Takımyıldız

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
Avcı Takımyıldızı (Orion) haritası. Sarı kesik çizgilerle çevrilmiş kısım Avcı Takımyıldızı göstermektedir. Yıldızların oluşturduğu avcı figürü kolaylıkla görülebilmekte.
Johannes Hevelius tarafından tasarlanmış olan Boğa takımyıldızı.

Takımyıldız, gökyüzünün (veya gök kürenin) bölündüğü 88 alandan her birine verilen isimdir.[1] Terim genellikle, yanlış bir biçimde, görünüşte birbiriyle ilgili gözüken yıldız gruplarını tanımlamak için kullanılır.

Bazı ünlü takımyıldızlar, çeşitli nesnelere benzetilen parlak yıldız düzenlerine sahiptir. Örnek olarak, bir avcı figürünü çağrıştıran Avcı Takımyıldızı (Orion) ve aslan figürü çağrıştıran Aslan Takımyıldızı (Leo) verilebilir.

Klaudyos Batlamyus'un resmi; 16. yüzyıl modern Alman stilinde kitap kabartması

Eski gök bilimciler bu şekilleri efsanelerdeki belirli hayvanlara ve kahramanlara benzetmiş ve bunların tanrılarca gökyüzüne çıkarıldıklarına inanmışlardır. Takımyıldızların büyük bölümünü, eski Yunanlılar ve Romalılar adlandırmıştır,[2] ama onlar da bu adları Babilliler'den almış olabilirler.[3] Takımyıldızların oluşturduğu bu şekiller geceleri gökyüzünde incelenecek olursa, gözlemlenen şekillerin benzetilen nesnelerle arasındaki ilişkiyi fark etmek kolay olmayabilir.[3]

Konu başlıkları

[değiştir] Takımyıldızların tarihçesi

Gökyüzündeki havyan veya karakter şeklindeki belirgin yıldızlar Batlamyus tarafından adlandırıldı.[4] Almagest adlı kitabında 48 takımyıldızı tanıttı, takımyıldızlar çok az parlak ya da çok parlak yıldızların gruplaşması olarak kabul edilmişti.[5] Bu takımyıldızların bir sınırı yoktu ve birçok belirsizliklere yol açtı. 16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar birçok yeni takımyıldız keşfedildi,[6] bazıları ise takımyıldız kategorisine uymadığı düşünülerek kaldırıldı. Bu yeni takımyıldızların isimleri, o zamanın teknik gelişmelerine uygun olarak adlandırıldı, örneğin; Dürbün veya Mikroskop takımyıldızları. Gök bilimciler, kuzey ve güney gök kürede bulunan çeşitli modern takımyıldızlarını tanıttı, bu gök bilimcilerin arasında Frederick William Herschel ve Nicolas Louis de Lacaille'de vardı.[7] 1928 yılında Uluslararası Astronomi Birliği tarafından resmî olarak 88 takımyıldız kabul edildi. Her takımyıldızın belirlenmiş bir sınırı vardır, ekvator koordinat sistemleri meridyen ve paralellikler olmak üzere 2 türdür. Her takımyıldızın güney-kuzey veya doğu-batı sınırı vardır. Takımyıldızların sınırları oluşturulurken 1843 tabanlı August Argelander atlasından, 1877 tabanlı Apthorpa Gould atlasından yararlanılmıştır.[8]

[değiştir] Gökyüzü ve takımyıldızlar

Uranometria'daki Avcı takımyıldızı gravürü.

Yıldızlı bir gökyüzünün karanlık bir gecede gözlemi, ilk bakışta çok büyük bir düzensizlik izlenimi uyandırır. Görülen sayısız yıldız içinde, daha parlak yıldızlar göze çarpar.[9] Bunlar, daha zayıf parıltılı gök cisimlerini işaretlemek veya gökyüzü olaylarının yerini belirlemek için değerli karşılaştırma noktaları oluşturur. Antik Çağdan bu yana yıldızlar, mitolojik kişiler veya hayvanlarla özdeşleştirilen karakteristik şekiller, yani takımyıldızlar biçiminde gruplandırılmıştır.[10] Ancak çağdaş astronominin gerekli gördüğü noktalar, gökyüzü koordinat sistemlerinin kesin şekilde tanımlanmasıyla sonuçlanmıştır. Böylece gök cisimlerinin gökyüzündeki konumu duyarlı olarak belirlenebilir, bu da, gözlem aletlerini, incelenmek istenen gök cisimlerine doğru çabucak yöneltmeye imkân verir.

Takımyıldızların gece boyunca gökyüzünün gök küre kutbu adı verilen bir noktası çevresinde blok halinde yer değiştirdikleri görülür.[11] Kuzey Yarı Küre'de bu nokta çıplak gözle görülebilen bir yıldıza çok yakındır;[12] bu nedenle söz konusu yıldıza Kutup Yıldızı adı verilir.[13] Birçok gece tekrarlanan bir gözlem, gökyüzü bütününün bu dönüşünün, Dünya'nın kutuplarıyla çakışan bir eksen (Yerküre'nin ekseni) çevresinde, 24 saatten biraz daha az bir sürede gerçekleştiğini gösterir. Gerçekte ise, Dünya kendi çevresinde döner. Bununla birlikte buradan, gökyüzünün, belli bir yerdeki görünümünün değişmez olmadığı ortaya çıkar; saatler geçtikçe doğuda bazı yıldızlar belirir, ufuk çizgisi üzerinde yavaş yavaş yükselir ve sonra, batıda batarak gözden kaybolur. Gökyüzünün görünümü enlemlere göre de değişir.

[değiştir] Yıldızları adlandırma

Yıldızların eski adları, ait oldukları takım yıldızlarla özdeşleştirilmiş mitolojik şekillerdeki konumlarını hatırlatıyordu: Aslan'ın gözü, Büyük Ayı'nın kuyruğu gibi. En parlak yıldızlar, çoğu Arapça kökenli olan özel adlarını korumuştur: Sirius, Rigel, Aldebaran, Deneb...

Takımyıldızların bazılarının ve Güneş’in kendi mitleri bulunur.[14] Bunların ölülerin ruhu ya da tanrılar oldukları düşünülürdü. Örneğin Umacı yıldızının Gorgon Medusa’nın gözünü temsil ettiğine inanılırdı.

1603'te, Alman J. Bayer, Uranometria'sında, o zamandan bu yana evrensel olarak benimsenen basit ve akılcı bir adlandırma sistemi ortaya attı. Her takımyıldızda, en parlak yıldıza α ile, parıltı derecesi bundan hemen sonra gelen β ve bunu izleyen γ ile (... vb) belirtildi. Yunan alfabesi tükendiğinde, Latin alfabesi, sonra da sayılar kullanıldı. Sonunda yalnız en parlak yıldızlar adlandırılır oldu. Astronomi aletleriyle görülebilen ve fotoğrafı çekilebilenlerin, referans kataloglarındaki sıra numaralarıyla yetinilmektedir. Bir yıldızın uluslararası adı, bunu belirten harf veya sayının arkasına, ait olduğu takım yıldızının Latince adının genitifi veya resmî kısaltması konarak elde edilir; α Ursa Major veya α UMa... [15] [16]

[değiştir] Takımyıldızları oluşturan yıldızların isimleri

Tüm yıldızların bir ismi vardır. Johannes Bayer yöntemi ile takımyıldızlarındaki yıldızlar tanıtıldı, J. Bayer'in yıldız atlasında onlar parlaklıklarına ya da büyüklüklerine göre Yunan alfabesi sırasıyla Yunan harfleriyle isimlendirdi.

