Pasargad

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Pasargad (Farsça: پاسارگاد)*
UNESCO Dünya Mirası

Cyrus the Great.jpg
Pasargad'da II. Kiros'un mezarı
Ülke Flag of Iran.svg İran İslam Cumhuriyeti
Fars Eyaleti
Tür Kültürel
Kriter i, ii, iii, vi
Referans 1106
Bölge** Asya-Pasifik
Koordinatlar 30°12′00″K 53°10′46″D / 30.2°K 53.17944°D / 30.2; 53.17944
Tescil bilgisi
Tescil 2004  (28. Oturum)
* Dünya Mirası resmî listesi.
** UNESCO resmî sınıflandırması.
Pasarqad'nın İran'da bulunduğu yer
Pasarqad
Pasarqad
Pasargad'ın günümüz İran haritasındaki konumu.

Pasargad veya Pasargaday, Ahameniş hanedanının ilk başkenti olan antik kenttir.[1] Bugünkü İran'ın güneybatısında, Persepolis'e 78 km, Şiraz'a 130 km uzaklıktadır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentin adı, en büyük Pers kabilesi olan Pasargadlardan gelmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük Kiros olarak da anılan II. Kiros (Keyhüsrev) (MÖ 590-529), MÖ 550 yılında Med hükümdarı Astiages'e karşı zafer kazandığı savaş alanına yakın olduğu için Pasargad'ı imparatorluğunun başkenti yaptı. I. Darius'un MÖ 522 yılında tahta geçmesinden sonra hanedanın yeni başkenti Pasargad'ten Persepolis'e taşınmıştır.

Mimari[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapılar killi toprak ve taşlarla inşa edilmiştir. En sağlam durumda olan yapı Kiros'un mezarıdır. Beyaz renkli büyük kireçtaşı bloklardan yapılmış olan mezar, altı basamaklı bir kaide ile dikdörtgen planlı, beşik çatılı bir mezar odasından oluşmaktadır. İslam döneminde bu mezarın Süleyman peygamberin annesinin olduğuna inanıldığından kutsal sayılmıştır. Kentin en güneyindeki kayalara oyulmuş kanal biçimindeki iz, döneminde Pasargad'ı Persepolis'e bağlayan tarihi yolun kalıntısıdır.

Arkeolojik çalışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk önemli keşifler 1905-1907 yıllarında Alman arkeolog, mimar ve sanat tarihçisi Ernst Emil Herzfeld tarafından gerçekleştirilmiştir. Herzfeld, 1928 ile 1933 yılları arasında bölgeye tekrar dönerek daha detaylı çalışmalar yürütmüştür.[2]

Sir Aurel Stein adlı arkeolog 1934 yılında kentin planını tamamlamayı başardı.[3] 1935 yılında Erich F. Schmidt, Pasargad antik kompleksinin tamamının havadan fotoğraflanmasını sağladı.[4]

1949 ile 1955 yılları arasında Ali Sami başkanlığındaki İranlı bir kazı heyeti çalışmalarda bulundu.[5]

1961 ile 1963 yıllarında da Institute of Persian Studies adlı bir İngiliz kurumu adına İskoç arkeolog David Stronach araştırmalar yaptı. "Pasargad kenti uzmanı" haline gelen Stronach döneminde yüzeye çıkarılması sağlanan "Pasargad hazineleri" olarak anılan Ahameniş mücevherleri, İran Ulusal Müzesi ve Britanya Müzesi'nde[6] sergilenmektedir.[7][8][9]

Uzun bir aradan sonra 2000 yılında, İranlı kültür mirasları koruma teşkilatı ve Fransız Lyon Üniversitesi'nden bir heyet ortak bir çalışmaya başlamıştır.[10]

2006 yılında II. Kiros'tan sonra tahta geçen oğlu I. Kambises'in mezarı da bulundu.

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Lendering, Jona. "Pasargadae" (İngilizce). Livius. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160303180708/http://www.livius.org/pan-paz/pasargadae/pasargadae.html. 
  2. ^ Herzfeld, E (1929) (Almanca). Bericht über die Ausgrabungen von Pasargadae 1928. 1. Archäologische Mitteilungen aus Iran. ss. 4–16. 
  3. ^ Stein, A (1936) (İngilizce). An Archaeological Tour in Ancient Persis, Iraq. 3. ss. 217–20. 
  4. ^ Schmidt, Erich F (1940) (İngilizce) (PDF). Flights Over Ancient Cities of Iran. University of Chicago Oriental Institute, University of Chicago Press. ISBN 0-918986-96-6. https://oi.uchicago.edu/pdf/flights_over_iran.pdf. 
  5. ^ Ali-Sami (1971) [Marrt 1956] (İngilizce). Pasargadae. The Oldest Imperial. Capital of Iran. 4. Rev. RN Sharp transl (2. bas.). Shiraz: Learned Society of Pars; Musavi Print. Office. 
  6. ^ "British Museum Collection" (İngilizce). 
  7. ^ Stronach, David (1963). "First Preliminary Report" (İngilizce). Excavations at Pasargadae, Iran. 1. ss. 19–42. 
  8. ^ Stronach, David (1964). "Second Preliminary Report". Excavations at Pasargadae, Iran. 2. ss. 21–39. 
  9. ^ Stronach, David (1965). "Third Preliminary Report" (İngilizce). Excavations at Pasargadae, Iran. 3. ss. 9–40. 
  10. ^ Boucharlat, Rémy (2002) (İngilizce). Pasargadae, Iran. 40. ss. 279–82. 

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]