Beta Canis Majoris

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinat:Sky map 06s 22d 41,98535sn; -17º 57' 21,3073″

Beta Canis Majoris
Büyük Köpek takımyıldızı'nın sınırlarını ve yıldızların konumlarını gösteren diyagram
Cercle rouge 100%.svg

Mirzam'ın konumu (kırmızı daire içinde)
Gözlem verisi
Dönem J2000.0
Takımyıldız Büyük Köpek
Bahar açısı (α) 06s 22d 41,98535sn[1]
Yükselim (δ) 17° 57′ 21,3073″[1]
Galaktik enlem -14,26803976[2]°
Galaktik boylam 226,05984606[2]°
Görünür parlaklık  (V) 2,0[1]
Görünür parlaklık  (B) 1,75[1]
Sınıflandırma
Tayfsal sınıf
B1II/III[1]
U-B Renk ölçeği -0,98[3]
B-V Renk ölçeği -0,23[3]
R-I Renk ölçeği -0,24[3]
Değişen yıldız türü BCEP[4]
Gökölçümsel nitelikleri
Dikey hız (Rv) 33,70 ± 0,50[1] km/sn
Iraklık açısı (π) 6,62 ± 0,22[5] mys
Uzaklık 492[5] Iy
mutlak parlaklık (V) -3,91[2]
Özdevinim nitelikleri
Bahar açısı payı (μ) -3,23 ± 0,19[5] mys/y
Yükselim payı (μ) -0,78 ± 0,20[5] mys/y
Fiziksel özellikler
Kütle (m) 13,5 ± 0,5[6] M
Yarıçap (r) 9,7 ± 1,3[7] R
Aydınlatma gücü 26.600[7] L
Yüzey kütleçekimi (log g) 3,79 ± 0,20[7] cgs
Etkin sıcaklık 23.150[8] K
Metallik [Fe/H] 0,04 ± 0,10[6]
Dönme hızı (v sin i) 31 ± 5[6] km/sn
Tahmini yaş 12,4 ± 0,7[6] milyon y
Katalog belirtmeleri
Murzim • Mirzam • Mirza • 2 Canis Majoris • HR 2294 • BD −17° 1467 • HD 44743 • SAO 151428 • FK5 243 • HIP 30324 • GC 8223 • CCDM 06227-1757

Beta Canis Majoris (β CMa, β Canis Majoris), Büyük Köpek takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak 492 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve çoklu yıldız sisteminin birincil bileşeni olan B-tipi mavi-beyaz bir parlak devdir. Takımyıldızında köpeğin ön ayakları konumunda yer alır. Geleneksel isimleri olan Murzim, Al-Murzim veya Mirzam, Arapça مرزم Mirzemden gelmektedir ve "haberci" anlamındadır. Bu isim, Sirius'dan önce doğarak onun gelişini haber verdiği için verilmiştir.

Çincede 軍市 (Jūn Shì), β Canis Majoris, ν3 Canis Majoris, 15 Canis Majoris, π Canis Majoris, ο1 Canis Majoris ve ξ1 Canis Majoris'in oluşturduğu yıldız desenini belirtir.[9] Ayrıca β Canis Majoris'in kendisi 軍市一 (Jūn Shì yī) olarak bilinir.[10] Bu Çince isimlerden, Kuen She adı ortaya çıkmıştır.[11]

Gözlem bilgisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Mirzam, takımyıldızının kuzey-batısında köpeğin ön ayakları konumunda yer alır ve yükselimi -17 derecedir. Güney yarımkürede yer alan bir yıldız olmasına rağmen göksel ekvatora yakın olduğundan; Rusya, Kanada ve Grönland'ın aşırı kuzey bölümleri hariç Kuzey yarımküreden de gözlenebilir konumdadır. Ancak, İzlanda ve Kanada'da ufka çok yakın bir konumda görünür.

