İçeriğe atla

Kazakistan'daki Dünya Mirasları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Kazakistan'daki Dünya Mirasları sayfasından yönlendirildi)
Kazakistan'daki Dünya Mirasları'nın konumu. Yeşil noktalar Sarıarka bölgelerini, sarı noktalar ise Turan'ın Soğuk Kış Çölleri bölgelerini göstermektedir.

1972 yılında imzalanan UNESCO Dünya Mirası Sözleşmesi ile Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), kültürel veya doğal miras açısından önem taşıyan yerler olan Dünya Mirasları kavramını tanımladı.[1][2] Doğal özellikler (fiziksel ve biyolojik oluşumlardan oluşur), jeolojik ve fizyografik oluşumlar (tehdit altındaki hayvan ve bitki türlerinin yaşam alanları dahil) ve bilim, koruma veya doğal güzellik açısından önemli olan doğal alanlar doğal miras olarak tanımlanır.[3] Kazakistan'ın, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına İlişkin Sözleşme'yi 29 Nisan 1994'te onaylamasıyla ülkedeki alanlar listeye dahil edilmiştir.[4]

Kazakistan'daki altı alan Dünya Mirası listesinde, 13 alan ise ise geçici listede bulunur.[4] Listeye eklenen ilk yer 2003'te Dünya Miras Komitesinin 27. oturumunda kayıt altına alınan Hoca Ahmed Yesevi Türbesi'ydı.[5] En son olarak 2023'te Turan'daki Soğuk Kış Çölleri listeye dâhil edildi.[4] Bu alanlarda üçü kültürel, üçü doğal alandır.[4] İpek Yolu: Çangan-Tanrı Dağları Koridoru Güzergâh Ağı Çin ve Kırgızistan ile, Batı Tanrı Dağları Kırgızistan ve Özbekistan ile, Turan'daki Soğuk Kış Çölleri Özbekistan ve Türkmenistan ile paylaşılır.[4]

Dünya Mirasları listesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

UNESCO, alanları on kritere göre listelemektedir; Her alan kriterlerden en az birini karşılaması gerekir. i'den vi'ye kadar olan kriterler kültüreldir ve vii'den x'e kadar olan kriterler doğaldır.[6]

  Ulusötesi alan
Ad Fotoğraf İl Seçildiği yıl UNESCO verileri Kaynak
Hoca Ahmed Yesevi Türbesi Mavi kubbeli büyük bir tuğla türbe Türkistan 2003 1103; i, iii, iv
(kültürel) 		[7]
Tamgalı Arkeolojik Manzarasındaki Petroglifler Hayvanları tasvir eden petroglifler Almatı 2004 1145; iii
(kültürel) 		[8]
Sarıarka-Kuzey Kazakistan'ın Bozkır ve Gölleri Bataklıklar ve bir göl birkaç site 2008 1102; ix, x
(doğal) 		[9]
İpek Yolu: Çangan-Tanrı Dağları Koridoru Güzergâh Ağı[a] İpek yollarının işaretlendiği Avrasya haritası birkaç site 2014 1442; ii, iii, v, vi
(kültürel) 		[10]
Batı Tanrı Dağları[b] Kanyonlu dağ manzarası birkaç site 2016 1490; x
(doğal) 		[11]
Turan'daki Soğuk Kış Çölleri[c] Kayaların olduğu çöl manzarası Jetisu, Kızılorda 2023 1693; ix, x
(doğal) 		[12]

Geçici liste

[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya Mirası listesinde yer alan alanlara ek olarak, üye devletler aday göstermeyi düşünebilecekleri geçici alanların bir listesini de tutabilirler. Dünya Mirası listesine aday göstermeler, yalnızca alanın daha önce geçici listede yer alması durumunda kabul edilir.[13] Kazakistan, 2023 itibarıyla geçici listesine 13 alan kaydetti.[4]

