Türkiye'de tenis

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Türkiye'ye tenis, ilk kez 1900 yılında Türkiye'de bulunan İngiliz elçilik çalışanları aracılığıyla geldi.[1] İstanbul'da bulunan İngilizler, adına Challenge Kupası verdikleri ve bu kupayı üst üste üç yıl kazananın alacağı bir turnuva düzenlediler.[2] İlk tenis kortu ise 12 Ağustos 1910 tarihinde Moda'da açıldı.[3] Türkiye'de tenis organizasyonları Türkiye Tenis Federasyonu tarafından yürütülmekte olup, uluslararası organizasyonlarda ise Uluslararası Tenis Federasyonu hükümlerine tabidir.[4]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1900-1923 Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

1887 yılında tenisi anlatan ABD kongre kütüphanesine ait resim

1900 yılında İstanbul'da İngilizler tarafından oynanmaya başlayan tenis, 1905 yılında İzmir'in ilçeleri olan Bornova ve Karşıyaka semtlerinde de yine İngilizler tarafından oynanmaya başlandı.[5] İngiliz diplomatları tarafından Tarabya’da düzenlenen Challenge Kupası turnuvasında karşılaşmanın çift erkekler kupasını K.WHittall-F.Whitenhouse kazandı. Bu durum aynı zamanda Türkiye'de düzenlenen ilk tenis turnuvası oldu. İstanbul'da 12 Ağustos 1910 tarihinde ise İstanbul'da Küçük Moda'da ilk tenis kortu açıldı.[3] Türkiye'deki ilk tenis kulübü ise WHittall, Whitenhouse, Sleger, Simonde, Binns, Basil ve Weiss tarafından Küçük Moda'da kurulan Moda Tennis Club-Moda Tenis Kulübü oldu.Daha sonra aynı yıllarda Osmanbey'de Ohanesyan, Abramoviç, Hotohinson ve Ananya bir tenis kulübü kurdular. Sıraselviler'de ise Jovarsky ile Majak’ın kurmuş olduğu kulüp ile bu gelişim devam etti.[6]

1923-1953 Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Ağustos 1924 tarihli Spor Alemi dergisinde Fenerbahçe'nin Challenge Cup şampiyonu tenisçisi Suat (Subay) Bey.

1915 yılında Fenerbahçe kulübünde tenis şubesi kurulmasıyla Türkler ilk defa tenis sporunu oynamaya başladı.[5] İlk Türk tenis hareketini Fuat Hüsnü Kayacan başlattı.[7] İlk tenis oynayan kişiler ise Galip Kulaksızoğlu, Zeki Rıza, İsmet Uluğ, Tevfik Taşçı, İbrahim Cimcöz, Mehmet Reşat Pekelman, Muhsin Yeğen ve Ekrem Rüştü oldu.[2] Bu tarihten sonra tenis, Amerikan Kolejlerinde de oynanmaya başlandı.[8] 1923 yılında ise 1953 yılında Türkiye Tenis Federasyonu olacak kuruluşun temeli atıldı.[9] Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı bünyesinde bulunan Sportif Oyunlar Federasyonu çatısında faaliyetlerine başlayan kuruluşun başkanlığına Server Bey getirildi. Fenerbahçe'nin toprak kortundan uluslararası alanlara çıkan Suat Subay, Şirinyan ve Sedat Erkoğlu, Türk tenisinin ilk büyük isimleri oldular.1924 yılında Suat Subay, bir İngiliz Subayı ile birlikte çifte şampiyon olarak Challenge Kupasına adını yazdırdı.Milliyet ve Tarabya Kupaları düzenlendi.[10] İlk Türkiye Tenis Turnuvası'nı 1926'da tek erkeklerde Suat Subay, Sedat Erkoğlu kazandılar. Diğer taraftan Vecihe Taşçı, Adriel Sadak, Mediha Baydar ve Hidayet Karacan gibi kadın tenisçiler ise önemli başarılar elde ettiler. Tenis'in Ankara'ya gelmesi ise Süreyya Genca ve arkadaşlarının 1929’da Kavaklıdere Spor Kulübü'nü kurmasıyla gerçekleşti.[2]

