Sepetçiler Kasrı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°00′58.50″K 28°58′54.50″D / 41.01625°K 28.981806°D / 41.01625; 28.981806

Sepetçiler Kasrının deniz tarafından görünümü, arkasında görünen Topkapı Sarayı, sağ tarafta Sirkeci Garı (Şubat 2013)

Sepetçiler Kasrı, Türkiye'nin İstanbul kentinin Fatih ilçesi, Sarayburnu’nda bulunan bu kasır. Topkapı Sarayı’nın Sarayburnu’ndaki iki kıyı köşkünden birisidir. Diğer köşk ise Yalı Köşkü’dür. Sepetçiler Kasrı’nın bulunduğu yerde saraya ait kayıklar bulunuyordu. Fransız gezgin ressam Guillaume-Joseph Grelot[1] [2] Türkçe'de İstanbul Seyahatnamesi olarak yayınlanan, orijinal adı "Relation Nouvelle d'un Voyage á Constantinople" olan 17 yüzyıl sonlarında basılan kitabında buradaki kayıklar ve küçük kadırgalar için 5–6 tane kayıkhane olduğunu yazmıştır. Sepetçiler Kasrı’nda Yalı Köşkü’nde olduğu gibi Osmanlı sultanları donanmanın sefere çıkışını veya dönüşünü seyrederlerdi.

Sepetçiler Kasrı Bizans İmparatoru II. Theodosius zamanında yapılan surların üzerine inşa edilmiştir. Kasrın yapımına Sultan III. Murat (1574–1595) döneminde Sadrazam Sinan Paşa tarafından 1591’de başlanmış, Ferhat Paşa’nın sadrazamlığının ilk yılında da tamamlanmıştır. Kasrın mimarı Davut Ağa olup, yapımında Dalgıç Ahmet Çavuş ve Nakkaşbaşı Lütfi Ağa’nın da yardımları görülmüştür.[3][4]

Günümüzde Yeşilay Genel Merkezi olarak kullanılan Sepetçiler Kasrı, 1643'te Sultan İbrahim tarafından Bizans döneminden kalma surların üzerine yeniden inşa ettirilmiştir. Topkapı Sarayı’nın dış bahçesinde ve kıyı alanlarında yer alan yapılardan bugüne kadar gelebilen sadece Sepetçiler Kasrı'dır. İnşaatında kullanılan kırmızı mermerler Darıca ve Rusçuk’tan, çinileri İznik’ten, demir aksam ve çiviler de Samakoy ve Selanik’ten getirilmiştir.[5]

Kasrın kapı kemeri üzerindeki kitabede yer alan bilgiye göre, yapıldığı dönemde Topkapı Sarayı sınırları içinde kalan Kasır, Sultan I. Mahmut (1730–1754) döneminde 1739’da yenilenmiştir. Bunun ardından XIX. yüzyıl ortalarında da yeni bir onarım yapılmıştır. Bu onarımlar yapının mimari üslubunu değiştirmemiştir ancak Kırım Savaşı sırasında çekilen bir fotoğrafta Sepetçiler Kasrı’nın bir kışlaya benzetildiği görülmektedir.

Sepetçiler ismi nereden geliyor?

Osmanlı döneminde yapılmış köşklerin en görkemlilerinden biri olan Sepetçiler Kasrı ile ilgili çeşitli söylentiler bulunmaktadır. Bunlardan birine göre, Edirne Sarayı’nda yükseltilmiş fevkani yapılara Sepetçi veya Sultani ismi verildiğinden dolayı bu kasra da Sepetçi denilmiştir. Bir başka söylentiye göre de Sultan İbrahim Kasrın arkasında bulunan hasırcı ve sepetçi esnafını koruduğu, buradaki eski köşkü yeniden yaptırmaya karar verdiği zamanda sepetçi esnafının yardımlarını görmüştür. Kasrın yapımından sonra da kasrın çevresindeki sepetçi esnafı çalışmalarını sürdürmüş ve sepetçilerin burada bulunmasından ötürü de Kasra bu isim verilmiştir.

Saltanat Kayıkları

Sepetçiler Kasrı’nın İstanbul yaşamına ilişkin bir diğer önemi ise saraya ait kayıkların bulunduğu yerde olmasıdır. Demiryolu, Topkapı Sarayı ile bağlantısını kesmeden önce sultanların kayıkları burada korunmaktaydı.

Yeşilay Genel Merkezi

Cumhuriyet dönemi ilk yıllarında askeri ecza deposu olarak kullanılan Sepetçiler Kasrı, restorasyondan önce tümüyle kendi haline terk edilmiş, güvensiz bir alan haline gelmiştir. 1955 yılında sahil yolunun açılışı sırasında istimlâk edilme konumuna gelmişse de tarihi özelliğinden ötürü bundan vazgeçilmiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1980 yılında yapılan restorasyonlardan sonra Basın Yayın Genel Müdürlüğü’nün Uluslararası Basın Merkezi olarak kullanılmıştır. Eminönü Hizmet Vakfı 1998 yılında kasrı restore etmiştir. Basın Merkezi kullanımının ardından restoran gibi farklı alanlarda hizmet veren Sepetçiler Kasrı, 2011 yılı Haziran ayına kadar Avrupa Kültür Başkenti Proje Ofisi olarak kullanılmıştır. Bu tarihten itibaren Yeşilay'a tahsis edilen Sepetçiler Kasrı, Yeşilay Genel Merkezi olarak kullanılmaktadır.

  1. ^ https://fr.wikipedia.org/wiki/Guillaume-Joseph_Grelot
  2. ^ http://people.duke.edu/~michelel/projects/visions/1.html
  3. ^ http://www.tamsanat.net/sanatcilar/eserleri.php?sanatci=194&album=116
  4. ^ http://www.yesilay.org.tr/en/corporate/sepetciler-pavilion
  5. ^ http://www.yesilay.org.tr/tr/kurumsal/sepetciler-kasri