1515 yılına ait bir Kuzey Gök Küre takımyıldız haritası

Mesela, Alfa (α) parlak ise, Beta (β) daha parlaktır ve böyle devam eder. Buna örnek olarak Büyük Ayı takımyıldızını verebiliriz; Büyük Ayı takımyıldızın ilk yıldızı Alfa (α) Büyük Ayı, ikinci yıldızı Beta (β) Büyük Ayı, diğerleri de böyle devam etmektedir.

Bu sıralamalar he zaman doğru değildir, yıldızların parlaklıkları tam olarak ölçülüp isimlendirilmemiştir, ve bazı yıldızların parlaklıklarında değişkenlikler gözlemlenilmektedir. Örneğin Büyük Ayı'nın beşinci yıldızı olan Epilson (ε) Büyük Ayı, Büyük Ayı'nın ilk yıldızı olan Alfa (α) Büyük Ayı'dan daha parlaktır.

Daha sonralar isimlendirmede sayılar da yetersiz kalınca başka sistemler icat edilmiştir. John Flamsteed, Yunanca harfler yerine sayıları kullanmıştır, ve sonraki yıldız kataloglarında genellikle takımyıldızların bir sayı sitemi olmuştur.[17]


[değiştir] Takımyıldızlar

Adları Antik Çağ mitolojisinden miras kalan takımyıldızların, gökyüzünü, aralarında uzlaşmışçasına 88 bölgeye ayrıldığı kabul edilir.

İlk uygarlıklardan bu yana, gökyüzü gözlemcileri, en parlak yıldızlan daha kolay bir şekilde işaretlemek için bunları, gökyüzünde çizdikleri şekillere göre bir araya getirmeyi düşündüler. Böylece, mitolojik kahramanlar, hayvanlar veya nesnelerle özdeşleştirilmiş takımyıldızlar doğdu. Takımyıldızlara, Yunan mitolojisinden alınmış adlar verme düşüncesinin, MÖ III. yy'da Makedonya kralı Antigonos Gonatas'ın sarayında hekim ve ozan olan Aratos'dan çıktığı sanılmaktadır. Gök kürenin kuzey yarı küresinin haritası, II. yy'da Ptolemaios tarafından hazırlanan ve 48 takımyıldızı kapsayan haritaya dayanır. Astronomların Güney Yarı Küre'nin gökyüzünü çok daha geç dönemlerde gözlemleyebilmeleri nedeniyle, güney takımyıldızların belirlenmesi çok daha yakın tarihlere rastlar. Bunları, XVII. yy'da özellikle Bayer ve Hevelius, sonra XVIII. yy'da Lalande ve La Caille adlandırdılar ve daha çok kuş veya bilimsel alet adlan kullandılar: Tavus, Tukan, Mikroskop, Sekstant, Oktant vb.

Uzun süre takımyıldızların sınırları belirsiz kaldı. Dürbün ve teleskobun bulunmasından sonra, bu aletlerle keşfedilen çok sayıda düşük parıltılı yıldız kataloğa alınırken birtakım güçlüklerle karşılaşıldı. Bu dönemde kimi astronomlar eskileri hiçe sayarak, akıllarına estiğince yeni gök cismi şekilleri belirleme yoluna bile gittiler. Böylece, XIX. yy'ın sonunda, 108 takımyıldız sayılıyordu ve bunların sınırları üstünde tam bir uzlaşma yoktu. 1925'ten bu yana gökbilimde dünyanın en yetkili kuruluşu olan Uluslararası Astronomi Birliği, gökyüzünü 88 takımyıldıza böldü. Bunların her biri, yalnız adını aldığı parlak yıldızlar grubunu değil, aynı zamanda, enlem ve boylam yaylarıyla sınırlanan ve resmî olarak Latince adıyla veya üç harflik bir kısaltmayla belirtilen bir gökyüzü bölgesini de kapsar. Bu takımyıldızların en büyüğü, 1 303 derece karelik Dişi Ejderha ve en küçüğü, 68 derece karelik Güney Haçı'dır.

[değiştir] Gökküre ve günlük hareket

Boğa ve Oriyon takımyıldızın gökyüzündeki görünümü.

Kendimizi, yıldızların asılı olduğu ve dünyadakiyle çakışan bir eksen çevresinde 23 saar 56 dakika dönen, uçsuz bucaksız bir kürenin merkezinde yer alıyormuş varsayabiliriz.

Gözlem, gece boyunca gökkürenin, Kuzey Yarıküre'de, Küçük Ayı takımyıldızının en parlak yıldızına çok yakın olan bir nokta çevresinde, saat hareketine ters yönde blok halinde dönüyormuş izlenimi verir. Söz konusu nokta, gök kürenin iki kutbundan biridir, dolayısıyla bunun yakınında yer alan yıldıza, Kutup Yıldızı adı verilir. Gözlem, her gece aynı saatlerde tekrarlandığında, gökyüzünün yaklaşık 24 saatte başlangıçtaki görünümünü yeniden aldığı saptanabilir. Takımyıldızlar kümesinin 24 saatlik bu hareketine « günlük hareket » adı verilir. Burada, yalnızca zahirî bir hareket söz konusudur. Gerçekte Dünya, kutuplarından geçen bir eksen üstünde ve kendi çevresinde doğudan batıya 23 saat 56 dakikada döner. Ama yıldızlar çok uzakta olduğundan, her şey sanki Dünya ile aynı eksen çevresinde, aynı periyoda, ama ters yönde 23 saat 56 dakikada dönüyormuş ve yıldızların asılı olduğu çok büyük bir kürenin merkezin-deymişiz gibi gelişir.

Günlük hareket, yıldızlı gökyüzünün görünümünü belli bir yerde yalnız saatten saate değiştirmez, aynı zamanda geceden geceye de yavaş yavaş bu görünümü dönüşüme uğratır; çünkü günlük hareket periyodu, takvim günü süresinden yaklaşık 4 dakika daha kısadır: nitekim, bir mevsimin başlangıcında saat 21.00'de doğudan doğan bir yıldız, mevsim ilerledikçe, aynı saatte gökyüzünde giderek daha yüksekte görünecektir. Gökyüzü hep aynı saatte gözlemlendiğinde, bu durumun aydan aya değiştiği açıkça fark edilebilir. Her mevsim yeni bir yıldız kümesi getirir; bunlar, doğuş ve batışları gündüze rastlamadan önce, az çok uzun bir periyot boyunca gözlemlenebilir.

Ekvator, gece boyunca tüm takımyıldızların geçişinin görülebildiği tek Dünya bölgesidir. Buradan uzaklaşılır uzaklaşılmaz, kimi yıldızlar hiç görünmez. Çünkü bunlar hiçbir zaman ufkun üstüne çıkmaz. Kutuplara yaklaşıldıkça gözlemlenebilecek gök küre parçası küçülür; ancak, gök kürenin merkezinde, yıldızların hiç batmadıkları ve bu nedenle sürekli göründükleri az çok geniş bir bölge vardır: buna « kutup dairesi » denir, çünkü ufkun üstünde yer alan gök kutbunu çevrelemektedir. Kutuplarda da, ancak tek yarı küre görülebilir; diğeri daima ufuk çizgisinin altında kalır. Gökyüzünde, çıplak gözle görülebilen yaklaşık 6.000 yıldız vardır; bunların 20 kadarı çok parlaktır.

