Goli otok

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Goli otok ve komşu adalar
Terk edilmiş hapishane binası

Goli otok (söyleyiş: [ɡôliː ǒtok]; İtalyanca: Isola Calva) ;(Türkçe çorak ada anlamında) Kıraç, üzerinde yerleşim bulunmayan, Hırvatistan Yugoslavya'nın parçası iken siyasi mahkumlar için hapishane olarak kullanılan ada. Hapishane, 1949 - 1989 yılları arasında faal olarak kullanıldı. Adriyatik Denizi'nin kuzeyinde, Hırvatistan'ın Primorje-Gorski Kotar kıyılarına yakın bir yerde bulunan ada, yaklaşık olarak 4 km² büyüklüğündedir.

Adanın ana karadan görünüşü

Goli otok hapishanesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgedeki hayvan besicileri için oldukça uzun süredir bir otlama alanı olmasına rağmen, hiçbir zaman sürekli yerleşim yeri olmamıştır. Ada, I. Dünya Savaşı'nda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından Doğu Cephesi'nde esir düşen Rus askerleri için hapishane olarak kullanıldı.

1949 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti tarafından ada, yüksek güvenlikli bir hapishane ve çalışma kampı haline getirildi. Komşu adalardan bir olan Sveti Grgur Adası da aynı şekilde kadın mahkumların kaldığı bir hapishane haline döndürülmüştü. Tüm İnformbiro dönemi boyunca, 1956 yılına kadar bu ada siyasi mahkumların tutulduğu bir hapishane olarak kullanıldı. Stalinci olduğu iddia edilenlerin yanı sıra bazı Komünist Parti üyeleri, hatta parti üyesi olmayan kimi kişiler de Sovyetler Birliği sempatizanı olmakla suçlanarak burada hapsedildi. Ayrıca pek çok anti-komünist Sırp, Hırvat, Makedon, Arnavut milliyetçi de bu adadaki hapishaneye kapatılmıştı. Hatta kimi adi suçlular da, cezalarını çekmek üzere buraya gönderilmişti.[1][2] Bu mahkumların bir kısmı idam cezasına çarptırılmıştı.[3] Cezalarını çekmek üzere adaya gönderilen yaklaşık 16,000[4][5] siyasi mahkumdan 400[4] ya da 600[6] kadarı adada yaşamını yitirdi.

Goli otok haritası

Mahkumlar kışın aşırı soğuk rüzgarlar altında, yazın ise 35–40 °C (95–104 °F) sıcaklıkta taş ocaklarında ya da ahşap ve seramik atölyelerinde çalışmaya zorlanıyorlardı. Mahkumlar ağır iş koşullarının yanı sıra, gardiyanların ya da diğer mahkumların kötü muamelelerine ve kaba dayaklarına maruz kalıyorlardı.[7] Gardiyanları mahkumların canına kast etmemekle birlikte, mahkumların birbirlerini öldürmelerinin önüne geçmiyorlardı.[3]

Yugoslavya-SSCB ilişkileri normale döndükten sonra, Goli otok hapishanesi Hırvatistan SSC'ye devredildi. Goli otok, çok uzun süre Yugoslavya'da konuşulması yasak konulardan birisiydi. Antonije Isaković 1979 yılında Tren (Lahza) adında bir roman yazmakla birlkte, yayınlamak için Tito'nun ölümünü beklemek zorunda kaldı. Kitap yayınlanır yayınlanmaz çok satanlar listesine girdi.[8]

Hapishane 30 Aralık 1988 tarihinde kapatıldı[9] 1989 yılında tamamen boşaltıldı. Hapishane o günden bu yana boş olarak çürümeye terk edilmiştir.[10] Günümüzde turistler için adaya tekne seferleri düzenlenmektedir. Rab Adası'ndan gelen çobanlar da burada sürülerini otlatmaktadırlar. Adanın Hırvet ve Sırp mahkumları kendi ülkelernde bir araya gelerek dernekler kurmuşlardır.[11][12]

Adayla ilgili pek çok edebi eser yazılmış, birçok televizyon, sinema filmi ve belgesel yayınlanmıştır.

Ünlü mahkumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Notable prisoners[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Donja Klada » Goli otok
  2. ^ "Višestruki ubojica s Golog otoka opet ubio". Jutarnji list. 31 May 2006. http://www.jutarnji.hr/arhiva/visestruki-ubojica-s-golog-otoka-opet-ubio/3335030/. 
  3. ^ a b "karlovacki-tjednik". Karlovački tjednik. July 21, 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20110721101436/http://www.karlovacki-tjednik.hr/index.php?name=News&file=article&sid=946&theme=Printer. Erişim tarihi: February 4, 2010. 
  4. ^ a b "Popis UDBA-e: Više od 16 tisuća zatočenih na Golom otoku, 413 mrtvih" (Croatian). ipress.hr. 8 January 2014. 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20141006105707/http://ipress.hr/hrvatska/popis-udba-e-vise-od-16-tisuca-zatocenih-na-golom-otoku-413-mrtvih-30851.html. Erişim tarihi: 2 September 2014. 
  5. ^ Central Intelligence Agency (20 November 1970). "Yugoslavia: The Outworn Structure". ss. 13. 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150924041111/http://www.foia.cia.gov/sites/default/files/document_conversions/14/esau-46.pdf. 
  6. ^ "Srbija nudi odštetu zatvorenicima na Golom otoku - devet dolara po danu" (Croatian). Slobodna Dalmacija. 25 July 2012. 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150924115955/http://www.slobodnadalmacija.hr/Hrvatska/tabid/66/articleType/ArticleView/articleId/182162/Default.aspx. Erişim tarihi: 2 September 2014. 
  7. ^ Goli otok - zloglasna Titova kaznionica | Priča dana | DW.DE | 14.07.2009
  8. ^ Daniel J. Goulding, Liberated cinema: the Yugoslav experience, 1945-2001, Indiana University Press, 2002. (p. 159)
  9. ^ a b "Na Golom otoku žalio sam što nisam kriminalac" (hr). Večernji list. 1 January 2005. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160304053428/http://www.vecernji.hr/na-golom-otoku-zalio-sam-sto-nisam-kriminalac-802124. Erişim tarihi: 27 February 2017. 
  10. ^ Goli otok website Quote: "This picture of a room for musicians was taken in 1990, in other words directly after Golis relinquishment."
  11. ^ Slobodna Dalmacija
  12. ^ Spomen žrtvama Golog otoka na Adi | Glas javnosti
  13. ^ http://www.mn.mk/makedonski-legendi/3911
  14. ^ Čadež, Tomislav. "Alfred Pal: Preživio holokaust, dvaput bio na Golom otoku, a onda radio najljepše hrvatske knjige" (hr). Jutarnji list. http://www.jutarnji.hr/alfred-pal--autobiografija-hrvatskog-pionira-grafickog-dizajna-/952583/. Erişim tarihi: 2012-07-03. 
  15. ^ Stipančević, Mario (April 2004). "Razgovor s dr. Savom Zlatićem [Interview with Savo Zlatić, M.D.]" (Croatian) (PDF). Arhivski vjesnik (Zagreb: Croatian State Archives) (47): 119–132. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=10971. Erişim tarihi: 21 April 2014.