Ahlat
| Ahlat | |
| — İlçe — | |
 |
|
 |
|
| Koordinatlar: 38°45′10″N 42°29′40″E / 38.75278°N 42.49444°E | |
| Ülke | Türkiye |
|---|---|
| İl | Bitlis |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu |
| Yönetim | |
| - Kaymakam | Bilal Şentürk |
| - Belediye başkanı | A. Mümtaz Çoban (AKP) |
| Yüz ölçümü | |
| - Toplam | 1,044 km2 (0,4 mi2) |
| Rakım | 1,650 m (5 ft) |
| Nüfus (2012)[1] | |
| - Toplam | 37,358 |
| - Kır | 16,236 |
| - Şehir | 21,122 |
| Zaman dilimi | DAZD (+2) |
| - Yaz (YSU) | DAYZD (+3) |
| Posta kodu | 13400 |
| İl alan kodu | 434 |
| İl plaka kodu | 13 |
| Web sitesi: www.ahlat.gov.tr | |
Ahlat, Van Gölü'nün kuzeybatı kıyısında sahil kenarında kurulu, 35.000 nüfuslu, Bitlis iline bağlı bir ilçedir. Kuzeyinde Muş iline bağlı Bulanık ve Malazgirt ilçeleri, batısında Muş ili, güneyinde Van Gölü, güneybatısında Tatvan ve Bitlis, doğusunda ise yine Van Gölü ve Adilcevaz ilçesiyle sınırlıdır.
Şehrin en eski sakinleri olan Urartular buraya "Halads" derken, Türkler ve İranlılar "Ahlat", Kürtler "Xelat", Ermeniler "Şaleat", Süryaniler "Kelath" ve Araplar "Hil’at" demişlerdir.
Ayrıca islam dünyasında "Kubbet-ül islam" olarak da bilinir.
Konu başlıkları |
Ahlat isminin kökeni [değiştir]
Şehrin isminin kökeni hakkında çeşitli rivayet ve söylentiler vardır. Ancak bunlar içinde halk arasında en yaygın olanı şehir isminin bir urartu kralı olan Lat 'ın yaptığı bir savaş sonucunda ağır bir yara alması sonucu kızı Derminia'nın babası adına yaktığı ahh! Lat ağıtından geldiğidir.bu ve buna benzer bir çok hikâye yöre halkı tarafından söylenegelmiştir. Ahlat Şehrinin isminin kökeni hakkında çeşitli rivayet ve söylentiler vardır. Ancak bunlar içinde halk arasında en yaygın olanı şehir isminin bir urartu kralı olan Lat 'ın yaptığı bir savaş sonucunda ağır bir yara alması sonucu kızı Derminia'nın babası adına yaktığı ahh! Lat ağıtından geldiğidir.bu ve buna benzer bir çok hikâye yöre halkı tarafından söylenegelmiştir. 'Bırifkan Seyyidleri' adlı kitapta Ahlatın etimolojik kökeni hakkında klasik olarak ileri sürülen dört nedenleri anlattıktan sonra şu bilgilere yer vermektedir: 'Sanırım yukarıda Ahlat hakkında ileri sürülen dört görüşte yanlıştır.Kanaatime göre M.ö 4000 yıllarda bu şehri ilk kuran ve yerleşen Huriler aynı zamanda ilk adını da koydular.Bu adı koyarken çok sevdikleri toprak ve dağın adını birleştirerek coğrafi durumu göz önünde tutarak imza attılar. Huriler Kürtlerin atası olarak kabul edilmektedir. Kürtçede “Ax”: toprak, “Lat”: Kaya, sarp ve dik demektir. Zaten Ahlat’ta, bir yandan “Lat” olan Süphan dağı ile hemen üzerinde ve aşağısında “Ax”olan yaylalar mevcuttur. O zaman 6000 yıldır ki bu şehrin adı Ahlat’tır. Ahlat, adını kendi özünden almıştır.'
Adı geçen kitapta Ahlat'ta yaşamış çok sayıda bilgin ve alimlere yer vermiştir.Bunlardan bazıları şunlardır:
- "1-Seyyid Ahmet Ahlati:
Bu zat H.682/M.1283’te Sühreverdi tarikatının irşadı için babası Seyyid Ali Hemedani'nin vasiyeti üzerine Ahlat'a gelmiştir.Bu zat H.715/M.1283'te Ahlat'ta vefat etmiştir.Eskiden Dere mahallesi olarak bilinen El Vadi camisinin avlusunda defnedilmiştir.Tabiki şu an ne böyle bir cami nede böyle bir mahalle Ahlat'ta bulunmamaktadır.Muhtemelen bu yer harabe şehrin içerisinde kalmıştır.
- 2-Seyyid Haci Nizamüddin Ahlati:
Babası Seyyid Ahmet Ahlati'dir.H.751'de vefat etmiştir.Türbesi babası'nın türbesinin yanında metfundur.
- 3-Seyyid Ali Ahlati:
Babası Seyyid Haci Nizamüddin Ahlati'dir H.781/M.1379'da vefat etmiştir.Türbesi babasının türbesinin yanında metfundur.