[değiştir] Karanlık bulut grupları

"Gökyüzünde Emu Kuşu" takımyıldızı, yıldızlar yerine karanlık bulutsular tarafından tanımlanır.

Güney Yarımkürede, Samanyolu'nun karanlık parçalarını fark etmek mümkündür. Bazı medeniyetler bu parçaları şekillerle ayırt ederlerdi ve karanlık bulut gruplarına isim verirlerdi. İnka medeniyeti Samanyolu'ndaki bu bölgeleri veya karanlık bulutsuları tespit edip onların şekillerini hayvanlarla ve mevsim yağmurlarıyla ilişkilendirdiler.[18] Avusturalya Aborijin astronomi'de Kömür Çuvalı Bulutsusu tarafından oluşan "gökyüzünde Emu kuşu" en ünlü karanlık bulut grubu anlatılmaktadır.[19]


[değiştir] Gökyüzünde gök cisimlerinin yerleri nasıl belirlenir

Gök cisimlerinin gök küre üzerindeki konumunu tanımlamak için yeryüzündeki enlem ve boylama benzer koordinat sistemleri kullanılır.

Bir gözlem aletini bir gök cismine yöneltmek için, bunun gökyüzündeki konumunu büyük bir duyarlılıkla bilmek gerekir. Bunun için birtakım koordinat sistemleri kullanılır; gökyüzünün herhangi bir noktasının konumu, bir referans düzlemine bağlı iki parametreyle belirlenir. En çok kullanılan sistemlerden biri, ekvator koordinat sistemidir. Coğrafi koordinat sisteminin (enlem ve boylam) benzeri olan bu sistemde, referans düzlemi, Dünya ekvatorunun düzlemiyle çakışan gök ekvatorudur. Burada, gök kürenin her noktasının konumu bahar açısı (α) ve yükselimle (δ) işaretlenir. Bunların Dünya'da kullanılan benzerleri bahar açısı için boylam, yükselim için enlemdir. Başlangıç boylamı olan Greenwich meridyeninin eşdeğeri, kutuplardan ve Güneş'in ilkbahar ılım noktasındayken yer aldığı gökyüzü noktasından geçen büyük bir çemberdir (saat çemberi). Bu sistem, gözlem yerinden bağımsız olma üstünlüğünü taşır ve iki dönme ekseninden biri Dünya kutuplarından geçen eksene paralel olan bütün teleskoplarda kullanılır.

Yaygın olarak kullanılan bir başka sistem, yatay koordinat sistemidir; bunun referans düzlemi, gözlem yerinin ufkuna paralel olan düzlemdir. Bu sistemde gök kürenin her noktası ufuktan yüksekliği ve Güney açısıyla işaretlenir; yükseklik söz konusu noktayı ufuktan ayıran açı, Güney açısıysa Güney doğrultusuyla yaptığı açıdır: söz konusu sistem altazimut tipi bir donanımı olan, yani yatay ve düşey eksenler çevresinde hareket edebilen aletlerde kullanılır. Ancak bir gök cisminin bu şekilde tanımlanan koordinatları belli bir yerde ve belli bir anda geçerlidir; Dünya'nın dönmesi nedeniyle sürekli olarak değişir.[20]

Koltuk takımyıldızının göz yanılsama grafiği.

Diğer astronomi koordinat sistemleri arasından Dünya'nın Güneş çevresinde dönüş düzlemi (tutulum düzlemi) ve ilkbahar noktasıyla çakıştırılan koordinat sistemi, ayrıca gökadamızın diskinin ortalama düzlemi ve bu düzlemin, gök ada merkezi doğrultusunda yer alan bir noktasına indirgenen gökada koordinat sistemi örnek gösterilebilir.

[değiştir] Yanılsama ve gerçek

Takımyıldızlar bir perspektif etkisinden kaynaklanır. Bunlar, birbirine yakın doğrultularda yer alan, ancak Dünyaya uzaklıkları çok farklı olan yıldızlarca çizilir. Nitekim, Koltuk takımyıldızının gökyüzünde W çizen yıldızları gerçekte 45 ışık yılıyla 700 ışık yılı arasında değişen uzaklıklarda yer almaktadır.

Takımyıldızların çoğunun yıldızı, fiziksel bir bağlantısı varmış gibi gözükse de aslında hiçbir şekilde fiziksel bağlantıları yoktur, takımyıldızını oluşturan her yıldız birbirine oldukça uzak mesafededirler. Yıldızlar gökyüzünde belirmeye başladığında, daha belirgin yıldızlar göze çarpar ve bu da bir yanılsama etkisi yaparak yıldızların sanki yan yana duruyormuş gibi gözükmesini sağlar.[21]

[değiştir] Burçlar kuşağı

Takımyıldızları burçlar olarak da bilinmektedir. Bütün gökyüzü 88 burca bölünmüştür. Gökyüzünün kuzey ve güney yarı kürelerini kapsayan 88 alandan her biri, bir takım yıldızını meydana getirir. Her yıldız, galaksi veya gök cismi, takımyıldızlarından birinin alanı içinde bulunur. Kırk sekiz takımyıldızının adları ve konumları 17. yüzyılın başına kadar biliniyordu ve günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Geri kalan 40 takımyıldızının büyük bölümü 17 ve 18. yüzyıl astronomlarınca tarif edilmiştir. Uluslararası Astronomi Birliği (IAU)'nin 1945'teki çalışması sonucunda, bugünkü 88 takımyıldızının adı ve konumu üzerinde anlaşmaya varıldı.

Halk arasında, zodyak (burçlar kuşağı) üzerinde yer alan 12 takımyıldıza ortak olarak “burçlar” adı verilmiştir. Zodyak, gökyüzünde güneş ve başlıca gezegenlerin yolu üzerinde bulunduğu tasarlanan hayali bir kuşaktır. Burçlar kuşağı olarak da bilinmektedir. Kuzey ve güney yarı küreler dahil bütün gökyüzündeki toplam takımyıldız sayısı 88'dir. Herhangi bir gecede gökyüzüne bakıldığında bunlardan 40 kadarı görüş alanımızdadır. Bu takımyıldızlarından bir bölümü, Güneş'in yıl boyunca hareket ediyormuş gibi göründüğü yol boyunca sıralanmış takımyıldızlar olup, Burçlar Kuşağı olarak adlandırılırlar. Bunların sayısı, Yılancı Burcu'nun Akrep burcuna dahil edilmesiyle 12 tanedir. Bu kuşaktaki takımyıldızlar Zodyak Takımyıldızları olarak da bilinirler. Zodyak takımyıldızlarının isimleri şunlardır: Aries (Koç), Taurus (Boğa), Gemini (İkizler), Cancer (Yengeç), Leo (Aslan), Virgo (Başak), Libra (Terazi), Scorpius (Akrep), Sagittarius (Yay), Capricornus (Oğlak), Aquarius (Kova), Pisces (Balıklar).