1930 yılında düzenlenen Balkan Şampiyonası ile Türk tenisçiler uluslararası alanda ilk kez mücadele etti. Bu turnuvada çiftlerde Sedat Erkoğlu-Vahram Şirinyan Bulgaristan, Yunanistan ve Romanya karşısında galip gelerek birinci oldular. Tenis Federasyonu, Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'nın 1936 ve yerine kurulan Türk Spor Kurumu'nun 1938'de kaldırılmasıyla bağımsız kaldı ve başkanlığına 1939 yılında Kerim Bükey getirildi.[8] 1942'de " Tenis, Eskrim, Dağcılık " (TED Spor Kulübü) kulübünün kurulmasıyla teniste yeni atılımlar gerçekleşti. Bu kulübün kurucuları arasında Muhterem Sökmen, Avni Şaşa, Cihat Tegin, Mecdi Serdengeçti, Rıza Arseven, Memduh Moran yer aldı.[11] 1946'da İstanbul Tenis Turnuvası düzenlendi. 1948 yılında ise Türk millî takımı, uluslararası bir turnuva olan Davis Kupası'na ilk kez katıldı. Türkiye'de oynanan karşılaşmada Yugoslavya'ya 5-0 mağlup oldu.[5]

1953-2004 Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

1953 yılında Tenis Federasyonu yeni bir yapılanmaya gitti ve Türkiye Tenis Federasyonu olarak bağımsız bir yapıya kavuştu.[4] Türkiye'de Tenis eğitimi ise 1950'lerden sonra Avusturya, Rusya ve Amerikan Eğitim ve Kültür Merkezi'nin 15'er günlük kursları çerçevesinde gerçekleşti. 1951-1965 yıllarında aralıksız 14 yıl Türkiye Şampiyonu olan Nazmi Bari, kırılması güç bir rekor elde etti.[12] Nazmi Bari, 1951 Beyrut Turnuvasında tek erkeklerde ikinci; 1952 Beyrut Turnuvasında birinci; 1954 Selanik Turnuvasında birinci; 1957 İsrail Turnuvasında ikinci; aynı yıl Üsküp Turnuvasında ikinci olarak uluslararası alanda Türkiye'yi temsil etti.[9] Türkiye, 1959 yılından itibaren Davis Kupası'na düzenli olarak katıldı. 1959 yılında Wimbledon'a, 1963 yılında ise Amerika Açık turnuvalarına katılan Nazmi Bari, Türkiye'nin ilk Grand Slam oyuncusu oldu.[13]

Millî takımlar düzeyinde, 1973 yılına kadar Davis Kupası'nda birinci turu geçemeyen Türkiye, 1974 yılında ilk galibiyetini aldı. Lübnan'ı 3-2 yenen millî takım ilk defa birinci turu geçti ancak ikinci turda elendi. Aynı yıl düzenlenen Balkan Şampiyonasında ise dördüncü oldu. 1980 yılında İzmir'de yapılan İslam Oyunları'nda tek kadınlarda Tevfika Celaloğlu, çift kadınlarda Tevfika Celaloğlu- Emel Erdem çifti ve karışıkta Tevfika Celaloğlu ile Kemal Ambar çiftinin şampiyonlukları Türk tenisinin en önemli başarıları arasında yer aldı. 1989 yılında Romanya'da düzenlenen Balkan Şampiyonasında kadınlar çiftlerde Duygu Akşit-Gülber Gültekin üçüncü oldular. 1990 Türkiye tenis şampiyonları tek erkeklerde Alaaddin Karagöz, tek kadınlarda Duygu Akşit, çift erkeklerde Mert Ertunga-Alaaddin Karagöz, çift kadınlarda Duygu Akşit-Yasemin Kaya şampiyon oldular.[14]

