Akdeniz servisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Akdeniz servisi
Korunma durumu

Asgari endişe altında (IUCN 3.1)
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Bölüm: Tracheophyta
Sınıf: Pinopsida
Takım: Pinales
Familya: Cupressaceae
Cins: Cupressus
Tür: C. sempervirens
İkili adlandırma
Cupressus sempervirens
L., Sp. Pl. 2: 1002 (1753).
Dağılımı

Akdeniz servisi veya Kara Servi (Cupressus sempervirens), Akdeniz'in doğusundaki kuzeydoğu Libya, güneydoğu Yunanistan (Girit ve Rodos), Türkiye'nin güneyi, Kıbrıs, Suriye ve Ürdün'ün batısı ve Lübnan gibi bölgelere özgü bir servi (Cupressus) türüdür ama ayrı bir nüfus olarak İran'da da bulunur.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok uzun ömürlüdür. 1000 yıldan fazla ömürleri olabilmektedir.[1] Türkiye'de en geniş yayılımı 436 hektar ile Antalya Köprülü Kanyon Milli Parkı içerisinde yapmaktadır. Kuraklığa dayanıklı oluşu özel toprak isteğinin olmaması ve yangına dayanıklı olması gibi sebeplerden dolayı ağaçlandırma için uygun bir türdür. Çok az yağış alan çeşitli bölgelerde diğer pinales üyeleri ve servi ile yapılan dikimlerin ardından yüzde 90 oranında servi türünün canlı kaldığı tespit edilmiştir. Servi kökleri ile toprağı çok iyi kavradığından dolayı erozyonu gözle görülür ölçüde engellemiştir. Çeşitli bölgelerde narenciye bahçelerinin etrafında rüzgar önleyici olarak dikilmektedir. Dayanıklı ve ucuz bir tür olan Akdeniz Servisi kent ormancılığı için tercih edilen bir türdür.[2] Diğer orman ağaçlarına göre Akdeniz Servisi yangınlara karşı daha dayanıklıdır.[3] Servi mezarlık ağacı olarak da bilinir. Bunun nedeni mezarlıklara bol miktarda dikilmesidir. Batıl bir inanışa göre ölenlerin ruhları bu ağaç sayesinde göklere yükselir. Ayrıca rüzgarı önleyici set etkisi de vardır. İran Yezd eyaletinde bulunan en az 4 bin yaşında olduğu tahmin edilen Eberkuh Servi Ağacının boyu 28 metre gövde çapı 4 metre dalları ise 2.5 metreyi bulmaktadır.[4]

Tür adı olan sempervirens, Latincede "her dem yeşil" anlamındaki bir kelimeden gelmektedir.

Morfoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Boyu 35 metreye kadar uzayabilir.Yılda 1 metreye kadar büyüyebilir. Koyu yeşil renkli, yoğun spreyler halinde yaprakları vardır. Yapraklar pullu, 2–5 mm uzunluğunda ve yuvarlak (düzleşmemiş) sürgünler şeklindedir. Tohum kozalakları oval veya dikdörtgen, 25–40 mm uzunluğunda, 10-14 pullu, önce yeşil, tozlaşmadan yaklaşık 20-24 ay sonra kahverengi renge dönüşür. Erkek kozalaklar 3–5 mm uzunluğundadır ve kış sonlarında polen salgılarlar. Seiridium cardinale mantarının neden olduğu selvi kanserine karşı orta derecede hassastır ve bu hastalığın yaygın olduğu yerlerde yoğun ölümlere maruz kalabilir.[5]

Kültivarları[değiştir | kaynağı değiştir]

Önceleri, bu tür iki varyeteye ayrılırdı

  • C. sempervirens var. sempervirens (eşanlamlısı, var. horizontalis; Türkçede, dallı servi) : Orman ağacı formudur. Konik tepe yapısıyla ayrılır. 30 metreye kadar boy yapabilir.
  • C. sempervirens var. pyramidalis (eşanlamlısı, var. fastigiata ya da var. stricta) : Avlularda park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılır.[6]

Bugün için ise ikinci varyete, herhangi bir botanik önemi olmayan bir kültivar olarak kabul edilmektedir.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "https://www.agacinizinde.com/agaclar-konusuyor/servi". 24 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  2. ^ "https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/174740". 14 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  3. ^ "https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1239580". 24 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  4. ^ "İran'ın en yaşlı ağacı Dünya Mirası Listesi'ne girmeyi bekliyor". www.aa.com.tr. 3 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2023. 
  5. ^ "https://doa.ogm.gov.tr/Documents/Botanik%20bah/Akdeniz%20Servisi.pdf" (PDF). 16 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  6. ^ "Anıt Ağaçlar | Tabiatın Sessiz Tanıkları". www.anitagaclar.gov.tr. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2023.