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mirzam, Beta Cephei türü bir değişen yıldızdır. Parlaklığı, 6 saatlik bir süre içerisinde +1,95 kadir ile +2,0 kadir aralığında değişkenlik gösterir. Bu çok küçük parlaklık değişimi çıplak gözle farkedilemez.[12] Aslında üç farklı değişim dönemi vardır.[13] İlk dönem 6,03 saat süreye ve büyüklüğünün binde 4,4 genliğine sahiptir. İkinci dönem 6 saat süreye ve büyüklüğün binde 21 genliğine sahiptir. Nihayet üçüncü dönem 5,73 saat sürer ve büyüklüğün binde 3 genliğine sahiptir.[13] Dönemler, zaman içerisinde de değişkenlik gösterir gibidir. Örneğin, ilk dönem yavaş yavaş uzuyor ve ikinci dönem de yavaş yavaş kısalıyor gibidir.[13]

Mirzam'ın kütlesi Güneş'ten 13-14 kat daha fazla[6] ve yarıçapı Güneş'ten 8-11 kat daha fazladır.[7] Dış zarfın etkin sıcaklığı yaklaşık olarak 23.150 K'dır ve Güneş'ten çok daha sıcaktır. Yüksek sıcaklıkta yayılan enerji bu B-tipi yıldıza karakteristik mavi-beyaz rengini verir.[8][14] Tahmini yaşı 12 ile 13 milyon yıl arasındadır ve bu kütledeki bir yıldızın dev yıldız haline gelmesi için yeterince uzun süre geçmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f V* bet CMa -- Variable Star of beta Cep type SIMBAD
  2. ^ a b c Extended Hipparcos Compilation (XHIP) (Anderson, 2012)
  3. ^ a b c VizieR Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991)
  4. ^ alcyone.de - Combined General Catalogue of Variable Stars (Vol. I-III) (Kholopov+ 1998)
  5. ^ a b c d Ashland Astronomy Studio - Mirzam (HIP 30324)
  6. ^ a b c d e Mazumdar, A. ve diğ. (Kasım 2006), "An asteroseismic study of the β Cephei star β Canis Majoris", Astronomy and Astrophysics 459 (2): 589–596, arXiv:astro-ph/0607261, Bibcode 2006A&A...459..589M, doi:10.1051/0004-6361:20064980 
  7. ^ a b c d Hubrig, S. ve diğ. (Haziran 2006), "Discovery of magnetic fields in the βCephei star ξ1 CMa and in several slowly pulsating B stars*", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters 369 (1): L61–L65, arXiv:astro-ph/0604283, Bibcode 2006MNRAS.369L..61H, doi:10.1111/j.1745-3933.2006.00175.x 
  8. ^ a b Zorec, J. ve diğ. (Temmuz 2009), "Fundamental parameters of B supergiants from the BCD system. I. Calibration of the (λ_1, D) parameters into Teff", Astronomy and Astrophysics 501 (1): 297–320, Bibcode 2009A&A...501..297Z, doi:10.1051/0004-6361/200811147 
  9. ^ (Çince) 中國星座神話, yazar 陳久金. yayınlayan 台灣書房出版有限公司, 2005, ISBN 978-986-7332-25-7.
  10. ^ (Çince) 香港太空館 - 研究資源 - 亮星中英對照表, Hong Kong Space Museum. 23 Kasım 2010 tarihinde erişilmiştir.
  11. ^ Allen, Richard Hinckley (1899), Star-names and their meanings, G. E. Stechert, ss. 129–130, http://books.google.com/books?id=5xQuAAAAIAAJ&pg=PA129 
  12. ^ Kaler, James B., "MIRZAM (Beta Canis Majoris)", Stars (University of Illinois), http://stars.astro.illinois.edu/sow/mirzam.html, erişim tarihi: 2012-01-02 
  13. ^ a b c R. R. Shobbrook; G. Handler, D. Lorenz, D. Mogorosi (2006). "Photometric studies of three multiperiodic β Cephei stars: β CMa, 15 CMa and KZ Mus". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 369: 171-181. http://adsabs.harvard.edu/abs/2006astro.ph..3754S. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010. 
  14. ^ "The Colour of Stars", Australia Telescope, Outreach and Education (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation), December 21, 2004, http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html, erişim tarihi: 2012-01-16