En iyi tanınan takımyıldızlarından biri Ursa Major'un (Büyük Ayı) en parlak yedi yıldızının düzeni çok çeşitli cisimlere benzetilmiştir. Bu nedenle Ursa Major takımyıldızına bugüne kadar Saban, Araba, Yedi Öküzler ve Büyük Cezve gibi çeşitli adlar verilmiştir. Orion takımyıldızı genellikle bir avcı olarak çizilmiştir. Bu takımyıldızın üç parlak yıldızı avcının kuşağını oluşturur. Avcının iki köpeği vardır; büyük olanı Canis Major, küçük olanı ise Canis Minor'dur. Orion'un yakınlarındaki, burçlar kuşağı takımyıldızlarından Gemini yer alır. Gemini'deki (İkizler) en parlak iki yıldız, adlarını Yunan efsanesinde Zeus'un ölümsüzlük verdiği oğulları Kastor ve Polluks'tan almaktadır.

Burçlar kuşağının bir başka takımyıldızı, Herakles'in öldürdüğü Nemea aslanı olduğu varsayılan Leo'dur (Aslan). Draco (Ejderha) takımyıldızı da, adını Herakles'in bir başka kurbanı olan ejderhadan almaktadır. Orion'u öldüren akrep, Scorpius (Akrep) takımyıldızı olarak görünür. Perseus'un deniz canavarından kurtardığı karısı Andromeda ve onun annesi Cassiopeia ile babası Cepheus'un isimleri de takımyıldızlara verilmiştir.

Burçlar kuşağındaki takımyıldızlarının sınırları sabit olduğu dönemlerde, Güneşin bu takımyıldızlarının içinden geçiş tarihleri şöyledir:[22]

Burçlar Kuşağı Çarkı: 6. yüzyıldan kalan İsrail'de Beit Alpha Sinagogunda bulunan mozaik işlemeli burçları gösteren resim.
Burcun Adı Giriş Tarihi Çıkış Tarihi
Koç (Aries)
21 Mart
19 Nisan
Boğa (Taurus)
20 Nisan
20 Mayıs
İkizler (Gemini)
21 Mayıs
21 Haziran
Yengeç (Cancer)
22 Haziran
22 Temmuz
Aslan (Leo)
23 Temmuz
22 Ağustos
Başak (Virgo)
23 Ağustos
22 Eylül
Terazi (Libra)
23 Eylül
23 Ekim
Akrep (Scorpius)
24 Ekim
21 Kasım
Yay (Sagittarius)
22 Kasım
21 Aralık
Oğlak (Capricornus)
22 Aralık
19 Ocak
Kova (Aguarius)
20 Ocak
18 Şubat
Balık (Pisces)
19 Şubat
20 Mart

Güneşin burçlara karşı olan durumunun değişmesi yüzünden, bugün burçlardan hiçbiri kendi adıyla anılan bölgede bulunmamaktadır.

Ilım noktalarının yalpalamasından dolayı takım yıldızları doğuya doğru kaymış bulunmaktadır. Bu yüzden 20. yüzyılda Güneş, 1 Ocak'ta Oğlak'ta olmayıp Yay burcunda bulunmaktadır.

[değiştir] Yıldız haritalarının anahtarı

Bir yıldızı tanımak, ilk bakışta görüldüğü kadar güç değildir. En iyi yol, bulunması kolay birkaç takımyıldız seçmek ve öbürlerini tanımak için bunları kılavuz olarak kullanmaktır.

Avrupa'nın orta enlemlerinde ya da A.B.D'nin kuzeyinde en elverişli takımyıldızlar Büyük Ayı ve Oriyon'dur. Bu kümeler hareket noktası alınarak bütün öteki takımyıldızlar tanınabilir. Güney yarıküredeki gözlemciler ise Erboğa ve Güneyhaçı'nı aynı amaçla kullanabilir. Oriyon'un içinden gök ekvatoru geçtiği için her bölgeden görülebilir.[23]

Büyük Ayı yıldız haritasının anahtarı
Kanatlıat yıldız haritasının anahtarı

A. Büyük Ayı Büyük Ayı ingiltere ve New York bölgesinden kutup çevre yıldızı olarak görülür. Bu kümenin kuyruk eğrisi Çoban takımyıldızmdaki parlak koyu turuncu yıldız Arktürüs'e ulaştırır, sonra Başakçı'ya yönelir. Dubhe ve Merak, Kutup yıldızını belirleyen iki yıldızdır; Aslan ve Koltuk da kolayca bulunabilir. İkizler takımyıldızında yer alan Kastor ve Polluks ile Arabacı takımyıldızmdaki Capella, bu anahtar haritanın yanı sıra Oriyon haritasında da gösterilmiştir. Büyük Ayı 1. kadirden bir yıldızı bulunmamasına karşın, biçimi nedeniyle yanılgıya yol açmaz.

Avcı yıldız haritasının anahtarı
Güneyhaçı yıldız haritasının anahtarı

B. Avcı (Orion) Gök ekvatoru Avcı'dan geçtiği için, bu takımyıldız yeryüzünün her bölgesinden görülebilir. Avcı'nın kemerinin bir ucu Aldeberan'ın, öbür ucu Akyıldız'ın bulunduğu doğrultuları gösterir; Öncü, Kastor, Polluks ve Capella bu anahtarla kolayca bulunabilir. Avcı'nın kemeri üç parlak yıldızdan oluşur: Delta Orion (Mintaka), Epsilon Orion (Alnilam) ve Zeta Orion (Alnitak). Gök ekvatoru Mintaka'nın yanı başından geçer. Avcı takımyıldızı belirgin biçimi ve parlaklığıyla çok elverişli bir kılavuz oluşturur. İkizlerevi dışında bütün yönlendirici yıldızlar, tayf tipleri ön sıralarda yer alan, çok sıcak, beyaz, ışıltılı yıldızlardır.

Kuğu yıldız haritasının anahtarı
Turna yıldız haritasının anahtarı

C. Kuğu Yaz geceleri boyunca Avrupa veA.B.D'nin kuzey bölgelerinde, Çalgı'nın Vega, Kuğu'nun Deneb, Kartal'ın Altair yıldızlarından oluşan ve "Yaz Üçgeni" de denilen üçlü, gökyüzüne egemendir. Bu anahtar haritada görüldüğü gibi Deneb, Büyük Ayı'dan hareket ederek bulunabilir. Kuğu'nun oluşturduğu haç belirgin biçimde seçilirken, Kartal'ın yıldızı Altair'in iki yanında birer yıldız görülür. Yaz Üçgeni'nde yer alan 1. kadirden üç yıldız arasında Deneb, en sönük görünen yıldızdır; gerçekteyse, Vega ya da Altair'dan çok daha parlak, ama çok uzaktadır.

D. Kanatlı At Sonbahar boyunca Avrupa ve A.B.D'nin kuzeyinde gökyüzünün güney bölgelerine, dört ana yıldızı bir kare oluşturan Kanatlı At egemendir. Koltuk takımyıldızı, Büyük Ayı'dan hareketle bulunabilir (birinci anahtar harita); Koltuk yardımıyla da Kanatlı At'ın yeri belirlenir; bu takımyıldızın yıldızları tek tek parlak olmasa bile, bütünün biçimi ayırt edici bir özellik sunar. Kanatlı At'ın oluşturduğu karede yer alan yıldızlardan Kısrak (Sirrah), bitişik takımyıldızda Aldeberan'a bağlanmıştır. Kanatlı At'ın güneyinde birinci kadirden bir yıldız olan Fomalhaut tek başına ışıldar.