2004-Günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

Marsel İlhan 2010 Avustralya Açık Turnuvasında

Türkiye Tenis Federasyonu 2004 yılında özerk oldu.[4] Federasyonun bünyesinde düzenlenen Türkiye Deplasmanlı Tenis Ligi karşılaşmaları, iki kademede oynanmaktadır. İlk kademede gruplarında ilk iki sırada yer alan kulüpler, playoff'ta şampiyonluk için mücadele ederler. Erkekler birinci liginde 8 takım iki grup (A grubu, B grubu) halinde karşılaşırlar. Erkekler liginde takımlarda beşer, kadınlarda ise dörder tenisçi bulunur. Erkeklerde 5 tek, 2 çift; kadınlarda 4 tek, 1 çift maçları oynanır. Her takımın birer yabancı tenisçi oynatma hakkı vardır.[5]

2004 yılında İpek Şenoğlu dünya klasmanında kazandığı puanlar sayesinde Grand Slam'lere kendi uluslararası puanıyla katılabilen ilk Türk tenisçi olmuştur. Tüm Grand Slam'lerde oynama başarısı göstermiştir.[15] Bunun yanı sıra WTA düzeyinde final oynayan ilk Türk tenisçidir.[16] 2007 yılında Özbek asıllı Türk tenisçi Marsel İlhan, Nazmi Bari'den sonra bir Grand Slam turnuvasında ana tabloya girmeye hak kazanan ikinci tenisçi oldu.[17] 2010 yılında Marsel İlhan, erkekler dünya sıralamasında 96. sıraya yükseldi. Böylece erkekler dünya sıralamasında ilk yüze giren ilk Türk tenisçi oldu.[18] Türk tenis tarihinin en önemli isimlerinden olan Nazmi Bari'nin 2008 yılında ölümünün ardından anısını yaşatmak için Nazmi Bari Kupası düzenlenmeye başladı. Bu turnuva Uluslararası Tenis Federasyonu tarafından her yıl farklı ülkede olmak üzere organize edilmeye devam etmektedir.[19]

2004 yılında İpek Şenoğlu ile başlayan Grand Slam turnuvalarına katılım başarısı Marsel İlhan ile devam etmiş olup, bu sporcuları Melis Sezer, Başak Eraydın ve Çağla Büyükakçay izlemiştir.

İpek Soylu, Uluslararası Tenis Federasyonu (ITF) tarafından düzenlenen küçükler Grande 1 serisinde şampiyon olarak bu turnuvada şampiyonluk kazanan ilk Türk tenisçi oldu.[20]

Turnuvalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de ulusal düzeyde yapılan ilk Tenis Turnuvası 1926 yılında gerçekleşti. Bu tarihten itibaren her yıl düzenli olarak Federasyon bünyesinde, gerek yaş grupları farklı olmak kaydıyla Türkiye Şampiyonaları, gerekse ülke çapında yapılan özel turnuvalarla ulusal düzeyde turnuvalar yapılmaktadır.[21]

Ulusal Düzeyde Düzenlenen Tenis Turnuvaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Listede gösterilen Türkiye şampiyonaları Büyükler, 18 yaş, 16 yaş, 14 yaş, 12 yaş ve 10 yaş master kategorilerinde yapılmaktadır.

Turnuva
Türkiye Tek Erkekler Şampiyonası
Türkiye Çift Erkekler Şampiyonası
Türkiye Tek Kadınlar Şampiyonası
Türkiye Çift Kadınlar Şampiyonası

  • TTF bünyesinde düzenlenen Özel Turnuvalar değişikenlik gösterdiği için listeye alınmamıştır.

Uluslararası Düzeyde Düzenlenen Tenis Turnuvaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Tenis Federasyonu Uluslararası Tenis Federasyonu(ITF), Avrupa Tenis Birliği(TE), Dünya Kadınlar Tenis Birliği(WTA) ve Dünya Erkekler Tenis Birliğinin(ATP) kurallarına tabidir. Türkiye bu çerçevede düzenlenen Uluslararası Turnuvalara iştirak etmektedir.

Türkiye'nin Katıldığı Bazı Önemli Uluslararası Turnuvalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Not: ITF bünyesinde düzenlenen önemli turnuvalar listelenmiştir.

