Gönyeli, Lefkoşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Gönyeli
Κιόνελι / Kioneli (Yunanca)
Gönyeli Milli Mücadele ve Kurtuluş Anıtı
Gönyeli Milli Mücadele ve Kurtuluş Anıtı
Ülke de jure Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs
de facto Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti KKTC
Bölge / İlçe Kıbrıs Cumhuriyeti Lefkoşa Bölgesi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Lefkoşa İlçesi
Yönetim
 - Belediye Başkanı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ahmet Yalçın Benli
Zaman dilimi DAZD (+2)

Gönyeli (Yunanca: Κιόνελι / Kioneli), Kıbrıs'ta Lefkoşa'yla birleşik olan bir kasaba. de jure olarak Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Lefkoşa Bölgesi'nde ve de facto olarak ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Lefkoşa İlçesi'nde yer alır.

Gönyeli Spor Kulübü maçlarını kasabadaki Ali Naci Karacan Stadı'nda yapmaktadır. Gönyeli Belediyesi her yıl yabancı ülkelerden ekiplerin katıldığı ve dans, spor ve konser etkinliklerinin de kapsamında gerçekleştirildiği Gönyeli Belediyesi Halk Dansları Festivali'ni düzenlemektedir.[1]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

"Gönyeli" adının kökenine ilişkin çeşitli iddialar mevcuttur. Bu iddialardan halk arasında en yaygın dillendirileni "Gönyeli"nin "Konyalı" sözcüğünden geldiğidir. Bir diğer iddiaya göreyse Osmanlı Devleti'nin "ileri gelenlerinden biri" köye geldiğinde köylülerin çalışkanlığına dayanarak köylülere "çalışkan" anlamında "gönelli" ("gön", "işlenmiş deri" anlamındadır[2] ve köylülerin ellerinin çamurlu olmasını kast etmektedir) demiş ve "Gönyeli" adı buradan türemiştir. Jack Goodwin, "Gönyeli" adının Orta Çağ'da bölgede yaşayan bir toprak ağası olan Niovili'nin adının halk ağzında şekil değiştirmesiyle ortaya çıktığını iddia etmiştir. Kasabada kazılar sonucunda bulunan "Ayios Gunellis" adlı kilisenin kasabaya adını verdiğini öne sürenler de mevcuttur.[3][4]

Tarihçe ve demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıbrıs'ın 1571 yılında Osmanlılar tarafından fethini müteakiben Anadolu'dan Türklerin adaya yerleştirilmesi çerçevesinde günümüzdeki Gönyeli yerlilerinin ataları olan Anamur'dan Kurt Ali ile Aksaray'dan Mehmet Efendi aileleri o dönemde boş araziden ibaret olan Gönyeli'ye yerleşti.[3]

Yerlilere ek olarak 1974 Kıbrıs Harekâtı'ndan sonra adanın güneyinden göç eden Kıbrıslı Türklerden de buraya yerleşenler olmuştur. 1996 yılındaki nüfus sayımına göre Gönyeli nüfusu'nun %12'si Kıbrıs'ın güneyinde kalan bölgelerde doğmuştur. Ayrıca 1964 yılında Ayvasıl, Yılmazköy, Lakadamya ve Lefkoşa'nın bazı dış mahallelerinden kaçan 175 kişinin 1971 yılında Gönyeli'de bulunduğu Richard Patrick tarafından tespit edilmiştir.[4]

Adadaki müzakerelerde Rumlara verileceği iddia edilen Güzelyurt'a 1974 yıllarında yerleşenlerden pek çoğu Gönyeli'ye taşınmıştır. 1990'lardan itibaren Lefkoşalı memurlar başta olmak üzere Kuzey Kıbrıs'ın her yanından bölgeye yerleşenler olmuş, bu inşaat patlaması sayesinde köyün nüfusu katlanarak artmıştır. Günümüzde Gönyeli Lefkoşa'yla birleşmiş ve Yenikent adı verilen yeni bir yerleşim bölgesi oluşmuş durumdadır. Gönyeli'de inşaat ve üretim alanında çalışan Türk göçmenler ve üniversite öğrencileri de bulunmaktadır.[4]

Yıllara göre kasabanın nüfus verileri aşağıdadır:[4]

Yıllara göre kasaba nüfus verileri
2006 12.186
1996 6617
1978 2495
1973 1745
1960 1377
1946 814
1931 632
1921 537
1911 452
1901 302
1891 269
1831 (sadece erkekler) 82

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Festival Heyecanı.. (Gönyeli Belediyesi) Erişim tarihi: 10 Haziran 2012.
  2. ^ TDK Büyük Türkçe Sözlük
  3. ^ a b Gönyeli kentleşti (Kıbrıs Gazetesi) Erişim tarihi: 12 Haziran 2012.
  4. ^ a b c d Geunyeli (PRIO Cyprus Centre) Erişim tarihi: 10 Haziran 2012.