İçeriğe atla

Adıyaman'ın ilçeleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Adıyaman il haritası

Adıyaman ilinde bulunan ilçeler şunlardır:

Kuruluş tarihi çok eskilere dayanan Samsat'a Sümerler zamanında “Semizata” dendiği rivayet edilmektedir. Mısırların ise yine Samsat'a “Şamşuata” (?) veya “Şemşiata” (?) dediği rivayet edilmektedir. Ancak kentin adını Kommagene krallarından I. Antiochos Epiphanes'in dedesi olan Kral Samos'tan almış olduğu düşünülmektedir. Bu ismin manasının ne olduğu bilinmemekle birlikte antik çağlardan itibaren Samsat ismi muhtemelen Kral Samos'tan dolayı “Samasota”, “Samusat”, “Şimsat” “Simisat” adıyla adlandırılmıştır. Samsat adının Süryanice ve İbranice isminin “Simsat” (Şimsat) olduğu ve bu ismin “Güneş” “Güneş Diyarı” manalarına geldiği söylenmekle birlikte bunun yanlış olduğu kanatindeyiz. Çünkü Orta Çağın ilk dönemlerinde IV. asrın başlarında Ermeniler Hristiyanlığı kabul etmeden önce ateşperest idiler. Hristiyanlığın ilk dönemlerinde bu eski dinlerini muhafaza etmiş olan Ermenilere “Arevebaşt” (yani güneşe tapınan) veya “Arevorti” (güneşin oğlu) deniliyordu. Bunların XIV. Asıra kadar yoğun olarak yaşadıkları en önemli merkez Samsat'tı. Bu yüzden güneş diyarı değil de güneşe tapanların memleketi olarak bilinmelidir. İslam fetihleriyle birlikte “Samosata” ismi Arap şivesine uydurularak artık “Sümeysat” olarak adlandırılacaktır. Osmanlıların son dönemlerinden itibaren günümüze kadar olan dönemde ise “Sümeysat” adı değişerek günümüzdeki kullanılan “Samsat” halini almıştır.

Bilge Umar bu ismin Süryanice'den geldiğini belirtmektedir. Bu yörede bir zamanlar önemli miktarda Süryani yaşamış olduğundan onun bu düşüncesini paylaşmaktayız. Süryani Mihael'de bu isim “Gaktai” olarak geçmektedir. Abu'l Faraç'ta ise Kâhta ismi “Kahti” olarak geçmektedir. Honigman ise bu isimlerden başka “Kjakta” kelimesini eserindeki haritada göstermiştir. Ermeniler bu yeri “Gakhta” olarak Arap tarihçileri ise “Kâhta” olarak adlandırmışlardır. Kürtçe Gexte denildiği gibi ayrıca Kolik de denmektedir. John Freely ise kentin Kâhta'nın ismini almadan önce MÖ 3. yüzyılın ortalarında Kommagene Kralı Arsemes tarafından kente verilen “Arsemia” isminden başka bu şehir içinde “Nymhaeum Kenti” olduğunu dolayısı ile böyle bir isminin de olduğunu söylemektedir. Bu isim şehrin yanından geçen Nymphaios (Kâhta) Çayı'n dan gelmiş olmalıdır. Nympha Yunan Mitolojisinde su ve orman perilerine verilen isimdi. O halde bu kentin ismi “su perisi kenti” veya “orman perisi” kenti olmalıdır.

Gerger ilçesi ve Gerger kalesi çok eski olmakla birlikte, kale birlikte büyük ihtimalle Kommagene Krallığı döneminde yapılmış veya tamir görmüştür. Çünkü kalenin duvarlarında bu dönemden kalma bir yazıt vardır. Gerger ismi büyük olasılıkla Ermenice "büyük taş yapı veya heykel" anlamına gelen Gargar sözcüğünden gelmiştir. Bir başka rivayete göre Gerger adının kaynağı Kerkük'den Adıyaman'a iskan edilmis bir Karakeçili Türkmen aşiretidir. Gergerler dünya çapında yayılmış eski bir sülaledir. Gerger soyadı bazılarına göre Kerkük'de bulundukları bölgenin adidir. Urfa'ya yerleşmiş aşiret mensuplarının soyadları Gerger, Gergerli ya da Gergerlioğlu olmakla beraber bu adın kaynağının Kerkük'teki Gerger mi, yoksa bugünkü Gerger ilçesi mi olduğu açık değildir.

İlçenin adı antik çağda “Ostacuscum” du ve bu kent Kommagene krallığının beş önemli kentinden biri idi. Besni, Abu'l Farac'da “Bet Hesne”, Süryani Mihael'de ise “Beit Hesna” olarak ismlendirilmiştir. Her iki şekil de Süryanice olup "Hesna yurdu" anlamındadır. Kentin adı Urfalı Mateos'ta “Behesni”, İslami kaynaklarda ise “Bihisni” olarak geçmektedir. Honigmann “Bahasna” şeklinde kaydetmiştir.