E. Güney Haçı Avrupa'dan görülmeyen Güney Haçı, gökyüzünün güney yarı küresindeki takımyıldızların en çok tanınanıdır. Konumunu 1. kadirden iki yıldız Alfa Erboğa ve Beta Erboğa belirler. İkisi birinci kadirden (Alfa ve Beta Güney Haçı) olan dört yıldızdan oluşması nedeniyle kolayca tanınabilir. Haçın büyük kolu, hiçbir parlak yıldızı olmayan Sekizlik takımyıldızı üstündeki Güney kutbunu gösterir.

F. Turna Fomalhaut'un güneyinde, İngiltere ufkunun sürekli altında yer alan Turna takımyıldızı, Anka, Tavus ve Tukan gibi takımyıldızlardan çok daha belirgindir. Ana yıldızı Alnair 2. kadirden olan takımyıldızın biçimi, kolayca tanınmasını sağlar. Anka takımyıldızının bitişiğinde, Irmak takımyıldızının en güney noktasını oluşturan, 1. kadirden Ağız (Aşenar) ışıldar. Irmak takımyıldızının bir bölümü Avrupa'dan görülür (Beta Irmak, Oriyon'un Rigelyıldızı yakınındadır); ama Ağız, hiçbir zaman Avrupa ufkunda yükselmez. [24]


[değiştir] Yıldız dizilimleri

Parlak yıldızlar, belirgin dizilimler gösterir ve bunlar sayesinde temel takımyıldızlar işaretlenebilir.[25] Aşağıda Kuzey ve Güney gökkürelerin takımyıldız haritalarını görebilirsiniz:
Kuzey Gök Yarıküresi.png Güney Gök Yarıküresi.png

[değiştir] En çok bilinen takımyıldızlar

Bazı ünlü takımyıldızlar, çeşitli nesnelere benzetilen parlak yıldız düzenlerine sahiptir. Örnek olarak, bir avcı figürünü çağrıştıran Avcı Takımyıldızı (Orion) ve aslan figürü çağrıştıran Aslan Takımyıldızı (Leo) verilebilir.

[değiştir] Andromeda

Ana madde: Andromeda (takımyıldız)

Andromeda, modern 88 takımyıldızdan biridir. Ayrıca, Batlamyus'un 48 takımyıldızdan oluşan listesinde de geçer. Adını Yunan mitolojisindeki bir karakter olan Prenses Andromeda'dan alır. Kanatlıat (Pegasus) takımyıldızının yanında bir kuzey yarı küre takımyıldızıdır. Andromeda Gökadası'nı barındırıyor olması en dikkat çekici özelliğidir. Kimi zaman Zincirli Prenses olarak da anılır.

[değiştir] Orion (Avcı)

Ana madde: Avcı (takımyıldız)

Gökyüzünde hem güney hem de kuzey yarıküresinde bulunan ve bu sayede tüm Dünya'dan görülebilinen, oldukça parlak yıldızlardan oluşan dolayısıyla da kolay bulunabilinen takım yıldız. Avcının belirgin şekli dört belirgin yıldızdan oluşan boyu eninin iki katı kadar olan bir dikdörtgen ve bu dikdörtgenin merkezinde çapraz durmakta olan üç ayrı yıldızdır. Betelgeuse avcının sağ omzuna, Bellatrix sol omzuna, Rigel sol ayağına ve Saif de sağ ayağına denk gelir. Ortadaki üç çapraz yıldız (alttan üste sırayla Alnitak,Alnilam ve Mintaka) avcının kemerini (Orion kuşağı olarak da bilinir) oluşturur. Kuşağın altında bulunan M 42 bulutsusu (nebulası) avcının kılıcıdır. Heka adındaki avcının başını simgleyen kısım aslında üç daha sönük yıldızdan meydana gelir. Betelgeuse'un üstündeki yıldızlar avcının sag kolunu Bellattrix'den ötede olan yıldızlarda avcının kalkanını oluşturur.

Avcı kış ayları boyunca Türkiye'den rahatlıkla gözlemlenebilir. Avcıyı gözlemlemek isteyenler güney ufkuna bakmalıdır. Avcının yeri bulunulan aya göre güneybatı ile güneydoğu arasında değişir. Bünyesinde gökyüzünün en parlak yıldızlarından Rigel (7. en parlak yıldız) ve Betelgeuse (10. en parlak yıldız)'ün bulunması ve etrafındaki takımyıldızların solukluğu Avcının kolaylıkla gözlemlenebilmesini sağlar. Avcının komşuları Boğa, İkizler, Eranus nehri, Tavşan takımyıldızlarıdır.

[değiştir] Aquila (Kartal)

Ana madde: Kartal (takımyıldız)

Aquila, modern 88 takım yıldızdan biridir. Görünüm olarak Samanyolu üzerinde yer alır. En parlak yıldızı Altair'dir ve bu yıldız yaz üçgeni oluşturan üç yıldızdan birdir. Yaz üçgenin diğer yıldızları Vega Lir (Çalgı) Takımyıldızında, Deneb ise Cygnus (Kuğu) Takımyıldızında bulunur.

[değiştir] Lyra (Lir [Çalgı])

Ana madde: Lyra (takımyıldız)

Lir Takımyıldızı bir çok takımyıldıza nazaran gökyüzünde oldukça küçük bir alan kaplar. Lir Takımyıldızın en parlak yıldızı Vega'dır. Bu Yıldızın kadir değeri + 0,03 dür ve diğer yıldızların parlaklıklarını karşılaştırmada referans olarak alınabilir. Vega yaz üçgenin üç yıldızından birdir.

[değiştir] Cygnus (Kuğu)

Ana madde: Kuğu (takımyıldız)

Cygnus (Kuğu) modern 88 takımyıldızdan biridir. Bir çok parlak yıldız içerir. Bu yıldızlardan en önemlisi ve en parlak olanı Deneb'dir ve yaz üçgeninin üç yıldızından biridir. Kuğu takımyıldızı görünüm bakımından Samanyolu üzerinde güneye doğru uçan bir kuşu andırır.

[değiştir] Ursa Major (Büyük Ayı)

Ana madde: Büyük Ayı

Ursa Major özellikle kuzey yarı kürenin büyük bir bölümünde yıl boyunca görülebilir. Oldukça parlak yıldızlardan oluşmuştur. Belirgin kepçe biçimi sayesinde diğer takımyıldızlardan ayırması oldukça kolaydır. Kepçenin sapındaki üç parlak yıldızdan ortadaki; ünlü bir çift yıldız olan Mizar'dır ve ona yakın görünümde daha sönük olan başka bir çift yıldız; Alcor yer alır. Ursa Major'ün en parlak yıldızdarı Dubhe ve Merak'tır. Bu iki yıldız cezvenin ucunda, sap kısmına en uzak görünümde bulunurlar. Bu yıldızların aralarındaki mesafeyi referans alarak Merak-Dubhe yönünde 5 birim gittiğimizde Kutup Yıldızı'na (Polaris) ulaşırız. Kutup Yıldızı ise Ursa Minor (Küçük Ayı) Takımyıldızında yer alır. Ayrıca kepçenin sap kısmını oluşturan üç yıldızın çizdiği kavisi takip ederek Bootes (Çoban) takımyıldızının en parlak yıldızı olan Arcturus'a ulaşabiliriz. Bu özellikleri ile Ursa Major: Gökyüzünde diğer takımyıldızları bulurken oldukça kolaylık sağlar.