- 4-Seyyid Hüseyin Ahlati:
H.808/M.1405 yılında Mısır'ın Kahire kentinde vefat etmiştir.Bu zat Ahlat'tan Mısır'a göç ederken tam on iki bin aile (takriben 60.000 nüfus) onunla beraber Mısır'a göç etmiştir.Şu an bile Ahlat Mahallesi ve Ahlat Mezarlığı,Kahire'de mevcuttur. Seyyid Hüseyin Ahlati'nin vasiyeti üzerine oğlu Seyyid Baba Mansur Ahlati tekrar Ahlata gelmiştir. H.1085/M.1674'te Duhok'un Bırifkan köyünde vefat eden Seyyid Şemseddin'e Kutbiyye Ahlati,Seyyid Hüseyin Ahlati'nin soyundandır.Silsilesi şöyledir: Seyyid Şemseddin Ahlati,Seyyid Abdülkerim Ahlati'nin oğlu,Seyyid Musa Ahlati'nin oğlu,Seyyid Süleyman Ahlati oğlu,Seyyid Abdülgani Ahlati oğlu,Seyyid İshak Ahlati oğlu,Seyyid Baba Mansur Ahlati oğlu ve Seyyid Hüseyin Ahlati'nin oğludur."
Coğrafya [değiştir]
1044 km2’ lik kırsal bir alana yayılmış olan ilçenin yüzey şekilleri , gerek biçim, gerekse meydana geliş şekilleri bakımından farklılıklar gösterir. Yeryüzünün sayılı volkanlarından olan Nemrut, Ahlat’ın batısında , Süphan ise doğusunda yer almaktadır.
İlçe Van Gölü’nün kuzey kıyısında yer almış olmakla beraber iklimi kara iklimi özelliği taşır. Yörede kış oldukça erken başlar ve uzun sürer.Havanın ısınmaya başlaması ancak nisan ayının ortalarında olur. Yörenin yaz mevsiminin ağustos ayının sonuna kadar sürmekte olması yanında kısmen bazı yıllar eylülayını da kapsar.Yılık ortalama yağış miktarı 1000-1500 mm.dir.
Gerek Van Gölü’nün kıyısında olmasının gerekse yıllık yağışın bolluğu sebebiyle Ahlat bölgenin genel bitki örtüsü olan bozkır bitki örtüsünün dışında daha yeşil ve gür bir bitki örtüsüne sahiptir
Nüfus [değiştir]
İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 1 belde, 23 köy ve 12 mahalleden oluşmaktadır.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1965[2] | 16.974 | 5.879 | 11.095 |
| 1970[3] | 20.822 | 7.819 | 13.003 |
| 1975[4] | 23.232 | 7.995 | 15.237 |
| 1980[5] | 26.639 | 10.422 | 16.217 |
| 1985[6] | 28.983 | 11.163 | 17.820 |
| 1990[7] | 34.217 | 16.742 | 17.475 |
| 2000[8] | 52.814 | 34.787 | 18.027 |
| 2007[9] | 35.623 | 22.699 | 12.924 |
| 2008[10] | 35.236 | 19.551 | 15.685 |
| 2009[11] | 35.411 | 19.078 | 16.333 |
| 2010[12] | 35.647 | 19.182 | 16.465 |
| 2011[13] | 36.577 | 20.141 | 16.436 |
Kültür [değiştir]
Ahlat şehri, tarihi mezarlıklarıyla ön plana çıkan bir ilçedir. Selçuklu döneminden kalan mezar taşları Türk tarihi açısından önemli bir değere sahiptir. İlçede daha pek çok tarihi mezar kalıntıları vardır.
Bunların yanı sıra yine Selçuklular dönemine ait, lahit mezar özelliği taşıyan kümbet mezarlar bulunmaktdır ki bu mezarlar yörede sıkça kullanılan Ahlat'a özgü taşlarla yapılmıştır. İlçede taş işlemeciliğinin ön planda olduğunun bir göstergesi olan bu kümbetlerde, dönemin saygın kişilerinin mezarları bulunmaktadır.
Halkın uğraş alanlarından biri olan bastonculuk geleneği günümüzde de önemli bir kültür-sanat faaliyeti olarak yer almaktadır. Özel teknikler kullanılarak yapılan bu bastonların her biri, büyük emekler ve özveriler neticesinde oluşturulmaktadır. Ağaca ilginç ve bir o kadar da yaratıcı figürler aktararak bu konudaki ustalıklarını gösteren ilçe halkı, bu yeteneğini önemli bir kültür turizmi aracı olarak kullanmakta ve başarılı olmaktadır. Ayrıca oğuz saka Türklerinden gelen halktan oluşur tamamen devlet yanlısı ve sağ görüşlü bir toplumdan oluşur. Ayrıca Ahlat Ertuğrul gazinin doğum yeridir.
Kaynakça [değiştir]
- ^ "Türkiye İstatistik Kurumu 2012 genel nüfus sayımı verileri". 13 Şubat 2013 tarihinde erişildi.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspXtC6w. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmuN3gh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoYLWIH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuN8ZgM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwJoOOI. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxzCYx2. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtzyWWe0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1jfwDJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3Wfh7q. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCjOuaw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEn1iqr. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGOJzsQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- Seyyid Mahmut Bırifkani-"Bırifkan Seyyidleri"
Dış bağlantılar [değiştir]
|
||||||||
|
||||||||
 |
Bitlis ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
İlçe ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