Çakırhöyük (Keysun)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çakırhöyük ismi Keysun isminin sonradan cumhuriyet döneminde değiştirilen şeklidir. Ama tarih boyunca bu yer “Kişum”, “Kaysum”, ”Cesum”, “Kaeasun”, “Kesun”, “Keasun” olarak adlandırılmıştır. Süryani Mihael ve Mateos'da “Keysun”, “Kaysun” Grigor'un Urfalı Mateos’un zeylinde ise “Gison” olarak geçer ve “Güzel” manasında olduğu açıklanmaktadır. Keysun ismi tarihçiler tarafından genellikle Maraş-Göksun ile karıştırılmaktadır. Süryanice “Kayşum”, Arapça “Kaysum”, Rumca “Kaesoun” veya “Kessounion”'dur. Burası Gaziantep ile Besni arasındadır.

Bugünkü İnekli köyünün eski ismi ve bir zamanlar önemli bir ilk çağ kenti olan “Adata” idi. Honigmann'da “al-Hadas”, “Hadata”, olarak vermiştir.[1]

Görevde olan vali ve kaymakamları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. (Haziran 2026)

Adıyaman İli Görevdeki Vali ve Kaymakamlar[2]
İl-İlçe Vali-Kaymakam
Adı Sınıfı[3] Adı Doğum yeri-yılı Atanma Öğrenimi Önceki Görevi
Vali 4 Abdullah KÜÇÜK 1974-Sivas Nisan 26/123 Ankara Ü. SBF-Kamu Yönetimi Güngören Kaym.
Besni 3 Ahmet Oguz ASLAN/ 1986-Tekman Mayıs 2025/205 Ankara Ü.-SBF-SB ve Kamu Y. Göynük Kaym.
Çelikhan 6 Özgür PELVAN ..-Eskişehir Mayıs 2025/205 And.Ü-İİBF-İktisat/ÇE.End.İ-

Adalet/Polis Akd.(YL)

Yunak Kaym.
Gerger 6 İbrahim COŞKUNASLAN …-Alaşehir Haz.2026/148 Ankara Ü.- Hukuk Ulubey Kaym.
Gölbasi 3 Kadir ALGIN 1989-Menderes Mayıs 2025/205 Gazi Ü.-İİBF Kelkit Kaymakamı
Kahta 3 Muhammed Üsame SOSYAL 1988-Adana Tem.2024/187 Sütçü İmam Ü.-Kamu Yönetimi Şanlıurfa Vali Yrd.
Samsat 6 Hasan İnanç GÖKÇAYIR ..-Mersin Yenişehir Mayıs 2025/205 Pamukkale- SBF-SB ve Kamu Y. Çamardi Kaymakamı
Sincik 6 Fatih Yıldız 1996-İstanbul 30 Haziran 2025 Aydın Ü.-Hukuk Gölova Kaym.V.
Tut 6 Abdulhamit BAĞIŞ ..-Harran Haz.2026/148 Dumlupınar Ü.-SB ve U.İlişkiler Altunhisar Kaym.

Belediye Başkanları

[değiştir | kaynağı değiştir]

