sürdürülen el sanatları, atölye işletmeciliği, sanayi siteleri, motor bilgi ve becerilerin sergilendiği atölyeler, dişçilik, kuaför ve berbercilik gibi sanatlar yapılmaktadır. Bununla birlikte lokantalar ekmek fırınları, çay bahçeleri, kıraathaneler ve halkın günlük ihtiyaçlarının karşılandığı yerler, daha birçok endüstriyel sanat etkinlikleri, çarşılar, manavlar, marketler ve pastaneler bulunur. 1983 başında yapılan sulama çalışmalarıyla 4.900 hektarlık alanın sulanması sağlanmıştır. Yörenin doğal yapısı, iklimi ve meraların elverişli olması hayvancılık ticaretini tetiklemektedir. Köylerimiz de kooperatifler sayesinde halı-kilim dokumacılığı önemli yer tutmaktadır. Haçlı gölümüz denizden 1584 metre yükseklikte olup, esas ovamız Murat suyunun vadisi boyunca uzanan ince bir yapı görünümündedir. Bu ova tarım ve hayvancılık için dünyada eşi görülmez yerlerdendir Bu ova paha biçilmez değerdedir. Bazen Murat nehri coşar ve bu ovamız sular altında kalır. Yine kaynağını, Kazan gölünden alan Kör su çayı ovalarımızın can damarlarındandır. İlk baharda huysuzlaşır coşar, ilçemizin kuzeyinden bizleri selamlarlar casına menderes adı verilen büklümler çizerek akar. sonra yoncalı köyünü ikiye ayırarak yoluna devam eder.

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede küçük ölçekli birkaç adet fabrika mevcuttur. Bu fabriklar, süt ve süt ürünleri, şeker, tekstil ve tarım hammaddeli üretim tesisleridir.

Ayrıca bulunan taş ocakları da üretimin gerçekleştiği bir başka tesistir.

Tarım[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin topraklarının verimli olması, tarımın ve ticaretin canlı kalmasını sağlar. Topraklarımızda ekimi yapılan ürünler arasında arpa, buğday, yulaf, ayçiçeği, pancar, kavun ve karpuz yer alır. Buğday son baharda ekim aylarında ekilir, arpa, kavun, karpuz ve bostanın ekim işleri ise ilkbaharda olur. Çünkü arpa çabuk gelişip büyüyen bir üründür. Buğday ağustos aylarında biçilir. Köylerde ürünler kırsal alanlarda tırpan veya oraklarla, büyük arazilerde ise buğdaylar biçerdöverler tarafından biçilirler. Tırpan ve orakla biçilen buğday sapları el tırmıklarıyla tırpancının peşi sıra takip edilerek toplanır, kent merkezimizde yöreye özgü adıyla anılan BULUM şeklinde bir araya yığılır, köylerimiz de ise bağ yapılır. BULUMLAR, yöresel bir isimle anılan YIĞINLAR haline dönüştürülür. Araba ve traktörlerle, önceden hazırlanmış harman dediğimiz yere serilir, üzerinden altına keskin taşlar döşenmiş GEM denilen geniş ve kalın tahtadan yapılan bir alete öküz ve at koşulup gezdirilir veya bu iş traktörle de yapılır. Saplar iyice ufalanır ve birkaç kez çevrilerek altı üstüne getirilir, böylece sapların kuruması amaçlanır. Sonra GARRAF dediğimiz bir aletle bir çift öküz koşularak harman toplanır, buna TIĞ denir. Toplananlar önü rüzgâra gelecek şekilde yığılır ve rüzgâr beklenir. Rüzgâr eser esmez ağaç yavalar ve demir dirgenlerle bunlar havaya atılarak savrulur ve buğday samandan ayrılır. Bu iş son zamanlarda potos denilen kolla ve traktörlerle çevrilen savurma aletiyle yapılmaktadır. Buğday bir yana saman bir yana ayrılır ve ayrılan buğdaylar ihtiyaca göre değerlendirilir. İhtiyaç fazlası buğday Toprak Mahsulleri Ofisine veya tüccarlara satılır, ertesi yıl ekim için bir miktar tohumluk buğday tahta ambarlarda veya toprak kuyularda saklanır. Saman kısmı ise, merek dediğimiz üstü kapalı ahır tipi yerlere bacadan içeri atılarak hayvanların kış yemi için ayrılır. Merek yoksa dışarıda üzerine ot veya naylon çekilerek muhafaza edilir. Bu işlemler her yıl tekrar edilir.

Hayvancılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulanık halkı tarımın yanı sıra hayvancılığı da ön planda tutmaktadır. Büyük ve geniş çayırların oluşu nedeniyle mera hayvancılığı yaygındır. Bunun yanında doğal olarak ahır hayvancılığı yer alır. Sığır, koyun ve keçi beslenir, süt ürünleri elde edilir, bu ürünler mandıralarda değerlendirilir veya komşu illerden gelen süt ticareti yapan kuruluşlara satılır, böylece aile bütçesine bir gelir sağlanır. İlçemizde hayvancılık önemli geçim kaynaklarımızdan birisidir. Buğday arpa ve yulaf dudak çatlatan kavun ve karpuzumuz meşhurdur. Kavunumuzun küçüğünün adı şamamadır. Kavun ve karpuzu tanımanın püf noktası, karpuzun sap kısmının yeni koparılmış olmasıdır. Bu meyveler alınırken bunların en büyüğü tercih edilir. Çünkü karpuz büyüdükçe şeker oranı çoğalarak tatlı duruma getirir, ne kadar büyük olursa o oranda tatlılığı artar ve tadına doyum olmaz, kavun da ise mutlaka en küçüğü tercih edilir. Çünkü kavun, topraktan şeker oranını güçlükle alıyor, kavun büyüdükçe aldığı şeker oranı düşer ve tatlılığı azalır. Kavunun daima küçüğü tercih nedenidir.

Tavukçuluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Son yıllarda tavukçuluk yöremizde gelişme göstermektedir. Gerek ilçemiz de gerekse köylerimizde halkımız ihtiyacını büyük oran da kümes hayvanı besleyerek karşılamaktadır. Bazı köylerimizde kaz beslenir. Kaz yağ oranı fazla lezzetli bir besindir.

Arıcılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Arıcılıkla da geçimini sağlayan ilçemiz ve köylerinde birçok aile vardır. Ancak tarımsal ilaçların etkisiyle arıcılık giderek yok olmaya başlamıştır.

Balıkçılık[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede bulunan Kazan Gölü ve Murat Nehri balıkçılığında bir geçim kaynağı olmasında büyük etkendir. Van Gölü'nün yakınlığı ve keza Nazik Gölüde ilçedeki Balıkçılık faaliyetlerinin devam ettiği havzalardır.

Genel olarak Sazan, Kefal, Alabalık balıkları yaygındır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Genellikle ulaşım karayolu taşımacılığıdır. Karayolu, Muş ilimize bağlı olan düzenli bir yoldur. Köylerimize bu yollara bağlantılı olarak ulaşım saplanır. Daha çok otobüs ve minibüs yolculuğu tercih edilir, kış aylarında ise dağ köylerimize kızaklarla ulaşım sağlanır. En zoru da budur. Temenni ediyorum ki bu zorluklar bertaraf edilir, köylerimize ulaşım imkânı sağlanır ve yaz kış ulaşım kesintisiz devam eder. İlçe merkezimizde cadde ve sokaklar beton ve kaldırımlar plaka döşelidir. Köylerimize yapılan yolculuklarda ise yol boyu alıç ağaçları ve küçük tundra denilen maki türü ağaçlara rastlamak mümkündür.

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin su ihtiyacı, su kaynaklarının bol olmasından dolayı çok büyük sıkıntı olmamamasına rağmen teknik eksikliklerden ötürü şebeke sularında dönem dönem kesintiler garipsenemeyecek bir durumdur. İlçenin alt yapısı geçmiş dönemlerde tekrardan revize edilmiş fakat devamlı göç alan bir bölge olduğundan mevcut durumu karşılayacak durumda değil. Tüm bu nedenlerden ötürü belediyenin yapmış olduğu çalışmalar devam etmektedir.burada alt yapıdan söz etmek imkânsız şehir çok bilinçsiz bir şekilde büyümekte ve yetkililerin sırf seçim yatırımı nedeniyle müdahale etmemeleri en önemli sebep. 2011 yılında olmamıza rağmen hâlâ şehrin yollarına kırmızı toprak dökmekteler ve bunu hizmet olarak orada yaşayan halkımıza yutturmaktalar. şehirde bütün insanlar kıpkırmızıdır yollardaki kırmızı toprak sayesinde.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Futbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulanık'ta futbol aslında Brezilya'da ki futbol kültürüyle birebir örtüşmektedir. Onlar yapacak hiçbirşeyleri olmadığı için sahillerde kumlar üzerinde mecburiyetten futbol oynadıklarını söyleselerde, bizdede aynı durum karın üzerinde gerçekleşmektedir.Fakat Doğu Anadolu Bölgesindeki futbol aktivitelerinin akibeti maalesef buradada görülmektedir. İlçenin bir futbol takımı vardır. Fakat teknik yetersizlikten ötürü bu durum daha ileriye taşınamamaktadır.Son zamanlarda halı saha turnuvaları ile futbol tekrardan aktif hale geçmiş ve gerçekten iyi oyuncuların olduğu aşikar... Son zamanlarda düzenlenen 'Barış ve Kardeşlik Turnuvası' futbol ruhunu tekrardan diriltme çalışmalarının birisidir.

Basketbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulanık basketbol takımı geçmiş yıllarda başarılı sezonlar geçirmiş, hatta 3.ligde mücadele etmiştir. Yine gönüllü insanların oluşturduğu takım maddi imkânsızlıklar olmasına rağmen hâlâ ayakta durmayı başarabilmektedir.

Kış sporları[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçedeki doğal şartlardan dolay gelen bir avantaj ise 'Kış Sporları'dir. Özellikler kayak sporuna ilgi büyüktür.

Sosyal yaşam[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulanık'ta sosyal yaşantı son yıllardaki siyasi gelişmelerden ötürü sekteye uğramasına rağmen hâlâ etkinliğini sürdürmektedir. Bölgenin en hareketli, en renkli organizasyonları burada gerçekleşmektedir. Her yıl düzenli olarak yapılan Kültür Sanat Festivaline şehir dışından binlerce kişi katılmaktadır.

Tüm bunların dışında ilçede aktif olarak kafeler, parklar canlı müzik mekanları bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVBOpL4. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspxW0dB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnpDl4h. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqcrFrC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BturyfPb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwwUMOe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0mPKMY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu29fHVw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3znnwz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEBcnOE. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFnzmIG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH4yPrd. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]