[değiştir] Ursa Minor (Küçük Ayı)

Ana madde: Küçük Ayı (takımyıldız)

Küçük Ayı Takımyıldızı'da büyük kardeşi gibi kuzey yarı kürenin çok büyük bir kısmında, yıl boyunca görülebilir. Şekli Büyük Ayı gibi kepçeyi andırır. Sap kısmının en son yıldızı Kuzey Yıldızı olarak bilinen Polaris'tir. Bu yıldız sayesinde açık bir havada, yönümüzü kolayca belirleyebiliriz.

[değiştir] Scorpius (Akrep)

Ana madde: Akrep (takımyıldız)

Bu takımyıldız Scorpio olarak da bilinir. Batıda Libra (Terazi), doğuda ise Sagittairus (Yay) takımyıldızları arasında yer alır. Birçok parlak yıldız barındırır. Bunların en önemlisi ve en parlağı Antares, akrebin kalbi olarak bilinir. Antares ömrünün sonlarına gelmiş bir kızıl devdir. Astronomik olarak yakın bir gelecekte bir süper novayla yaşamını noktalayacaktır.

[değiştir] Sagittarius (Yay)

Ana madde: Yay (takımyıldız)

Sagittarius (Yay) Takımyıldızı: Sembol olarak okunu Scorpius (Akrep) Takımyıldızına doğrultmuş bir yay olarak tasvir edilmiştir. Ophiuchus (Yılancı) ve Capricornus (Oğlak) Takımyıldızları arasında yer alır.

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Yabancı kaynaklar

Bu başlık altında takımyıldızlar hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşabileceğiniz yabancı kaynaklı kitap, dergi ve ansiklopediler listelenmiştir.

Genel olrak takımyıldızlar ve göksel cisimler:

[değiştir] Toplam

Kapsamlı ve güncel, atlas ve rehber kitaplar:

  • Chartrand, Mark R. (1991) National Audubon Society Field Guide to the Night Sky, Alfred Knopf, Inc., New York, New York, U.S.A., ISBN 978-0679408529 yumuşakkapak. 1. baskı 1991, 16. baskı 2005. Ayrıca Messier'ın, NGC, ve IC nesneleri notları.
  • Ridpath, Ian; ve Tirion, Wil. (2007) Stars & Planets, 4. baskı; "Collins Guide" serisinin bir parçası olarak, Harper Collins, London, ISBN 978-0007248131 ciltli - U.K., ISBN 978-0007251209 yumuşakkapak - U.K.; "Princeton Field Guides" serisinin bir parçası olrak, Princeton University Press, Princeton, ISBN 978-0691135564 yumuşakkapak - U.S.A. Altbaşlık: "The Most Complete Guide to the Stars, Planets, Galaxies and the Solar System". 1. baskı 1984 Collins Pocket Guide - Stars and Planets; 2. baskı 1993, 3. baskı 2000.
  • Sinnott, Roger W. (2006) Pocket Sky Atlas, Sky Publishing Corporation, Cambridge, U.S.A., ISBN 978-1931559317 softcover. Önbaşlık: "Sky & Telescope's". 1. ve 2. baskı 2006.

[değiştir] Aylık yayınlar

Dergilerden takımyıldızların olayları ve özel takımyıldız makaleleri:

  • Astronomy Dergisi, ISSN 0091-6358, Kalmbach Publishing, Waukesha, Wisconsin, U.S.A. Since 1973. General astronomy; not as technical as Sky & Telescope. Began with significant increase in astronomical photographs.
  • Sky & Telescope, ISSN 0037-6604, Sky Publishing Corporation, Cambridge, Massachusetts, U.S.A. Since 1941, as the result of the collective merger of the publications The Amateur Astronomer (1929-1935 bulletin, Amateur Astronomers Association, New York, New York, U.S.A.), which then merged into The Sky (1935-1941 monthly bulletin and then magazine, Hayden Planetarium of the American Museum of Natural History, New York, New York, U.S.A.; independently published in New York 1939), and The Telescope (1931-1941 quarterly magazine, Perkins Observatory, Ohio; then bimonthly in 1934, Harvard College Observatory, Cambridge, Massachusetts, U.S.A.). Publishes various editions in other countries and in other languages. Became primary general and technical astronomy magazine in the United States after Popular Astronomy (c. 1891-1951).
  • Astronomy Now, ISSN 0951-9726, Pole Star Publications, England, U.K. Since 1987.
  • Sky News, SkyNews Inc.[sic], Ontario, Canada. Since 1995. Published bimonthly.

[değiştir] Yıllık yayınlar

Takımyıldızlar için yıllık olaylar:

  • Observer's Handbook, ISSN 0080-4193, Royal Astronomical Society of Canada. Since 1907.
  • Astronomical Phenomena, ISSN 0083-2421, U.S. Naval Observatory & Royal Greenwich Observatory: Superintendent of Documents, United States Government Printing Office (U.S.A.) & Her Majesty's Nautical Almanac Office, England (U.K.). Advance publication of astronomical phenomena section prior to appearing in the main volume The Astronomical Almanac.
  • The Astronomical Almanac, ISSN 0737-6421, U.S. Naval Observatory & Royal Greenwich Observatory: Superintendent of Documents, U.S. Government Printing Office (U.S.A.) & Her Majesty's Nautical Almanac Office, England (U.K.), various ISBN's for each year. Since 1852. Originally published as The American Ephemeris and Nautical Almanac.
  • The Nautical Almanac, ISSN 0077-619X, Royal Greenwich Observatory, Her Majesty's Nautical Almanac Office, England (U.K.) [with orange boards and black tape spine]. Since 1767.
  • Time Almanac, ISSN 0073-7860, Time Inc., New York, New York, U.S.A., and Encyclopedia Brittanica, Inc., Chicago, Illinois, U.S.A., various ISBN's each year, hardcover and softcover.
  • Skywatch, Sky Publishing Corporation, Cambridge, Massachusetts, U.S.A. Annual observation and astronomical phenomena guide for the forthcoming year.

[değiştir] Mitoloji, yıdız ilmi, tarih ve arkeoastronomi

  • Richard Hinckley Allen. (1899) Star-Names And Their Meanings, G. E. Stechert, New York, New York, U.S.A., hardcover; reprint 1963 as Star Names: Their Lore and Meaning, Dover Publications, Inc., Mineola, New York, U.S.A., ISBN 978-0486210797 softcover.
  • William Tyler Olcott. (1911); Star Lore of All Ages, G. P. Putnam's Sons, New York, New York, U.S.A., hardcover; reprint 2004 as Star Lore: Myths, Legends, and Facts, Dover Publications, Inc., Mineola, New York, U.S.A., ISBN 978-0486435817 softcover.
  • Kelley, David H. and Milone, Eugene F. (2004) Exploring Ancient Skies: An Encyclopedic Survey of Archaeoastronomy, Springer, ISBN 978-0-387-95310-6 hardcover.
  • Ripdath, Ian. (1989) Star Tales, Lutterworth Press, ISBN 0718826957 hardcover.
  • Staal, Julius D. W. (1988) The New Patterns in the Sky: Myths and Legends of the Stars, McDonald & Woodward Publishing Co., ISBN 0939923106 hardcover, ISBN 0939923041 softcover.

