Planck parçacığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Fizikçi Max Planck'tan sonra adlandırılan Planck parçacığı, Compton dalga boyu ile Schwarzschild yarıçapının eşit olduğu parçacığın kara delik kadar sıkıştırılması varsayımı ile elde edilmiştir.[1] Kütlesi yaklaşık olarak Planck kütlesine eşittir ve Compton dalga boyu ile Schwarzschild yarıçapı yaklaşık olarak Planck uzunluğu kadardır.[2] Planck kütlesi ve Planck uzunluğunu tanımlamak için bazen Planck parçacıkları ifadesi kullanılır.[3] Bu parçacıklar Planck çağında evrenin oluşmasındaki bazı modellerde rol oynadı.[4]

Örneğin bir proton ile karşılaştırılırsa Planck parçacığı aşırı derecede küçük (parçacığın yarıçapı Planck uzunluğuna eşittir, bu da proton çapının yaklaşık 10−20 katıdır) ve ağırdır (Planck kütlesi, proton kütlesinin 1019 katıdır).[5]

Parçacığın Hawking ışınımında yok olduğu düşünülüyor.

Türetilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Uygun tanımı için çeşitli görüşler olmasına rağmen bir Planck parçacığı içi en yaygın tanım, Compton dalga boyunun Schwarzschild yarıçapına eşit olduğudur. Bu şöyle ifade edilir:

Burada bir parçacığın kütlesi:

Bu kütle Planck kütlesinden kat daha büyüktür. Bu da bir Planck parçacığının Planck'ın birim kütlesinden 1,772 kat daha ağır olduğu anlamına gelir.

Parçacığın yarıçapı Compton dalga boyuna eşit olur:

Boyutları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yukarıdaki türetimleri kullanarak h, G ve c fiziksel sabitlerini ifade edebililir ve parçacığın kütlesi ile yarıçapını fiziksel değerlerini tanımlayabiliriz. Bu yarıçapın bir küre biçiminde olduğu varsayarak ayrıca parçacığın hacmini ve yoğunluğunu da tanımlayabiliriz.

Table 1: Bir Planck parçacığının fiziksel boyutları
Parametre Boyut SI birimlerindeki değeri
Kütle M 3,85763×10-8 kg
Yarıçap L 5,72947×10-35 m
Volume L3 7,87827×10-103 m3
Yoğunluk M L−3 4,89655×1094 kg m-3

Yukarıdaki boyutların bilinen hiçbir fiziksel madde veya varlıkla ilgili olmadığına dikkat edin.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Michel M. Deza; Elena Deza. Encyclopedia of Distances. Springer; 1 June 2009. ISBN 978-3-642-00233-5. p. 433.
  2. ^ "Light element synthesis in Planck fireballs" - SpringerLink
  3. ^ B. Roy Frieden; Robert A. Gatenby. Exploratory data analysis using Fisher information. Springer; 2007. ISBN 978-1-84628-506-6. p. 163.
  4. ^ Harrison, Edward Robert (2000), Cosmology: the science of the universe, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-66148-5  p. 424
  5. ^ Harrison 2000, s. 478.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]