31 Mart 2024 Yerel seçimleri sonucu seçilerek göreve başlayan ilçe belediye başkanlıklarının bilgileri aşağıdadır.[4]

Mart 2024 Seçimlerine göre Adıyaman Belediye Başkanları
İlçe Adı Partisi Oy oranı Doğum Öğrenimi
Adıyaman M Abdurrahman Tutdere CHP 49,74 1976-Adıyaman Erzincan Ünv.-Hukuk
Besni Reşit Alkan AK PARTİ 38,82 1972-besni Anadolu Ü.-H.İlişkiler
Çelikhan Mahmut Şahin DEVA 33,65
Gerger Erkan Aksoy AK PARTİ 55,16 1987-Gerger Gerger Lisesi
Gölbaşı İskender Yıldırım CHP 40,31 1978-Gölbaşı Gölbaşı Lisesi
Kahta Memet Can Hallaç AK PARTİ 35,73 1965-Kahta Gazinatep Ü.-İnş.Müh./İng.(YL)
Samsat Halil Fırat AK PARTİ 70,83 1980-Samsat Anadolu-Yerel Yönetimler
Sincik Mehmet Korkut AK PARTİ 57,33 1977-Sincik Anadolu-Uluslararası İlişkiler
Tut Ercan Öncebe AK PARTİ 50,28 1965-Tut İşletme Lisans
Mart 2024 Seçimlerine göre Adıyaman Belde Başkanları
Belde İlçe Adı Partisi Oy oranı Doğum Öğrenimi
Yaylakonak Adıyaman M Abuzer Aydın CHP 58,88
Kömür Adıyaman M Hasari Talaş CHP 34,44
Çakırhüyük Besni Miktat Çetin MHP 50,49 1960-Çakırhüyük Ortaokul
Kesmetepe (1) Besni İbrahim Karademir AK PARTİ 58,74
Köseceli Besni Veysel Korkmaz CHP 50,82
Suvarlı Besni Haydar Sert DEVA>AK P. 41,49
Şambayat Besni Nejdet Arıcı CHP 45,08
Pınarbaşı Çelikhan Hüseyin Uzun DEM 53,46
Balkar Gölbaşı Orhan Orhan AK PARTİ 55,22 1965-Balkar İlkokul
Belören Gölbaşı Mahmut Turan AK PARTİ 66,11 1968-Gölbaşı Gölbaşı İmam-Hatip Lisesi
Harmanlı Gölbaşı Ali Azık AK PARTİ 40,90
Bölükyayla Kahta Mehmet Turan AK PARTİ 52,06
Akıncılar Kahta İsmet Çetinkaya AK PARTİ 74,30 1950-Akıncılar Lise
İnlice Sincik Abuzer Yakan MHP 54,81

Besni Suvarlı Belediye Başkanı Haydar Sert, seçimi DEVA Partisi adayı olarak kazanmış, 19 Şubat 2025 tarihinde AK Parti'ye geçmiştir.[5]

Belediye Meclisleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Adıyaman İl Genel Meclisi üye sayısı 30'dur. Adıyaman Belediyesi meclisi üye sayısı ise 31'dir. İlçe belediyelerinin toplam üye sayısı 257'dir.

Belediye Meclis üyelerinin sayıları ilçenin son nüfus sayımına göre 9 ile 55 üye olarak belirlenir.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

Adıyaman Belediye Meclisleri ve İl Genel Meclisi Üye Sayıları
İlçe/Belde Belediye meclisleri üye sayıları (31 Mart 2024 ) İl Genel Meclisi üye s.
İlçe Belde Üye S. AK P. CHP MHP YR DEM Deva SP Hüda DSP TİP GP Üye S. AK P. CHP MHP
Adıyaman Merkez 31 10 19 2 7 4 3
Yaylakonak 9 7 2
Kömür 9 4 2 3
Besni 15 8 6 1 5 3 2
Çakırhüyük 9 4 5
Kesmetepe 9 6 3
Köseceli 9 5 4
Suvarlı 9 4 5
Şambayat 9 3 6
Çelikhan 9 4 3 2 2 2 0
Pınarbaşı 9 3 6
Gerger 9 6 3 2 2 0
Gölbaşı 15 5 8 2 3 2 1
Balkar 9 6 3
Belören 9 8 1
Harmanlı 9 6 3
Kahta 25 17 4 4 5 5
Bölükyayla 9 6 3
Akıncılar 9 9
Samsat 9 9 2 2 0
Sincik 9 6 3 2 1 1
İnlice 9 3 6
Tut 9 5 4 2 1 1
Adıyaman ili 257 125 71 21 8 8 8 5 4 3 2 2 30 21 8 1

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri[6])

Adıyaman İli Nüfusu: 617.821'dir. Bu nüfusun %73,73'ü şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 7.337 km2dir. İlde km2ye 84 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 164'dür.)

2024 yılında il nüfusu %1,11 oranında artmıştır. Nüfusu en çok artan ilçe: Merkez ilçe (%2,06), nüfusu en çok azalan ilçe: Gerger (-%3,69)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre 9 ilçe, 23 belediye, bu belediyelerde 175 mahalle, ayrıca 455 köy bulunmaktadır.

2025 yılı sonunda Adıyaman ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[7]
İlçe Nüfus

2024

Nüfus

2025

Fark Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[8]

 km2'ye

düşen kişi

Besni 75.849 75.398 -451 -0,59 6 37 67 26.087 49.311 65,40 1235 61
Çelikhan 14.641 14.530 -111 -0,76 2 17 20 2.766 11.764 80,96 444 33
Gerger 15.052 14.497 -555 -3,69 1 4 46 11.864 2.633 18,16 668 22
Gölbaşı 47.983 47.917 -66 -0,14 4 17 30 11.591 36.326 75,81 800 60
Kahta 134.524 136.769 2.245 1,67 3 25 102 35.410 101.359 74,11 1274 107
Merkez 290.883 296.876 5.993 2,06 3 49 136 56.821 239.250 80,59 1814 164
Samsat 6.756 6.834 78 1,15 1 4 16 2.858 3.976 58,18 319 21
Sincik 16.016 15.801 -215 -1,34 2 15 24 8.419 7.382 46,72 495 32
Tut 9.333 9.199 -134 -1,44 1 7 14 5.697 3.502 38,07 290 32
Adıyaman 611.037 617.821 6.784 1,11 23 175 455 161.513 455.503 73,73 7339 84