[değiştir] Göksel küreler

  • Several varieties from various manufacturers, Edmund Scientific, Tonawanda, New York, U.S.A.

[değiştir] Yerküreler

  • David H. Levy's Guide to the Stars. (2000) Ken Press.
  1. Kuzey Yarıküre +30o-60o: ISBN 978-1928771012 büyük yeşil.
  • Night Sky Star Wheel. (2007) Sky Publishing Corporation, Cambridge, Massachusetts, U.S.A.
  1. Kuzey Yarıküre - general with bright stars only; for city use: ISBN 978-1931559300 koyu mavi.
  2. Kuzey Yarıküre +50o: ISBN 978-1931559126 koyu yeşil.
  3. Kuzey Yarıküre +40o: ISBN 978-1931559119 koyu yeşil.
  4. Kuzey Yarıküre +30o: ISBN 978-1931559102 koyu yeşil.
  5. Güney Yarıküre -30o: ISBN 978-1931559133 koyu yeşil.
  • The Night Sky. (1998) David Chandler Co.
  1. Kuzey Yarıküre +50o: ISBN 1891938088 büyük mavi, ISBN 1891938096 küçük mavi.
  2. Kuzey Yarıküre +40o: ISBN 0961320745 büyük mavi, ISBN 1891938010 küçük mavi.
  3. Kuzey Yarıküre +30o: ISBN 0961320753 büyük mavi, ISBN 1891938029 küçük mavi.
  4. Kuzey Yarıküre +20o: ISBN 0961320761 büyük mavi, ISBN 1891938037 küçük mavi.
  5. Güney Yarıküre -30o: ISBN 0961320737 büyük mavi, ISBN 1891938002 küçük mavi.
  • Philip's Planisphere. (2004) Philip's.
  1. Kuzey Yarıküre +35o: ISBN 978-0540063192 gece mavisi.
  2. Southern Hemisphere -35o: ISBN 978-0540084791 gök mavi.

[değiştir] Kataloglar

  • Becvar, Antonin. (1959) Atlas Coeli II Katalog 1950.0, Praha, 1960 Prag. 1964'de Atlas of the Heavens - II Catalogue 1950.0 olrak yayınlandı, Sky Publishing Corporation, Cambridge, Massachusetts, U.S.A.
  • Hirshfeld, Alan ve Sinnott, Roger W. (1982) Sky Catalogue 2000.0, Cambridge University Press ve Sky Publishing Corporation, 1. Baskı, 2 cilt. LCCN 81017975 her iki cilt., ve LCCN 83240310 vol. 1. "Volume 1: Stars to Magnitude 8.0", ISBN 0-521-24710-1 (Cambridge) ve 0-933346-35-2 (Sky) ciltli, ISBN 0-933346-34-4 (Sky) yukuşakkapak. Vol. 2 (1985) - "Volume 2: Double Stars, Variable Stars, ve Nonstellar Objects", ISBN 0-521-25818-9 (Cambridge) ciltli, ISBN 0-521-27721-3 (Cambridge) yumuşakkapak. 2 Baskı (1991) with additional third author Frangois Ochsenbein, 2 cilt, LCCN 91026764. Vol. 1: ISBN 0-521-41743-0 (Cambridge) ciltli (siyah ciltleme); ISBN 0-521-42736-3 (Cambridge) yumuşakkapak (red lettering with Hans Vehrenberg astrophoto). Vol. 2 (1999): ISBN 0-521-27721-3 (Cambridge) yumuşakkapak ve 0-933346-38-7 (Sky) yumuşakkapak - 1985 baskısı yeni baskı (Hans Vehrenberg astrofoto ile mavi yazı).
  • Yale University Observatory. (1908, et al.) Catalogue of Bright Stars, New Haven, Connecticut, U.S.A. Referred to commonly as "Bright Star Catalogue". Various editions with various authors historically, the longest term revising author as (Ellen) Dorrit Hoffleit. 1. Sürüm 1908. 2. Sürüm 1940 Frank Schlesinger ve Louise F. Jenkins tarafından. 3. Sürüm (1964), 4. Sürüm, 5. Sürüm (1991), ve 6. Sürüm (öldükten sonra beklemede) Hoffleit tarafından. Ciltli ve yumuşakkapaklı.

[değiştir] Rehberler

[değiştir] Sınırlı veya seçilmiş takımyıldızlar & Başlangıç

  • Chartrand, Mark R. (1995) National Audubon Society Pocket Guide - Constellations, Knopf, ISBN 978-0679779988 yumuşakkapak.
  • Chen, P. K. (2007) A Constellation Album: Stars and Mythology of the Night Sky, Sky Publishing Corporation, Cambridge, Massachusetts, U.S.A., 96 sayfa, ISBN 978-1931559386 ciltli.
  • Forey, Pamela and Fitzsimons, Cecilia. (1988) An Instant Guide to Stars & Planets, Malcolm Saunders Pub., London, U.K.; 1999 Edition, Gramercy Books, New York, New York, U.S.A., ISBN 978-0-517-63549-0, ciltli (küçük).
  • Heifetz, Milton D. (2004) A Walk through the Heavens: A Guide to Stars and Constellations and their Legends, Cambridge University Press, 96 sayfa, ISBN 978-0521544153 yumuşakkapak.
  • Jay Pasachoff; Wil Tirion; ve Brickman, Robin. (1988) Astronomy, as part of "Peterson First Guides Series", Houghton Mifflin Company, Boston, Massachusetts, U.S.A., ISBN 978-0-395-93542-2 yumuşakkapak (küçük). Spine Title: "Peterson First Guide to Astronomy". 1997'de güncellendi. Altbaşlık: "The concise field guide to the stars, planets, and the universe".
  • H. A. Rey (Hans Augusto "H.A." Rey). (1952) The Stars: A New Way to See Them. 2008 printing, Houghton Mifflin, New York, New York, U.S.A., ISBN 978-0547132792 ciltli. 1976 Sürümü, ISBN 0-395-24830-2 yumuşakkapak ve ISBN 0-395-08121-1 takviyeli. 1952, 1962, 1967, 1970, 1975, 1976, 1977 sürümleri (Chris Dolan update).
  • Rey, H. A. (Hans Augusto "H.A." Rey). (1954) Find the Constellations. 2008 baskısı, Houghton Mifflin, New York, New York, U.S.A., ISBN 978-0547131405 ciltli, ISBN 978-0395244180 yumuşakkapak. 1976 Sürümü, ISBN 0-395-24509-5 yumuşakkapak. Editions 1954, 1962, 1966, 1976 (35. baskı), 1977 (Chris Dolan update).
  • Ian Ridpath. (2007) Deck of Stars, "Based on Eyewitness Companions Astronomy", DK Publishing, Inc. (Dorling Kindersley), New York, New York, U.S.A., ISBN 978-0756635145 takımyıldızı kartları ile sert kutu. Önbaşlık: "Boy Scouts of America".
  • Sasaki, Chris. (2001) The Constellations: Stars & Stories, Sterling, ISBN 978-0806976358 ciltli, ISBN 978-1402708008 yumuşakkapak.
  • Herbert Zim ve Baker, Robert H. (1951) Stars. A Golden Nature Guide, Golden Nature Guide Series, Simon & Shuster, New York, New York, U.S.A., yumuşakkapak veya ciltli. Altbaşlık: "A Guide to the Constellations, Sun, Moon, Planets, and Other Features of the Heavens". 1956, 1960, 1964, 1965, 1975, 1985 Editions, Golden Press, New York, New York, U.S.A., yumuşakkapak; 1964 Sürümü, Golden Press, ciltli (printed boards). 1975 Sürümü, Goldencraft, U.S.A., yumuşakkapak, ISBN 978-0307635075 ciltli. 2000 Sürümü, Golden Books Pub. Co., U.S.A., ISBN 0-307-24493-8 yumuşakkapak. 2001 Sürümü, Golden Guides from St. Martin's Press, England (U.K.), ISBN 978-1582381572 yumuşakkapak. Daha sonraki baskılarda resimleyici James Gordon Irving veya Mark R. Chartrand olabilir.

