Aminoasit
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Aminoasitler proteinleri oluşturan temel yapı taşlarıdır. Aminoasitlerin kovalent bağlarla uç uca eklenmesiyle oluşturdukları kısa polimer zincirler "peptid", uzun polimer zincirler ise "polipeptid" veya "protein" olarak adlandırılırlar. Hücre içerisinde ribozomlar, mRNA moleküllerini kalıp olarak kullanarak aminositleri uç uca ekleyerek proteinleri sentezlerler. Bu işleme translasyon (çeviri) denir.
Konu başlıkları |
[değiştir] Apolar aminoasitler
Apolar aminoasitler, yan zincirlerinde hidrofobik özellik gösteren radikal grup bulundururlar.
Prolin bir aminoasittir, yani amino grubu değil imino grup taşır. Bunu kağıt kromatografisinde farklı renge boyandığından da anlayabiliriz. Her zaman proteinlerin merkezinde gömülü olan aminoasit izolösin'dir.
[değiştir] Polar yüksüz aminoasitler
Polar yüksüz aminoasitler, nötral pH'da yüksüzdürler.
[değiştir] Polar asidik aminoasitler
Polar asidik aminoasitler, fizyolojik pH'da negatif yüklüdürler ve asidik özellik gösterirler.
[değiştir] Polar bazik aminoasitler
Polar bazik aminoasitler, yan zincirlerinde proton alıcı moleküller taşırlar.
[değiştir] Aminoasitlerin özelliklerini ve standart kodunu gösteren tablo
| Aminoasit | 3-Harf | 1-Harf | Yan zincir
polaritesi |
Yan zincir asidite
veya bazisite |
Hidropati endeksi[1] |
|---|---|---|---|---|---|
| alanin | ala | A | apolar | nötür | 1.8 |
| arginin | arg | R | polar | kuvvetli bazik | -4.5 |
| asparagin | asn | N | polar | nötür | -3.5 |
| aspartik asit | asp | D | polar | asidik | -3.5 |
| sistein | cys | C | apolar | nötür | 2.5 |
| glutamik asit | glu | E | polar | asidik | -3.5 |
| glutamin | gln | Q | polar | nötür | -3.5 |
| glisin | gly | G | apolar | nötür | -.4 |
| histidin | his | H | polar | hafif bazik | -3.2 |
| izolösin | ile | I | apolar | nötür | 4.5 |
| lösin | leu | L | apolar | nötür | 3.8 |
| lizin | lys | K | polar | bazik | -3.9 |
| metiyonin | met | M | apolar | nötür | 1.9 |
| fenilalanin | phe | F | apolar | nötür | 2.8 |
| prolin | pro | P | apolar | nötür | |
| serin | ser | S | polar | nötür | -.8 |
| treonin | thr | T | polar | nötür | -.7 |
| triptofan | trp | W | apolar | nötür | -.9 |
| tirozin | tyr | Y | polar | nötür | -1.3 |
| valin | val | V | apolar | nötür | 4.2 |
Yukarıdaki tabloda gösterilen 3-harfli ve 1-harfli aminoasit koduna ek olarak, kimyasal veya kristalografik analizler sonucunda bir proteinin belli bir pozisyonundaki aminoasit kesin olarak belirlenemediğinde, aşağıdaki tablodaki kısaltmalar da kullanılabilmektedir.
| Dejeneresite kodu | 3-Harf | 1-Harf |
|---|---|---|
| asparagin veya aspartat | asx | B |
| glutamin veya glutamat | glx | Z |
| herhangi bir veya bilinmeyen | unk | X |
[değiştir] Besin maddesi olarak aminoasitler
Proteinlerin yapısını oluşturan 20 amino asit arasında 10 tanesi temel amino asitler olarak adlandırılır. Bu amino asitler insan vücudu tarafından ihtiyacı karşılayacak düzeyde sentezlenemedikleri için dışarıdan beslenme yoluyla alımları zorunludur. Sistein, tirozin, histidin ve arginin çocuklar için yarı zaruri aminoasitler olarak kabul edilmektedirler çünkü bunların sentezlenmesini yürüten metabolik reaksiyonlar çocuklarda tam olarak gelişmemiştir.[2]
| Temel aminoasitler | Diğerleri |
|---|---|
| İzolösin | Alanin |
| Lösin | Asparagin |
| Lizin | Aspartatik asit |
| Metionin | Sistein |
| Fenilalanin | Glutamik asit |
| Treonin | Glutamin |
| Triptofan | Glisin |
| Valin | Prolin |
| Arginin* | Serin |
| Histidin* | Tirozin |
(*) Sadece özel durumlarda beslenme açısından dışarıdan alımı zaruridir.(Yenidoğanlarda ve üremili hastalarda)
[değiştir] Özellikler
- Prolin bir iminoasittir.
- Histidin kanda tamponlama görevinde kullanılır.
- Tirozin; vücudun rengini veren melanin pigmentinin yapımında, katekolaminlerin sentezinde kullanılır.
- Triptofan serotonin sentezinde rol oynar.
- Aspartat üre döngüsünde ürenin azotlarından birine kaynaklık eder.
- Glutamin toksik amonyağın toksik olmayan depo şeklidir.
- Protein yapısına sadece L-alfa amino asitler katılır.
[değiştir] Kaynakça
- Lippincott Illustrated Reviews Biochemistry
- Harper's Biochemistry
