Kardaşev ölçeği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Paranal Gözlemevi'nde Very Large Telescope'un (VLT) ayarlanması için laser kullanılarak bir yapay yıldız oluşturuluyor. Olabilecek dünyadışı uygarlıklar üzerine ötegezegen araştırmaları VLT'nin görevlerinden biridir.

Kardaşev ölçeği (Rusça: Шкала Кардашева, Chkala Kardacheva, İngilizce: Kardashev scale), uygarlıkların teknolojik gelişimlerini, iletişim kurma doğrultusunda kullanabilecekleri enerji miktarına göre ölçen bir yöntemdir.[1] Ölçek, Tip I, II ve III olarak önceden belirlenmiş üç ayrı kategoriye sahiptir, Tip I uygarlık —gezegensel uygarlık da denir—, komşu yıldızından gezegenine ulaşan kullanılabilir enerjiyi kullanma ve depolama yetisine sahiptir, Tip II uygarlık, yıldızındaki bütün enerjiyi hasat etme yetisine sahiptir (en popüler hipotetik kavram tüm yıldızı kapsayabilecek ve enerjisini gezegene transfer edebilecek Dyson küresidir, Tip III uygarlığın ise konak gökadasının tümü ölçeğinde enerji kontrolü bulunmaktadır.[2] Ölçek tamamen hipotetiktir ve bir kozmik ölçekte enerji tüketimini göz önünde bulundurur. İlk olarak 1964 yılında Sovyet astronom Nikolay Kardaşev tarafından ileri sürülmüştür. Önerildiği zamandan beri daha geniş güç seviyelerinden (tip 0, IV ve V) saf güçten farklı metriklerin kullanımına çeşitli eklemeler önerildi.

Sınıflandırmanın evrimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tanım[değiştir | kaynağı değiştir]

1900-2100 yılları arasında Kardaşev ölçeğinin projeksiyonu.

1964'te Kardaşev güç büyüklüğü sırasına göre üç uygarlık sınıfı tanımladı:

Tip I
"Teknoloji seviyesi günümüzde Dünya'da ≈4×1019 erg/saniye (4 × 1012 Watt) enerji tüketimi ile elde edilen seviyeye yakın."[1][Dipnot 1] Guillermo A. Lemarchand bunu " 1016 ve 1017 Watt arasında, Dünya'nın Güneş ışınlarına maruz kalmasına eşdeğer bir enerji kapasitesi ile çağdaş dünyasal uygarlığa yakın bir seviyede." olarak ifade etti.[3][Dipnot 2]
Tip II
"≈4×1033 erg/saniye enerji tüketimi ile kendi yıldızından yayılan enerjiden yararlanma yeteneğine sahip bir uygarlık."[Dipnot 3] Örnek olarak, Dyson küresinin başarılı bir inşaat aşaması.[1] Lemarchand bunu "Yıldızından çıkan tüm radyasyonu kullanabilen ve yönlendirebilen bir medeniyet. Enerji kullanımı o hâlde bizim Güneş'imizin yaklaşık 4×1033 erg/saniye (4×1026 Watt) olan parlaklığı ile karşılaştırılabilir."[Dipnot 4] olarak ifade etti.[3]
Tip III
"≈4×1044 erg/saniye enerji tüketimi ile kendi gökadası ölçeğinde bir enerjiye hâkim olan bir uygarlık."[Dipnot 5][1] Lemarchand bunu "Yaklaşık 4×1044 erg/saniye ile tüm Samanyolu gökadasının parlaklığı ile karşılaştırılabilir bir güce erişen uygarlık." [Dipnot 6] olarak ifade etti.[3]

İnsan uygarlığının günümüzdeki durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

İnsan ırkının tarihte artan enerji kullanma yetisi. Önceki yüzyılda insanlık 0,582 civarındayken yaklaşık 0,72 Kardaşev ölçeğine tırmandı.

Michio Kaku insanların Tip I durumuna 100–200* yılda, Tip II durumuna birkaç bin yılda, Tip III durumuna 100,000 ilâ bir milyon yılda ulaşabileceğini önerdi.[4]

Carl Sagan tip I (1016 W), II (1026 W) ve III (1036 W) için verilen değerlerin interpolasyonu ve ekstrapolasyonu ile aşağıdaki formülü üreten ara değerler tanımlamayı önerdi (Kardaşev'in orijinal ölçeğinde göz önüne alınmadı):

,

K bir uygarlığın Kardaşev derecelendirmesi ve P Watt cinsinden kullandığı güç. Bu ekstrapolasyonu kullanarak bir "Tip 0" uygarlık, Kardaşev tarafından tanımlanmadı, 1 MW gücü kontrol edebilir ve insanlığın uygarlık tipi 1973'te verildiği şekliyle yaklaşık 0.7 idi (açıkça 1970'lerin insanlığı için değer olarak 10 terawatt (TW) kullanılıyor).[5]

2012'de dünya enerji tüketimi 553 egzajoule (553×1018 J=153,611 TWh) idi,[6] 17.54 TW enerji tüketimine denk (veya Sagan'ın Kardaşev ölçeğinde 0.724).

