Digama fonksiyonu

kompleks düzlem'de $\psi (s)$ Digama fonksiyonu renkli bir $s$ noktasına karşı kodlanan değer $\psi (s)$. Güçlü renkler sıfıra yakın değerleri ve tonları gösteren ise argument değerleridir.

Matematik'te, digama fonksiyonu gama fonksiyonu'nun logaritmik türevi olarak tanımlanır:

$\psi (x)={\frac {d}{dx}}\ln {\Gamma (x)}={\frac {\Gamma '(x)}{\Gamma (x)}}.$

Bu poligama fonksiyonu'nun ilkidir.

Harmonik sayılar ile ilişkisi

Digamma fonksiyon'u, sıklıkla ψ₀(x), ψ⁰(x) veya $\digamma$ (eski yunan harfleriyle digama'nın gösterimi Ϝ'dir ) şeklinde gösterilir. Harmonik sayılar'la ilişkisi

$\psi (n)=H_{n-1}-\gamma \!$

Burada H_n is the n 'inci harmonik sayıdır ve γ Euler-Mascheroni sabiti'dir. yarı tam sayı değerleri için, açılım

$\psi \left(n+{\frac {1}{2}}\right)=-\gamma -2\ln 2+\sum _{k=1}^{n}{\frac {2}{2k-1}}$

Integral Gösterimleri

integral gösterimi

$\psi (x)=\int _{0}^{\infty }\left({\frac {e^{-t}}{t}}-{\frac {e^{-xt}}{1-e^{-t}}}\right)\,dt$ şeklindedir.

$x$ reel kısmının pozitif değerleri için geçerlidir. Bunu şöyle yazabiliriz

$\psi (s+1)=-\gamma +\int _{0}^{1}{\frac {1-x^{s}}{1-x}}dx$

harmonik sayılar için Euler integrali'dir.

Seri formülü

Digamma negatif tam sayılar dışında kompleks düzlemde hesaplanabilir (Abramowitz and Stegun 6.3.16), yardımıyla

$\psi (z+1)=-\gamma +\sum _{n=1}^{\infty }\left({\frac {z}{n(n+z)}}\right),z\neq -1,-2,-3,...$

Taylor serisi

Digama Taylor serisi'nde z=1 verilerek elde edilen bir rasyonel zeta serisidir, . Burada

$\psi (z+1)=-\gamma -\sum _{k=1}^{\infty }\zeta (k+1)\;(-z)^{k}$,

yakınsaklık için |z|<1. Burada, $\zeta (n)$ Riemann zeta fonksiyonu'dur.Bu seri ile kolayca Hurwitz zeta fonksiyonu'na karşılık gelen Taylor 'serisi elde edilebilir.

Newton serisi

Digama için Newton serisi Euler integral formülü ile:

$\psi (s+1)=-\gamma -\sum _{k=1}^{\infty }{\frac {(-1)^{k}}{k}}{s \choose k}$

Burada $\textstyle {s \choose k}$ binom katsayısı'dır.

Refleksiyon formülü

Digama fonksiyonunu Gama fonksiyonu'na benzer bir refleksiyon formülü karşılar

$\psi (1-x)-\psi (x)=\pi \,\!\cot {\left(\pi x\right)}$

Özyineleme formülü

tekrarlama ilişkisi'ne dayanılarak Digamma fonksiyonu

$\psi (x+1)=\psi (x)+{\frac {1}{x}}$

Böylece, 1/x için "teleskop" denilebilir, bu nedenle

$\Delta [\psi ](x)={\frac {1}{x}}$

Burada Δ ileri diferansiyel operator'dür. Aşağıdaki formülle harmonik seri'nin kısmi toplamı tekrarlama ilişkisi'ne karşı gelir,

$\psi (n)\ =\ H_{n-1}-\gamma$

burada $\gamma \,$ Euler-Mascheroni sabiti'dir.

