Birinci Doğu Halkları Kurultayı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Doğu Halkları Kurultayı
Congress of the Peoples of the East Zinoviev and Radek.jpg
Tarih 31 Ağustos 1920 (1920-08-31)
7 Eylül 1920 (1920-09-07)
Yer Bakü, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Diğer adı Birinci Doğu Halkları Kongresi
Nedeni Milliyetler meselesinin işçi sınıfının önderliğinde nasıl çözüleceğine dair yol haritasını hazırlamak
Sonuç Kongre tamamlandı. Doğu halklarının kurtuluşu sadece batı proletaryasının zaferiyle sonuçlanabilir kararı alındı.
Doğu Halkları Kongresi'nden görüntüler.

Birinci Doğu Halkları Kurultayı, 1- 7 Eylül 1920 tarihleri arasında Bakü’de gerçekleşen, Komintern tarafından organize edilmiş bir uluslararası toplantıdır.

Kurultayın amacı[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya’da “Dünya Devrimi” sloganıyla ortaya çıkan Ekim Devrimi’nin ardından dünyadaki “milliyetler meselesinin işçi sınıfının önderliğinde nasıl çözüleceğine dair yol haritasını hazırlamak" üzere düzenlenmiştir.

Kutultayın düzenlenmesi ve gelişmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurultayın düzenlenmesi Üçüncü Enternasyonal'in ikinci kongresinde kararlaştırılmıştı. “Dünyanın en önemli olayı” olarak lanse edilen[1] kurultayın başkanlığını, “Lenin'in sağ kolu” diye bilinen Alexander Zinovyev üstlendi. Kurultay hazırlıklarını yapmakla görevlendirilen komite, bütün Doğu ülkelerine çağrı yaptı ve delege göndermelerini istedi. Türkiye, İran, Mısır, Hindistan, Afganistan, Çin, Japonya, Kore, Arabistan, Suriye, Filistin, Buhara, Dağıstan, Ermenistan, Gürcistan gibi ülkelerden 2000'e yakın delegenin katıldığı kongrede (Azeriler dahil) Türkler, 235 delegeyle kurultaya katılan en büyük grubu oluşturdu. Başta Mustafa Suphi, Ethem Nejat olmak üzere Rusya'da kurulan Türkiye Komünist Fırkası’nın temsilcileri de Kurultay'da delege olarak bulundular.

Kurultay, 1 Eylül 1920 ‘de Azerbaycan Cumhurbaşkanı Neriman Nerimanov’un bir konuşmasıyla açıldı.

Anadolu’daki Kurtuluş Savaşı, Kurultay’ın önemli tartışma konuları arasında yer aldı. Kurultaya TBMM hükümeti o sırada Moskova'da bulunan Türk heyeti üyelerinden Dr. İbrahim Tali Bey’in başkanlığında, Trabzon mebusu Hafız Mehmet, Mühendis Aziz ve Yarbay Arif Bey'den oluşan bir heyetle gözlemci olarak katıldı. Enver Paşa , Halil Paşa ve Bahattin Şakir de, Kurultay'a Fas, Cezayir, Tunus, Trablusgarp, Mısır, Arabistan ve Hindistan Devrimci Örgütleri Birliği'ni temsilen kabul edilmişti.

Kongrenin dördüncü oturumunda Enver Paşa’nın ve İbrahim Tali Bey’in kurultaya sundukları birer bildiri okundu.[2] Kurultay, Ankara hükümeti önderliğindeki kurtuluş hareketini destekleme kararı aldı. Bu nedenle kurultayın Türk Kurtuluş Savaşı tarihinde önemli yeri vardır.

Kurultay, 7 Eylül'de coşkun konuşmalar, alkışlar ve Enternasyonal marşlarıyla kapandı.

Sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurultaydan kısa bir süre sonra İngilizlerle görüşen Bolşevikler, bu kurultayı İngilizlere karşı bir şantaj olarak kullanmış; böylece kurultay bir tür dış siyaset aracına dönüşmüştür.[3] İlkinden sonra ikincisinin düzenlenmesine Komitern tarafından izin verilmemiştir.

Uluslarına göre katılımcı sayısı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Toplam 1275
  • Kongreye katılan toplam kişi 1891
  • Komünistler 1273
  • Milliyet bildirmeyen 266
  • Bu anketi cevaplamayan 100
  • Toplam kadın delege 55[4]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]