Gözlemsel kanıt[değiştir | kaynağı değiştir]

2015'te galaktik orta kızılötesi yayılım üzerine bir çalışma Kardaşev Tip III uygarlıkların yerel evrende ya çok seyrek bulundukları ya da hiç bulunmadıkları sonucunu ortaya çıkardı.[7] 14 Ekim 2015'te KIC 8462852 etrafındaki garip bir örüntü bunun Dyson küresi olabileceği ve Tip II uygarlığın keşfi söylentilerine yol açtı.[8][9][10][11][12]

Enerji kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Tip I uygarlık yöntemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir yıldızı saran Dyson küresi temsili.

Tip II uygarlık yöntemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Tip III uygarlık yöntemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Uygarlık etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Orijinal ölçeğe eklemeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

İleri okuma[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Kardaşev, Nikolay (1964). "Transmission of Information by Extraterrestrial Civilizations". Soviet Astronomy 8: 217. Bibcode 1964SvA.....8..217K. 
  2. ^ Kardaşev, Nikolay. "On the Inevitability and the Possible Structures of Supercivilizations", The search for extraterrestrial life: Recent developments; Proceedings of the Symposium, Boston, MA, June 18–21, 1984 (A86-38126 17-88). Dordrecht, D. Reidel Publishing Co., 1985, p. 497–504.
  3. 3,0 3,1 3,2 Lemarchand, Guillermo A. Detectability of Extraterrestrial Technological Activities. Coseti. http://www.coseti.org/lemarch1.htm. 
  4. ^ Kaku, Michio (2010). "The Physics of Interstellar Travel: To one day, reach the stars.". 10 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140210085314/http://mkaku.org/home/?page_id=250. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2016. 
  5. ^ Sagan, Carl (October 2000) [1973]. Jerome Agel. haz. Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective. Freeman J. Dyson, David Morrison. Cambridge Press. ISBN 0-521-78303-8. https://books.google.com/?id=lL57o9YB0mAC&pg=PA156. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2016. "I would suggest Type 1.0 as a civilization using 1016 watts for interstellar communication; Type 1.1, 1017 watts; Type 1.2, 1018 watts, and so on. Our present civilization would be classed as something like Type 0.7." 
  6. ^ "Total Primary Energy Consumption 2008-2012" (cfm). Statistical Review of World Energy 2008-2012. U.S. Energy Information Administration. 4 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6i1E7EKgz. 
  7. ^ Garrett, Michael (2015). "The application of the Mid-IR radio correlation to the $\hat{G}$ sample and the search for advanced extraterrestrial civilizations". Astronomy & Astrophysics 581: L5. arXiv:1508.02624. DOI:10.1051/0004-6361/201526687. 
  8. ^ Andersen, Ross (2015-10-13). "The Most Mysterious Star in Our Galaxy". 24 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151224143543/http://www.theatlantic.com:80/science/archive/2015/10/the-most-interesting-star-in-our-galaxy/410023/. Erişim tarihi: 2015-10-15. 
  9. ^ Kaplan, Sarah (2015-10-15). "The strange star that has serious scientists talking about an alien megastructure". The Washington Post. ISSN 0190-8286. https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/10/15/the-strange-star-that-has-serious-scientists-talking-about-an-alien-megastructure/. 
  10. ^ Aron, Jacob (2015-09-18). "Citizen scientists catch cloud of comets orbiting distant star". 29 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160529091819/https://www.newscientist.com/article/dn28191-citizen-scientists-catch-cloud-of-comets-orbiting-distant-star/. Erişim tarihi: 2015-10-15. 
  11. ^ Plait, Phil (2015-10-14). "Did Astronomers Find Evidence of an Alien Civilization? (Probably Not. But Still Cool.)". Slate. ISSN 1091-2339. http://www.slate.com/blogs/bad_astronomy/2015/10/14/weird_star_strange_dips_in_brightness_are_a_bit_baffling.html. 
  12. ^ Williams, Lee (2015-10-14). "Astronomers may have found alien 'megastructures' orbiting star near the Milky Way". 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151223003949/http://www.independent.co.uk:80/news/world/forget-water-on-mars-astronomers-may-have-just-found-giant-alien-megastructures-orbiting-a-star-near-a6693886.html?. Erişim tarihi: 2015-10-15. 

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İngilizce makalede: "Technological level close to the level presently attained on earth, with energy consumption at ≈4×1019 erg/sec (4 × 1012 Watt)."
  2. ^ İngilizce makalede: "A level near contemporary terrestrial civilization with an energy capability equivalent to the solar insolation on Earth, between 1016 and 1017 watts."
  3. ^ İngilizce makalede: "A civilization capable of harnessing the energy radiated by its own star with energy consumption at ≈4×1033 erg/sec."
  4. ^ İngilizce makalede: "A civilization capable of utilizing and channeling the entire radiation output of its star. The energy utilization would then be comparable to the luminosity of our Sun, about 4×1033 erg/sec (4×1026 Watt)."
  5. ^ İngilizce makalede: "A civilization in possession of energy on the scale of its own [[galaxy]], with energy consumption at ≈4×1044 erg/sec."
  6. ^ İngilizce makalede: "A civilization with access to the power comparable to the luminosity of the entire Milky Way galaxy, about 4×1044 erg/sec (4×1037 Watt)."