Güney Vietnam

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vietnam Cumhuriyeti
Việt Nam Cộng hòa

23 Ekim 1955-30 Nisan 1975
Bayrak Arma
Slogan
"Tổ quốc - Danh dự - Trách nhiệm"
("Anavatan - Onur - Görev")
Ulusal marş
"Tiếng Gọi Công Dân"
("Vatandaşlara Çağrı")
Başkent Saigon
Dil(ler) Vietnamca
Din Budizm
Roman Katolisizm
Konfüçyanizm
Taoizm
Yönetim Başkanlık cumhuriyeti (1955-1963 •1966-1975)
Devlet Başkanı
 - 1955-1963 (ilk) Ngo Dinh Diem
 - 1965-1975 (son) Nguyen Van Thieu
Başbakan
 - 1963-1964 (ilk) Nguyen Ngoc Tho
 - 1975 (son) Vu Van Mau
Tarihi
 - 1963 darbesi Kasım 1963
 - Paris Barış Anlaşması 1973
 - Saigon'un düşmesi 30 Nisan 1975
Yüzölçümü
 - 1955 173809 km2
Nüfus
 - 1955 12000000 
     Yoğunluk 69 /km2
 - 1974 19582000 
     Yoğunluk 112.7 /km2
Para birimi đồng

Vietnam Cumhuriyeti (Vietnamca: Việt Nam Cộng hòa, bilinen adıyla Güney Vietnam)(1954-1955 Vietnam Devleti, 1955-1975 Vietnam Cumhuriyeti, 1975-1976 Güney Vietnam Cumhuriyeti)

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cenevre Konferansı ertesinde (20 Temmuz 1954) Vietnam'ın 17. paralel sınır olmak üzere ikiye bölünmesi üzerine, bu ayrılıktan doğan iki devletten biri.Saygon Hükümeti başkanı Ngo Dinh Diem, Güney Vietnam'da yönetimi ele aldı.İmparator Bao Dai ile anlaşmazlık içinde olan Başbakan düzenlediği bir referandumla imparatorun tahttan inmesine (ekim 1955) ve kendisini devlet başkanı ilan etmesini sağladı.4 Mart 1956'da seçilen bir kurucu meclis, 7 Temmuz 1956'da son biçimini alan anayasayı kabul etti.Bu anayasa'yla ABD'nin desteklediği otoriter bir rejim kuruldu.Yeni rejim, Amerikalı eğitmenlerin yönetiminde yeni baştan örgütlenen güney vietnam ordusunun yardımıyla siyasi-dini mezhepleri tasfiye etti, kuzeydeki Ho Chi Minh rejiminden kaçan 850,000 mülteciyi yerleştirmeye çalıştı.Ama yeni rejim, çeşitli muhalefet hareketlerinin ortaya çıktığı hem ekonomik, hem de siyasi alanlarda güçlüklerle karşılaştı.Gelişen ABD etkisi, katoliklik ve Ngo Dinh Diem'in otoriter yönetimine karşı komünist olmayan milliyetçiler (1960 ve 1962'deki darbe girişimleri) ve budistlerin muhalefet hareketleri güçlenmeye başladı.Özellikle Mekong Deltası ve Ca Mau Yarımadasında etkili olan bir gerilla hareketini (Vietkong) yöneten Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi'nde toplanan komünistler 1960'ların başında itibaren Saygon hükümetine karşı nitelikli bir muhalefet hareketi olmaya başladı.

1 Kasım 1963'te yapılan askeri darbe Ngo Dinh Diem'in devrilmesi ve öldürülmesiyle sonuçlandı. O tarihten itibaren ülke ciddi bir siyasi karışıklık içine düştü ve 1965'e kadar özellikle askerlerin ağırlıkta olduğu çok sayıda hükümet birbirini izledi.Gene bu döneme Katoliklerle budistler arasındaki nüfuz mücadelesi damgasını vurdu. 1965'te sayıca 150 bin dolayına ulaşmış olan Vietkong gerillaları Saygon rejimini ciddi biçimde tehdit etmeye başladı. Bu gelişmeler aynı zamanda ABD'nin Vietnam Savaşı'na daha doğrudan bir biçimde katılmasına neden oldu. Daha önce askeri donanım, mali yardım ve askeri danışmanlar aracılığıyla Güney Vietnam'a destek veren ABD, Şubat 1965'te gerilla sızmalarını önleme gerekçesiyle Kuzey Vietnam'a karşı yoğun bir hava bombardımanına başladı. 1968 başlarında Güney Vietnam'da çarpışan ABD askerlerinin sayısı 500 bin'e ulaşmıştı.

Haziran 1965'te Devlet başkanı olan Nguyen Van Thieu başkanlığında bir ulusal yönetim konseyi kuruldu. Yeni yönetim Fransa ile diplomatik ilişkileri kesti, Güney Vietnam ordusunun çarpışmalarda daha fazla rol almasını sağlamaya çalıştı, ama başaramadı bunun üzerine rüşvete savaş açmayı denedi. Ancak siyasi istikrarsızlık, ekonomik ve siyasi çöküş, ülke yönetiminin yavaş yavaş, general Thieu'yu açıkça destekleyen Amerikalıların eline geçmesiyle sonuçlandı.

Toplumsal alanda Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin 1969'da kurduğu Güney Vietnam Geçici Devrim Hükümeti'nin toprak dağıtım politikalarına karşılık olarak 1970'te köylü kitlelerini rejime bağlamayı amaçlayan bir tarım reformu başlattı. Nguyen Van Thieu kendisini, Richard Nixon'un Vietnamlaştırma politikasını başarıya ulaştırmak için gerekli olan bir istikrar unsuru olarak kabul ettirdi ve Washington'un tüm desteğini arkasına aldı. 1971'de tek aday olarak katıldığı seçimlerde geçerli oyların % 94'ünü alarak tekrar seçildi. Ama 1972'deki Kuzey Vietnam saldırısı vietnamlaştırma politikasının hiçbir işe yaramadığını gösterdi. 27 Ocak 1973'te Paris'te Geçici Devrim Hükümeti, Kuzey Vietnam, Güney Vietnam ve ABD arasında yapılan görüşmeler anlaşmayla sonuçlandı. Ama Thieu yönetimi Paris Antlaşması'nın özünü kabul etmekle beraber, daha sonra bunlarun uygulanmasını engelledi.

Güney Vietnam 1974'te artık savunamadığı uzak askeri mevzileri terk etmeye başladı.Sonunda Ocak 1975'te nihai Kuzey Vietnam saldırısı başladı. Güney Vietnam kuvvetlerinin hiçbir direniş göstermemeleri üzerine Kuzey Vietnam ve Vietkong birlikleri yıldırım hızıyla ilerlediler. Bunun üzerine, Nguyen Van Thieu 21 Nisan 1975'te istifa ederek Tayvan'a sığındı. 30 Nisan 1975'te Vietkong birlikleri hiçbir direnişle karşılaşmadan Güney Vietnam'ın başkenti Saygon'a girdi. Güney Vietnam hükümetinden geriye kalanlar kayıtsız şartsız teslim oldular. Geçici bir askeri yönetimin (Güney Vietnam Cumhuriyeti Geçici Devrimci Hükümeti) oluşturulmasından sonra, 2 Temmuz 1976'da Vietnam resmen birleşti.

Güney Vietnam liderleri[değiştir | kaynağı değiştir]