Kıptîler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Kıptiler sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Kıptiler - Koptlar
اقباط
Coptic monks.jpg
20.yy başlarında Kıpti rahipler
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Mısır Mısır 15.000.000
Sudan Sudan 550.000
Kanada Kanada 65.000
Avustralya Avustralya 75.000
Amerika Birleşik Devletleri ABD 1.500.000
Diller

Kıptîce, Arapça

Din

İskenderiye Kıpti Kilisesi
Ortodoks, Katolik; çeşitli Protestan azınlıklar

Kahire'deki Kıpti Kilise'si

Kıptîler veya Koptlar, (Yunanca:αιγυπτος - Arapça:اقباط) Mısır'ın eski halkıdır. İskender'in Mısır'ı alması ve İskenderiye şehrini kurması ile beraber Helenistik bir kültür ile etkileşime geçmişlerdir. Kopt dili veya Kıptice'nin yazımında Yunan harfleri kullanılır. Roma devrinde ağır vergiler altında ezilen Kıpti halkı, MS 46'da Mark'ın Mısır'a gelmesi ile Hristiyanlığa geçerler. Bu sefer de Romalılar din baskısı yapmaya başlar, ta ki Bizans dönemine kadar. Konstantinos Hıristiyanlığı serbest bırakınca biraz rahatlarlar. 416'da yapılan 4. Ekümenik Konsülünde Hıristiyan temel meseleleri hakkında anlaşmazlık çıkar ve Hıristiyan cemaatinden dışlanırlar. Kendi inanışlarına göre İsa'nın ilahi ve insani yanları birdir hiç ayrılmamıştır.

Katolikler, Kıptilerin sapkınlığa düştügünü söylerler ve devlet dinini hristiyanlık olarak benimseyen Bizans'tan baskı görürler. O kadar baskı görürler ki Araplar saldırdığı zaman Bizanslılar'a yardım etmezler. Araplar geldiği zaman bir 3 yüzyıl rahat ve huzura kavuşurlar. Haçlı Seferleri başladığı zaman Araplardan zulüm görmeye, haçlılardan da sapkın oldukları ileri sürülerek kıyım görmeye başlarlar.

Osmanlı zamanında kendi hallerine bırakılıp İslam Hukuku'na göre gayrimüslim vergileri olan cizye ve haraçtan mesul tutuldular. Kavalalı Mehmet Ali Paşa zamanında devlette yüksek kademelere kadar çıkarlar. İngiliz egemenliği altında başkaldırıya destek olurlar.

Şu anda, Mısır'da 7 milyon civârında Kıptî vardır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Hut-ka-Ptah

p
t
H Hwt t
pr
kA
Z1
t
niwt

Kıptiler, Yunanca bir kelime olan aigyptos'tan gelmiştir. Aigyptos da eski Mısır'ın başkenti olan hikaptah kelimesinin bir türevidir. Günümüzde "kıpt"i kelimesi Hıristiyan Mısırlılar'ı tarif etmekle beraber Eski Mısır dilini de (Kıptice) belirler.

Bununla birlikte, bir diğer görüşe göre de; Aigyptos sözcüğünün açılımı Yunanca Aigos İptios yani Ege'den Sonraki anlamına gelen bileşik sözcükten gelmektedir ki bu sözcük coğrafi olarak düşündüğümüzde de şimdiki Yunanistan'dan güneye doğru baktığınızda Ege Denizi'nin ardındaki Mısır'ı simgelemektedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Sene Kıptîler Toplam Mısır nüfusu
1335 30.000 cizye ödeyen 4.000.000 (1348)[1]
1668 100.000[2] 3.000.000?
1840 150.000[2] 3.000.000[2]
1907 667,036[3] 11,183,000
1976 2.315.560[2] 36,556,000

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

 

  1. ^ [1]
  2. ^ a b c d [2]
  3. ^ [3]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]