[değiştir] Takımyıldız ve Yıldız haritası bilgisayar yazılımları

  • MegaStar5 Sky Atlas, Willmann-Bell, Inc., Richmond, Virginia, U.S.A.
  • Pocket Stars, Nomad Electronics, Seattle, Washington, U.S.A.; ayrıca cep telefonu versiyonu.
  • Starry Night Pro Plus 6.2, Imaginova Corporation, New York, New York, U.S.A.
  • The Sky 6, Software Bisque, Golden, Colorado, U.S.A.; ayrıca cep telefonu versiyonu.

[değiştir] Dış bağlantılar

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta:
Takımyıldız ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

[değiştir] Kaynakça ve notlar

  1. ^ Takımyıldız. TürkçeBilgi.com. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ Takımyıldızların Mitolojik Öyküsü. Define Avcısı.com. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  3. ^ a b Takımyıldızların Mitolojik Öyküleri. Gökbilim Forumu. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  4. ^ Nasîrüddin el-Tûsî. Ücretsiz Ansiklopedi. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  5. ^ Almagest. sirius (4 Eylül 2002). 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  6. ^ Astronomi Tarihi. msxlabs.com (Keten Prenses). 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  7. ^ ASTRONOMERS AND ASTROPHYSICISTS. Daviddarling.info. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  8. ^ Slovakça Vikipedi'den çevrilmiştir. 24 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  9. ^ ANDROMEDA GALAKSİSİ. ZamandaYolculuk.com - Çetin Bal. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  10. ^ Charles Darwin « Bilim Adamları. bilimvebiz.blogspot.com. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  11. ^ Astrologlar için Astronomi. Astroloji Dergisi. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  12. ^ KUTUP YILDIZI. Altuntop.org / Abdülhakim ALTUNTOP. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  13. ^ Kutup Yıldızı. Çağdaş Çalış. 29 Ekim 2009 tarihinde erişilmiştir.
  14. ^ Coleman, Leslie S.. Myths, Legends and Lore. Frosty Drew Observatory. 2006-08-13 tarihinde erişilmiştir.
  15. ^ α UMa, α Ursa Major (Büyük Ayı) takımyıldızın kısaltmasıdır.
  16. ^ Gokyuzu.org Takım Yıldızlar. Gökyüzü.org ODTÜ AAT. 23 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  17. ^ Hollandaca Vikipedi'den çevrilmiştir. 29 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  18. ^ The Incan View of the Night Sky. astronomy.pomona.edu. 22 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  19. ^ Théma Larousse'den yararlanılmıştır (sayfa 27).
  20. ^ İngilizce Vikipedi'den çevrilmiştir. 22 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  21. ^ Ian Ridpath. Keith Waller'ın web günlüğünden. 24 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  22. ^ Tablo bilgileri için buradan yararlanılmıştır. TürkçeBilgi.com. 23 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  23. ^ Gelişim Dünya Atlasları Asiklopedisi, Cilt 4, sayfa 712'den yararlanılmıştır.
  24. ^ Takım Yıldızlar. ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu. 24 Ağustos 2009 tarihinde erişilmiştir.
  25. ^ Théma Larousse'den yararlanılmıştır (sayfa 27, sağdaki resimin altı).
Günümüzde geçerli 88 takımyıldız
Türkçe isimleriyle
Andromeda · Pompa · Cennetkuşu · Kova · Kartal · Sunak · Koç · Arabacı · Çoban · Çelikkalem · Zürafa · Yengeç · Av Köpekleri · Büyük Köpek · Küçük Köpek · Oğlak · Karina · Koltuk · Erboğa · Kral · Balina · Bukalemun · Pergel · Güvercin · Berenis'in Saçı · Güneytacı · Kuzeytacı · Karga · Kupa · Güneyhaçı · Kuğu · Yunus · Kılıçbalığı · Ejderha · Tay · Irmak · Ocak · İkizler · Turna · Herkül · Saat · Suyılanı · Küçüksuyılanı · Hintli · Kertenkele · Aslan · Küçük Aslan · Tavşan · Terazi · Kurt · Vaşak · Çalgı · Masa · Mikroskop · Tekboynuz · Sinek · Cetvel · Sekizlik · Yılancı · Avcı · Tavus · Kanatlıat · Kahraman · Anka · Ressam · Balık · Güneybalığı · Pupa · Kumpas · Ağcık · Okçuk · Yay · Akrep · Heykeltraş · Kalkan · Yılan · Altılık · Boğa · Dürbün · Üçgen · Güney Üçgeni · Tukan · Büyük Ayı · Küçük Ayı · Yelken · Başak · Uçanbalık · Tilkicik
Uluslararası isimleriyle
Andromeda · Antlia · Apus · Aquarius · Aquila · Ara · Aries · Auriga · Boötes · Caelum · Camelopardalis · Cancer · Canes Venatici · Canis Major · Canis Minor · Capricornus · Carina · Cassiopeia · Centaurus · Cepheus · Cetus · Chamaeleon · Circinus · Columba · Coma Berenices · Corona Australis · Corona Borealis · Corvus · Crater · Crux · Cygnus · Delphinus · Dorado · Draco · Equuleus · Eridanus · Fornax · Gemini · Grus · Hercules · Horologium · Hydra · Hydrus · Indus · Lacerta · Leo · Leo Minor · Lepus · Libra · Lupus · Lynx · Lyra · Mensa · Microscopium · Monoceros · Musca · Norma · Octans · Ophiuchus · Orion · Pavo · Pegasus · Perseus · Phoenix · Pictor · Pisces · Piscis Austrinus · Puppis · Pyxis · Reticulum · Sagitta · Sagittarius · Scorpius · Sculptor · Scutum · Serpens · Sextans · Taurus · Telescopium · Triangulum · Triangulum Australe · Tucana · Ursa Major · Ursa Minor · Vela · Virgo · Volans · Vulpecula


g • t • d

Gökbilim • Burçlar Kuşağı Takımyıldızları
Koç Boğa İkizler Yengeç Aslan Başak Terazi Akrep Yılancı Yay Oğlak Kova Balık
Yıldız Falcılığı • Burçlar Kuşağı Takımyıldızları
Koç Boğa İkizler Yengeç Aslan Başak Terazi Akrep Yay Oğlak Kova Balık
Aries.svg Taurus.svg Gemini.svg Cancer.svg Leo.svg Virgo.svg Libra.svg Scorpio.svg Sagittarius.svg Capricorn.svg Aquarius.svg Pisces.svg
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Tak%C4%B1my%C4%B1ld%C4%B1z" adresinden alındı.