Ad Fotoğraf İl Seçildiği yıl UNESCO kriterleri Kaynak
Merke Türk Kutsal Alanları Jambıl 1998 (karma) [14]
Kuzey Tanrı Dağları (İle-Alatau Millî Parkı) Dağ gölü Almatı 2002 x
(doğal) 		[15]
Abylaykit Manastırı Doğu Kazakistan 2021 iii
(kültürel) 		[16]
Ulutau Kültürel Peyzajı Mavi çatılı tuğla bir türbe Ulıtav 2021 v
(kültürel) 		[17]
Arpauzen Arkeolojik Manzarasındaki Petroglifler Türkistan 2021 ii, iii
(kültürel) 		[18]
Eşkiolmes Arkeolojik Manzarasındaki Petroglifler Almatı 2021 iii
(kültürel) 		[19]
Kuljabası Arkeolojik Manzarasındaki Petroglifler Jambıl 2021 iii
(kültürel) 		[20]
Sauıskandık Arkeolojik Manzarasındaki Petroglifler Kızılorda 2021 ii, iii
(kültürel) 		[21]
Mangışlak Yarımadası'ndaki Kaya Camileri Camiye çıkan bazı duvarlar ve basamaklar bulunan bir tepe Mangıstau 2021 iii
(kültürel) 		[22]
İpek Yolları: Erken Dönem (Tarih Öncesi) Almatı 2021 ii, iii
(kültürel) 		[23]
İpek Yolları: Fergana-Seyhun Koridoru Çöldeki harabeler Kızılorda, Türkistan 2021 ii, iii, v
(kültürel) 		[24]
İpek Yolları: İdil-Hazar Koridoru Bir su kütlesindeki kalıntılar Atırav, Mangıstau, Batı Kazakistan 2021 ii
(kültürel) 		[25]
Üstyurt: Doğal Manzara ve Aran Av Tuzakları Mangıstau 2021 iii, v, viii
(karma) 		[26]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Çin ve Kırgızistan ile paylaşılır.
  2. ^ Kırgızistan ve Özbekistan ile paylaşılır.
  3. ^ Özbekistan ve Türkmenistan ile paylaşılır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ "The World Heritage Convention". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 27 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  2. ^ "Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  3. ^ "Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  4. ^ a b c d e f "Kazakhstan". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 11 Şubat 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  5. ^ "27th session of the World Heritage Committee". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  6. ^ "UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 12 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  7. ^ "Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 16 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  8. ^ "Petroglyphs of the Archaeological Landscape of Tanbaly". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 16 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  9. ^ "Saryarka – Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  10. ^ "Silk Roads: the Routes Network of Chang'an-Tianshan Corridor". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 13 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  11. ^ "Western Tien-Shan". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  12. ^ "Cold winter deserts of Turan". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 24 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  13. ^ "UNESCO World Heritage Centre – Tentative Lists". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025. 
  14. ^ "Turkic sanctuary of Merke". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 12 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  15. ^ "Northern Tyan-Shan (Ile-Alatau State National Park)". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  16. ^ "Abylaikit Monastery". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  17. ^ "Cultural Landscape of Ulytau". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  18. ^ "Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Arpauzen". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  19. ^ "Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Eshkiolmes". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  20. ^ "Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Kulzhabasy". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  21. ^ "Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Sauyskandyk". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 14 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  22. ^ "Rocky Mosques of Mangyshlak Peninsula". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  23. ^ "Silk Roads: Early Period (Prehistory)". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 1 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  24. ^ "Silk Roads: Fergana-Syrdarya Corridor". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  25. ^ "Silk Roads: Volga-Caspian Corridor". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 
  26. ^ "Ustyurt: Natural Landscape and Aran Hunting Traps". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Kazakistan'daki Dünya Mirasları listesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kazakistan%27daki_Dünya_Mirasları_listesi&oldid=35872712" sayfasından alınmıştır