Bilişim bilimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Utah teapot representing computer graphics Plot of a quicksort algorithm
large capital lambda Microsoft Tastenmaus mouse representing human-computer interaction
Bilişim bilimi, hesaplama ve bilginin teorik altyapısı ile onların pratik tekniklerle uygulama ve kurulumu ile uğraşır.

Bilişim, bilişim bilimi ya da bilgisayar bilimi,[1] bilgi ve hesaplamanın kuramsal temellerini ve bunların bilgisayar sistemlerinde uygulanabilmeleri sağlayan pratik teknikleri araştıran bir yapısal bilim dalıdır. Bilişimciler ya da bilgisayar bilimcileri bilgi oluşturan, tanımlayan ve dönüştüren algoritmik süreçler icat edip, kompleks sistemleri tasarlamak ve modellemek için uygun soyutlamalar formüle ederler.

Bilişim biliminin bilgisayarla ilgisi, astronominin teleskopla ilgisi kadardır.
Informatica gaat net zo min over computers, als astronomie over telescopen

Edsger W. Dijkstra

Tanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Matematiğe benzer şekilde[kaynak belirtilmeli] Bilişim Bilimi bilginin, özellikle elektronik makineler aracılığıyla, düzenli ve ussal biçimde işlenmesi bilimidir.[kaynak belirtilmeli] Bunun yanı sıra bilişim bilimi bilgi işlemlerinde uygulanabilen (soyut) matematiksel yapıları da inceler.[kaynak belirtilmeli] Amacı ve görevi bir yandan (saf matematiğin alt dalı olarak) temel aksiyomatik matematiksel kuramlar üretmek (Kuramsal Bilişim Bilimi), ikinci olarak -yardımcı bilim şeklinde- tüm diğer uzmanlık dallarının nesnelerini ve süreçlerini çözümleyip soyut matematiksel yapılara ve Algoritmalara dönüştürmek (Bilgisayar Bilimi) ve üçüncü olarak soyut matematiksel yapıların aktarılabileceği, saklanabileceği ve algoritmalarla otomatik olarak işlenebileceği matematiksel makinaları tasarlamaktır (Teknik Bilişim ya da Bilgisayar Mühendisliği).[kaynak belirtilmeli]

Köken[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilişim kelimesi bilmek fiilinin bir türevi olan bilişmek fiilinden türetilmiş bir kelimedir ve ilk kez Aydın Köksal tarafından kullanılmıştır.[kaynak belirtilmeli] Bilişim kelimesinin karşılığı olan Informatik (alm.), informatique (fr.) ve bunlardan türetilmiş olan Türkçe enformatik kelimeleri İngilizcedeki computer science ve information systems gibi alanları kapsar.[kaynak belirtilmeli] İskandinav ülkelerinde bilişim biliminin karşılığı olarak datalogi terimi kullanılmaktadır. [kaynak belirtilmeli]

Bilişim biliminin kökleri matematik, fizik ve elektrotekniktedir. Bir mühendislik alanı olarak bilişim, verileri aktarabilen, depolayabilen ve algoritmalar yardımıyla verileri işleyebilen matematiksel makineler tasarlar. Böylelikle bilişim özellikle gerçek süreçlerin simülasyonunu mümkün kılar. Bir "yardımcı bilim" olarak düşünüldüğünde bilişim diğer bilimlerdeki olguları soyutlaştırır ve algoritmalar yardımıyla işler. [kaynak belirtilmeli]

Veri işleme ve bununla ilgili iş alanları için genel bir kavram olarak İngilizce "information technology" (IT) yerine Türkçede bilişim teknolojisi (BT) kavramı kullanılmaktadır.

Bilişim kısaca "Thales" tarafından ortaya çıkmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Bilişimin çağdaş yaşamdaki önemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilişim çağdaş yaşamın her alanında kendine yer edinmiş durumdadır.[kaynak belirtilmeli] İnternetin yoğun kullanımı bu gelişmeyi güçlendirmiştir. Bilgisayarların dünya çapında ağlaşması firmaların iletişiminde, lojistikte, medyada, ev yaşamında ve daha birçok başka alanda devrim niteliğinde değişimler yaratmıştır. Bilişim, fark edilmese de çamaşır makinesi, fotoğraf makinesi, müzik sistemleri gibi pek çok aygıttaki gömülü sistemler (ing.: embedded systems) vasıtasıyla günlük yaşamın bir parçası haline gelmiştir.

Bilgisayarlar büyük veri yığınlarını kısa sürede yönetebilir, depolayabilir, paylaşabilir ya da işleyebilirler. Bunu sağlayabilmek için karmaşık donanım ve yazılım sistemleri gereklidir. Bu sistemlerin tasarımı ve geliştirilmesi de bilişim biliminin araştırma alanına girer. Vikipedi'nin kendisi bu tip karmaşık bir sisteme örnek verilebilir.

Bilgisayar sistemlerinin sağladığı fayda algoritmik işlemleri büyük veri yığınlarına yüksek bir hızda uygulayabilmeleridir. İnsan zekâsı buna karşılık bilişsel (ing.: cognitive) algılama (örneğin eksik bilgi ile karar alabilme, şekil, yüz vb. tanıma) bakımından bilgisayarlara göre çok daha üstündür. Buna benzer konular yapay zekâ alanında araştırılmaktadır. Bu araştırma alanlarının bazılarında önemli sonuçlar elde edilmiş olsa da henüz insan zekâsının tam bir simulasyonundan söz etmeye imkân yoktur.[kaynak belirtilmeli]

Bilişim bilimi ve bilgisayar mühendisliği kavramları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilişim bilimi genel olarak her tür mekanik hesap ve bilgi işlevleri inceleyen bir bilimdir. Önemli olan kuramsal bölümlerinden bazıları bunlardır:

Bilgisayar bilimine bazen bilgisayar mühendisliği denilir ki, bunlar aynı değildir. Bilgisayar bilimi, diğer dillerde kullanılan "computer science" ya da "Informatik" (Bilişim) sözcüklerin manasına daha yakındır ve bilim olarak, mühendislikten genelde daha soyut konuları inceler.[kaynak belirtilmeli]

Bilişim bilimi hesaplama, bilgi verme ve yazılım ve donanım üzerindeki işlemler üzerine çalışmaktadır. Pratikte bilgisayarlarla ilgili konuları kapsar. Algoritmalar, formül yapıları, bilgisayar dilleri, yazılım ve bilgisayar donanımları bu konulardan belli başlı olanlarıdır.

Bilişimde kullanılan elemanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Donanım elemanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ağ elemanları
  • Ağ kartı
  • Ana kart
  • Bilgisayar
  • Çıkarılabilir diskler
  • Ekran kartı
  • Fare
  • İşlemci
  • Klavye
  • Modem
    • Dial-Up modem
    • ADSL modem
    • Kablolu modem
  • RAM hafızası
  • Sabit Disk
  • Sayısallaştırıcı
  • Tarayıcı
  • Yazıcı
  • Yönlendirici

Yazılım elemanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Cihaz ilişkili yazılımlar
  • İş (Sektörel) uygulamalar
  • Ofis uygulamaları
  • Ortam ilişkili yazılımlar
  • Oyun yazılımları
  • Öykünücüler (emülatörler)
  • Programlama dilleri
  • Sistem yazılımları
  • Yardımcı yazılımlar ve birçok alanda geliştirilebilecek yazılımlar

Bilişimin alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]