Caduceus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Caduceus
Sağlık Bakanlığı logosunda kullanılan Caduceus sembolü
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ambleminde kullanılan Caduceus sembolü.

Caduceus (☤; /kəˈdjuːʃəs, -siəs/; Latince: cādūceus, Yunanca: κηρύκειον kērū́keion "habercinin asası veya asa"), Yunan mitolojisinde Hermes ve dolayısıyla Greko-Mısır Mitolojisinde'da Hermes Trismegistus tarafından taşınan asadır. Aynı asa genel olarak haberciler tarafından örneğin Hera'nın habercisi İris tarafından da taşınırdı. İki yılanın dolandığı, bazen kanatları bulunan kısa bir asadır. Roma ikonografisinde, genellikle tanrıların habercisi Merkür'ün sol elinde taşınırken tasvir edilmiştir.

Ateş çıkarabilme ve uzlaştırma gücüne sahiptir. Mitolojiye göre Hermes'e, ağabeyi Apollon zenginlik ve servetin sihirli asasını verir. Asa, uyuşmazlık içinde olan herhangi iki şeyi uzlaştırma gücüne de sahiptir. Hermes yeni asasını denemek için birbirlerine öfkeyle tıslayan iki yılanın arasına sokar. Yılanlar kavgalarını unutup, asanın etrafına sarılırlar ve o günden sonra hep asanın üzerinde kalırlar. Ayrıca çift yılanlı Hermes'in Caduceus'unun üzerinde de bir çift kanat bulunmaktadır.

Bazı araştırmacılar, caduceus'un bilinen en eski imgesinin yani etrafında iç içe geçmiş iki yılan bulunan bir asa olan sembolün köklerinin Sümer tanrısı Ningishzida ile Mezopotamya'da bulunduğunu ve MÖ 4000 ila 3000 arasına uzandığını öne sürmektedirler.[1]

Sembolik bir nesne olarak, Hermes'i (veya Roma mitolojisinde Merkür'ü) ve buna bağlı olarak tanrıyla ilişkili ticaretleri, meslekleri veya teşebbüsleri temsil eder. Daha sonraki Antik Çağ'da Merkür gezegenini temsil eden astrolojik sembolün temelini oluşturdu. Böylece, astroloji, simya ve astronomide kullanımı sayesinde gezegeni ve aynı adı taşıyan elemental metali ifade etmeye başlamıştır. Asanın uyuyanları uyandırıp, uyananları da uyutacağı söylenir. Ölmekte olanlara uygulandığında ölümlerinin acısız olduğuna; ölülere uygulanırsa hayata döneceklerine inanılmaktadır.[2]

Merkür ve Hermes ile olan ilişkisinin uzantısı olarak aynı zamanda ticaret ve müzakerenin tanınan bir sembolüdür. Bu iki alanda dengeli takas ve karşılıklılık ideal olarak kabul edilir.[3][4][5] Bu ilişkilendirme oldukça eskidir ve Klasik dönemden modern zamanlara kadar uzanmaktadır.[6][7] Caduceus, Merkür'ün niteliklerinin genişletilmesiyle (yazı ve belagat ile ilişkilendirilir) matbaayı temsil eden bir sembol olarak da kullanılır.

Tek yılanı olan ve hiçbir zaman kanatlı olarak tasvir edilmeyen Asklepios'un Asası, tıbbın geleneksel ve daha yaygın kullanılan sembolü olmasına rağmen, Caduceus bazen sağlık kuruluşları tarafından da kullanılmaktadır. Caduceus'un öncelikle bir ticaret sembolü ve diğer tıbbi olmayan sembolojiden olduğu göz önüne alındığında birçok sağlık uzmanı bu kullanımı onaylamamaktadır.[8]

Tıbbi alanda kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Tabipleri Birliği ambleminde kullanılan Caduceus sembolü.

Caduceus sembolü tıpta da kullanılmaktadır. Asklepios'un Asası'nın da tıbbi alanda kullanılmasından ve tek yılanlı sopa şeklinde olmasından dolayı iki sembol çok fazla karıştırılmaktadır.[9] Amerikan Ordu Tıbbi Birliklerinin 1902 yılında Caduceus'u kendilerine amblem olarak seçmelerinden sonra dünyada birçok farklı sağlık örgütü bu sembolü kendi amblemlerinde kullanmaya başlamış ve günümüzde bir ikiliğe neden olmuştur.[10] Türkiye'de Sağlık Bakanlığı 2018 yılında yaptığı amblem değişikliği ile bu sembolü kullanmaya başlamıştır.[11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gary Lachman, "The Quest for Hermes Trismigestus", 2011, Chapter 3, p. x.
  2. ^ William Godwin (1876). "Lives of the Necromancers". s. 37. 
  3. ^ "Miscellaneous Symbols". Unicode Consortium. U+269A STAFF OF HERMES signifies a commercial term or commerce  35. harf sırasında bulunan |alıntı= parametresi templatestyles stripmarker içeriyor (yardım)
  4. ^ Friedlander 1992, s. 83.
  5. ^ Howey, M. Oldfield (1955). The Encircled Serpent: A Study of Serpent Symbolism in All Countries And Ages. New York. s. 77. In modern times the caduceus figures as a symbol of commerce, since Mercury is the god of commerce 
  6. ^ Bonnefoy, Yves, (Ed.) (1992). Roman and European Mythologies. Wendy Doniger tarafından çevrildi. University of Chicago Press. s. 135. The name of the god Mercury cannot be disassociated from the word Latincemerx, which means merchandise. Such was the sentiment of the ancients. 
  7. ^ Bakich, Michael E. (2000). The Cambridge Planetary Handbook. Cambridge University Press. s. 85. Mercury was the Roman name for the Greek god Hermes. His Latin name was apparently derived from merx or mercator, a merchant. 
  8. ^ Engle, Bernice (Dec 1929). "The Use of Mercury's Caduceus as a Medical Emblem"". The Classical Journal. 25 (1): 205.
  9. ^ Prakash, M; Johnny, J. Carlton (Nisan 2015). "Things you don't learn in medical school: Caduceus". Journal of Pharmacy & Bioallied Sciences. 7 (Suppl 1): S49-S50. doi:10.4103/0975-7406.155794. ISSN 0976-4879. PMC 4439707 $2. PMID 26015747. 13 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2021. 
  10. ^ "The Battle of the Snakes – Staff of Aesculapius vs. Caduceus: Premium Care Internal Medicine: Internists". www.premiumcaremd.com. 12 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2021. 
  11. ^ Bakanligi, T. C. Saglik. "Sağlık Bakanlığı Kurumsal Logosu Değişti". T.C. Saglik Bakanligi. 3 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2021. 

İleri okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bunn, J. T. Origin of the caduceus motif, JAMA, 1967. United States National Institutes of Health: National Center for Biotechnology Information. PubMed
  • Burkert, Walter, Structure and History in Greek Mythology and Ritual, Translation, University of California, 1979.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]