Karpuz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Karpuz
Taiwan 2009 Tainan City Organic Farm Watermelon FRD 7962.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Cucurbitales
Familya: Cucurbitaceae
(Kabakgiller)
Cins: Citrullus
Tür: C. lanatus
İkili adlandırma
Citrullus lanatus
(Thunb.) Matsum. & Nakai

Karpuz (Citrullus lanatus), kabakgiller (Cucurbitaceae) familyasından tek yıllık bir bitki türü.

Karpuz sözcüğü Farsçadan Türkçeye geçmiştir. Kaşgarlı Mahmut'un 1071 yılında yazdığı Dîvânü Lugati't-Türk ve Ali Şîr Nevaînin yazdığı Muhakemetü'l-Lugateyn (İki dilin yargılanması) de Karpuz sözcüğünün Türkçesi Büken olarak geçmektedir.

Bitkinin kolları toprak yüzeyinde 100 – 200 m kadar uzayabilir. Normal şartlar altında ağırlığı 1,5-2 kilo ile 6,5-7 kilo arasında değişir. Susuz tarım şartlarında kökler oldukça derine inse de sulu tarım şartlarında saçak kökler daha çok 40–50 cm derinlikte yoğunlaşır. İri top şeklindeki meyveleri ise tatlı ve suludur. Karpuz yağ ve kolesterol içermez ancak şeker içeriği yüksektir.

İklim isteği[değiştir | kaynağı değiştir]

Karpuz, sıcak ve ılıman iklimde yetişir. Soğuklardan çok etkilendiği için yetişme devresinde don tehlikesi olmamalıdır. Tohum ekiminde toprak sıcaklığı 12 °C’nin üzerinde olmalıdır. Nem oranı fazla olan yerlerde hastalıklar görülebilir.

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya Karpuz üretimi-2012 (ton)
Çin Çin 70.000.000
 Türkiye 4.044.184
 İran 3.800.000
 Brezilya 2.079.547
 Mısır 1.874.710
Dünya toplamı 95.211.432
Kaynak:
Birleşmiş Milletler gıda & tarım organizasyonu (FAO)
[1]19 Haziran 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Buryatia, Sibirya'da yetişen karpuz

Dünyada domatesten sonra en çok üretilen meyvedir. 2012 yılında 3,6 milyon ha alandan 105,4 milyon ton karpuz elde edilmiştir. Dünyada sırasıyla; Çin 70 milyon ton, Türkiye 4 milyon ton, İran 3,8 milyon ton, Brezilya 2 milyon ton, Mısır 1,9 milyon ton ile önemli üretici ülkelerdir. Çin dünya rekoltesinin %66'sını üretir, ikinci Türkiye'nin payı %3,8 düzeyindedir[1].

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖR RAPORU" (PDF). TMMOB. 19 Aralık 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2015.