Daha genel bir ifade,

$\psi (x+1)=-\gamma +\sum _{k=1}^{\infty }\left({\frac {1}{k}}-{\frac {1}{x+k}}\right)$

Gauss toplamı

Digama'nın Gaussian toplam formu

${\frac {-1}{\pi k}}\sum _{n=1}^{k}\sin \left({\frac {2\pi nm}{k}}\right)\psi \left({\frac {n}{k}}\right)=\zeta \left(0,{\frac {m}{k}}\right)=-B_{1}\left({\frac {m}{k}}\right)={\frac {1}{2}}-{\frac {m}{k}}$ şeklindedir.

Tam sayılar için $0<m<k$. Burada, ζ(s,q) Hurwitz zeta fonksiyonu'dur ve $B_{n}(x)$ 'i Bernoulli polinomu'dur. Çarpma teoremi'nin özel bir durumu;

$\sum _{n=1}^{k}\psi \left({\frac {n}{k}}\right)=-k(\gamma +\log k),$

ve genelleştirilmiş şekli

$\sum _{p=0}^{q-1}\psi (a+p/q)=q(\psi (qa)-\ln(q)),$

Burada q 'nun doğal sayı ve 1-qa 'nın doğal sayı olmadığı varsayılmıştır. .

Gauss'un digama teoremi

Pozitif tam sayılar m ve k (m < k) şartıyla, digama fonksiyonunun Temel fonksiyon olarak ifadesi

$\psi \left({\frac {m}{k}}\right)=-\gamma -\ln(2k)-{\frac {\pi }{2}}\cot \left({\frac {m\pi }{k}}\right)+2\sum _{n=1}^{\lceil (k-1)/2\rceil }\cos \left({\frac {2\pi nm}{k}}\right)\ln \left(\sin \left({\frac {n\pi }{k}}\right)\right)$

Hesaplama & yaklaşıklık

J.M. Bernardo AS 103 algoritmiyle ile x, gerçel bir sayı olmak üzere digama fonksiyonu hesaplanabilir,

$\psi (x)=ln(x)-{\frac {1}{2x}}-{\frac {1}{12x^{2}}}+{\frac {1}{120x^{4}}}-{\frac {1}{252x^{6}}}+O\left({\frac {1}{x^{8}}}\right)$

veya

$\psi (x)=ln(x)-{\frac {1}{2x}}+\sum _{n=1}^{\infty }{\frac {\zeta (1-2n)}{x^{2n}}}$

$\psi (x)=ln(x)-{\frac {1}{2x}}-\sum _{n=1}^{\infty }{\frac {B(2n)}{2n(x^{2n})}}$

n tam sayı, B(n) n 'inci Bernouilli sayısı ve $\zeta (n)$ Riemann zeta fonksiyonu'dur.

Özel değerler

Digama fonksiyonu için bazı özel değerler:

$\psi (1)=-\gamma \,\!$

$\psi \left({\frac {1}{2}}\right)=-2\ln {2}-\gamma$

$\psi \left({\frac {1}{3}}\right)=-{\frac {\pi }{2{\sqrt {3}}}}-{\frac {3}{2}}\ln {3}-\gamma$

$\psi \left({\frac {1}{4}}\right)=-{\frac {\pi }{2}}-3\ln {2}-\gamma$

$\psi \left({\frac {1}{6}}\right)=-{\frac {\pi }{2}}{\sqrt {3}}-2\ln {2}-{\frac {3}{2}}\ln(3)-\gamma$

$\psi \left({\frac {1}{8}}\right)=-{\frac {\pi }{2}}-4\ln {2}-{\frac {1}{\sqrt {2}}}\left\{\pi +\ln(2+{\sqrt {2}})-\ln(2-{\sqrt {2}})\right\}-\gamma$

Ayrıca bakınız

• Matematiksel fonksiyonların listesi
• Trigama fonksiyonu

Kaynakça

• Abramowitz, M. and Stegun, I. A. (Eds.). "Psi (Digamma) Function." §6.3 in Handbook of Mathematical Functions with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables, 9th printing. New York: Dover, pp. 258–259, 1972. See section §6.42 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Eric W. Weisstein, Digamma function (MathWorld)

Dış bağlantılar

• Cephes8 Aralık 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - C and C++ language special functions math library
• [1] 27 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Bernardo Statistical algorithm Psi(digamma function) computation, pp. 1