Amanvermez Avni

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Amanvermez Avni, Ebüssüreyya Sami tarafından yaratılan kurgusal polis kahramanı.

Ünlü hafiye[değiştir | kaynağı değiştir]

Ebüssüreyya Sami tarafından anlatıldığına göre[1] II. Abdülhamid döneminden sonra 40’lı yaşlarda öldüğünden 1870’li yıllarda doğduğu sanılmaktadır. İlk macerası 1913 yılında basılmıştır. Avni karakteri, aynı dönemde Avrupa’da gündemde olan özellikle Sherlock Holmes karakterinden etkilenmiştir. Karşılaştığı olaylarda yüksek gözlem gücüyle inceler ve birbirinden farklı ve bağımsız gibi görünen verileri birleştirerek bütünleştirir. Yardımcısı ve aynı zamanda öğrencisi olan Arif, neredeyse Dr. John Watson karakteri gibidir. Watson’dan farklı olarak ustası gibi polislik mesleğindedir ve yine ustası gibi kılıktan kılığa girebilen genç bir hafiye adayıdır.

Dönemsel etkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde, özel olarak II. Abdülhamid iktidarı yıllarında yaşayan Avni’nin maceraları bu dönemin toplumsal, sosyal ve kültürel hayatını yansıtır. Kozmopolit İstanbul’daki çeşitli uluslardan (Rum, Ermeni, Hırvat vb) ve çeşitli sınıflardan (devlette görevlileri, beyzadeler, kumarbazlar, hırsızlar, fırıncılar vb) kişiler öykülerde yer alır.

Öykülerdeki kurgular[değiştir | kaynağı değiştir]

Olayları incelerken bazen yanlış izin peşinden koşan, görgü tanıklarıyla görüşmede geç kalan veya hasımları tarafından kolayca alt edilebilen Avni, özellikle Batılı hafiye karakterlerinin aksine daha gerçekçi olarak değerlendirilmektedir. Üstüne gittiği olaylarda dikkat çekmeden halkın arasına karışabilmesi, kimlik değiştirmek için kullandığı çeşitli farklı karakterlerin hakkını verebilmesi sadece masa başında değil hayatın içinde olduğunu göstermektedir. Yardımcısı Arif ise her zaman ustasının sözünden giden, bazen dalkavukluğa varan derecede ona bağlı ve maceralar sırasında haddini bilerek kendi fikirlerini kendine saklayan bir karaktere sahiptir.

Özel yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Avni’nin özel yaşamına dair bilgiler sınırlıdır. Yardımcısı Arif ile beraber kaldıkları ev kundaklandıktan sonra taşınmak zorunda kaldıkları sırada evlerinde fazla bir eşya olmadığını bilmekteyiz. Ayrıca evlerindeki en değerli eşya önceki dava dosyalarının muhafaza edildiği dolaplarıdır. Avni, evinde kimi kimyasal deneyler yapabilecek kadar kimya bilgisine ve donanımına sahiptir. Ayrıca adli makamları haklılığına inandırmak bir köpek yavrusunu öldürebilecek kadar kaygısız ve işine yoğunlaşmıştır[2]. İşi gereği İstanbul’daki tüm yeraltı alemlerini bilmekte ve her türlü kanundışı olayın geçtiği dönemsel yerlere vakıftır. Mesleğinde hızla yükselmiş ve zor davalarda doğrudan devletin en üst mercileri tarafından aranan bir polistir.

Bazı maceraları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeniden basılan maceraları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ebüssüreyya Sami, Osmanlı’nın Sherlock Holmes’ü Amanvermez Avni’nin Maceraları 1. Cilt, Hazırlayan Erol Üyepazarcı, Merkez Kitapçılık, 2006, İstanbul ISBN 975-9174-15-4