ITF Turnuvaları Grand Slam Turnuvaları ATP Turnuvaları WTA Turnuvaları
Davis Kupası Avustralya Açık ATP World Tour Masters 1000 WTA Tur Şampiyonası
Fed Kupası Fransa Açık ATP World Tour 500 series WTA
Hopman Kupası Wimbledon ATP World Tour 250 series WTA Tier I
Olimpiyatlar Amerika Açık ATP Challenger Tour WTA Tier II
Paralimpik Olimpiyatlar WTA Tier III
WTA Tier IV

Grand Slam Turnuvalarına Katılan Türk Tenisçiler[değiştir | kaynağı değiştir]

son güncelleme:23.06.2013
Not:Nazmi Bari Grand Slam Turnuvalarına Katılan İlk Türk Tenisçidir.

Oyuncu AvustralyaAvustralya Açık FransaFransa Açık İngiltereWimbledon Amerika Birleşik DevletleriAmerika Açık
Çağla Büyükakçay 2011, 2013 2011, 2013 2011, 2013 2010, 2011, 2012
İpek Soylu 2013 2013 2012, 2013 2012, 2013
İpek Şenoğlu 2005 2009, 2010 2009 2004
Melis Sezer 2010 2009 2010
Başak Eraydın 2011
Nazmi Bari 1959 1963
Marsel İlhan 2010 2011 2010, 2015 2009, 2011, 2015

Millî Tenis Takımları Karnesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Turnuva İlk katılım En yüksek derece
Davis Kupası 1948 2. Tur (1990-91)
Fed Kupası 1991 Çeyrek final (1991)
Hopman Kupası - -
Dünya Takım Kupası - -
Olympic Rings.svg Yaz Olimpiyatları - -
Akdeniz oyunları 1997 Bronze MedGames.svg Bronz Madalya(1997) - Silver MedGames.svg Gümüş Madalya(2009) - Silver MedGames.svg Gümüş Madalya(2009)-
Gold MedGames.svg Altın Madalya(2013)- Gold MedGames.svg Altın Madalya(2013)
Avrupa Gençlik Olimpik Oyunları 2007 2. Tur (2011)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Türkiye'de Tenis". Tenis Hayattır. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  2. ^ a b c "Tenis'in Türkiye'deki Gelişimi". Tenis Klinik. 10 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  3. ^ a b "Türkiye'nin ilk tenis kortu". Sabah Gazetesi. 19 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "sabah" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ a b c "Türkiye Tenis Federasyonu". TTF. 10 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "ttf.org.tr" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "ttf.org.tr" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  5. ^ a b c d "Türkiye'de Tenis". Fırat Üniversitesi. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "firat.edu.tr" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "firat.edu.tr" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "firat.edu.tr" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  6. ^ "Tenis Sporunun Önemi". Yakın Doğu Üniversitesi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. [ölü/kırık bağlantı]
  7. ^ "Tenis". Mersin 2013. 13 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  8. ^ a b "Adana Tenis Dağ ve Su Sporları Kulübü". Adana Tenis Kulübü. 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "adana" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  9. ^ a b "Türkiye'de ilk tenis kortu". Sabah Gazetesi. 15 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Sabah Gazetesi" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  10. ^ "Türkiye'de Tenis". tenis. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  11. ^ "TED Spor Kulübü". TED Spor Kulübü. 7 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  12. ^ "Türkiye'de Tenis" (PDF). TTF. 2 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  13. ^ "Nazmi Bari". Nazmi Bari. 24 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  14. ^ "Tenis Tarihi". Beymelek Belediyesi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. [ölü/kırık bağlantı]
  15. ^ "tufansoylemez.com Tenis". Tenis. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. [ölü/kırık bağlantı]
  16. ^ "Intercity ipek'in yanında". haberler.com. 9 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  17. ^ "Marsel'in gözü üçüncü turda". radikal gazetesi. 25 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  18. ^ "Marsel İlhan'ın tarihi başarısı". yenişafak gazetesi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  19. ^ "Turnuvalar". ted. 7 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. 
  20. ^ "Türk tenisinde bir ilk". fanatik gazetesi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013. [ölü/kırık bağlantı]
  21. ^ "Turnuva Listesi". ttf. 16 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2013.