Yıllara göre ilçe nüfusları

[değiştir | kaynağı değiştir]
İlçe 1965[9] 1970[10] 1975[11] 1980[12] 1985[13] 1990[14] 2000[15] 2007[16] 2008[17] 2009[18] 2010[19] 2011[20] 2012[21] 2013[22] 2014[23] 2015[24] 2016[24] 2017[24] 2018[24] 2019[24] 2020[24] 2021[24] 2022[24] 2023[24] 2024[24]
İl merkezi73.67986.481100.570115.262139.017175.647249.530254.505256.247259.497262.349270.117273.820279.037283.556290.382296.316301.589304.615308.915310.644312.207316.140284.839290.883
Besni58.74263.07272.42872.96384.34888.531108.66780.46880.65180.68181.30479.44378.46277.40475.91075.04175.25575.49977.30176.67477.73277.20777.18076.41575.849
Çelikhan14.33516.18717.04018.39120.75221.39120.27115.54715.54015.39615.42615.20515.12615.38715.38115.21315.17815.32616.06515.47015.53015.29414.85814.85614.641
Gerger26.72329.39530.82030.38032.61832.58727.20825.81125.76925.44024.62223.82622.52621.45820.36819.56118.78518.24419.03517.55217.23416.41615.71115.67915.052
Gölbaşı26.30033.88941.47745.54649.89055.35852.98847.28447.59948.06947.90647.56048.60147.40647.59348.02749.07749.05949.25549.25350.20450.15050.32447.87647.983
Kâhta59.59066.35075.58275.07992.75794.928114.994115.658116.049116.749117.655117.378117.794117.865117.964118.646120.378120.859122.774123.861126.636127.534128.961132.303134.524
Samsat7.9198.1378.9759.97411.34611.45112.54110.35610.59910.2539.8729.5199.0379.1808.5348.1907.9927.5307.8937.9807.8037.3136.6736.8986.756
Sincikveri yokveri yokveri yokveri yokveri yok19.52421.82821.33521.13120.88820.41819.78919.04518.75018.10717.59217.47617.03417.41416.85516.73416.34115.94716.47716.016
Tutveri yokveri yokveri yokveri yokveri yok13.71415.78411.79811.48211.50211.38311.09410.85010.69710.42210.12210.0279.93610.1619.9059.9429.6869.3759.6359.333
Toplam267.288303.511346.892367.595430.728513.131623.811582.762585.067588.475590.935593.931595.261597.184597.835602.774610.484615.076624.513626.465632.459632.148635.169604.978611.037
Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[25] Önceden bağlı olduğu ilçe Alanı km²[26] Rakım mt. Merkeze Uzaklık km[27] Ulaşan Yollar[27]
Adıyaman Merkez 1.814 701 D.360-04, 02.01
Besni Cumh.önce 1.235 902 44 D.850-12, 02.54
Çelikhan 1954 Malatya merkez 444 1.388 57 Adıyaman=>02.01, D.850-10=>44.51
Gerger 1954 Pütürge 668 750 100 D.360-05=>02.05
Gölbaşı 1958 Besni 800 902 63 D.360-04, D.850-11
Kahta Cumh.önce 1.274 724 35 D.360-05=>02.04
Samsat 1960 Merkez 319 593 47 D.360-05=>02.25
Sincik 1990 Kâhta 495 1.373 69 D.360-05=>02.03
Tut 1990 Besni 290 929 59 D.360-04=>02.53
ADIYAMAN  1954 MALATYA 7.337

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. Murat Gökhan Dalyan, Başlangıcından 1570 yılına Kadar Adıyman Tarihi, Ankara 2007.
  2. "T.C. Adıyaman Valiliği". 25 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2020.
  3. "Mevzuat Bilgi Sistemi" (PDF). 29 Ocak 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2020.
  4. "Arşivlenmiş kopya". 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2020.
  5. "Arşivlenmiş kopya". 18 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2025.
  6. "Arşivlenmiş kopya". 31 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2026.
  7. "Arşivlenmiş kopya". 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2019.
  8. "HGM | Harita Genel Müdürlüğü" (PDF). 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020.
  9. "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  10. "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  11. "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  12. "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  13. "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  22. "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  23. "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  24. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
  25. İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  26. Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  27. 1 2 Karayolları Genel Müdürlüğü