İperpiron

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search

İperpiron (Yunanca: νόμισμα ὑπέρπυρον) geç Orta Çağ'da Bizans parası, Bizans İmparatorluğu sikkesi olarak solidusun yerini almıştır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

İmparator I. Manuil'in (1143-1180 arası hükümdar) İperpiron parası, tipik scyphate (fincan şekilli) formu gösterir.

Bizans İmparatorluğu'nun geleneksel sikkesi olan solidus'un ya da nomisma'nın yerini almıştır. Yedi yüzyıl boyunca 24 ayar altından yapılan ve değeri yüksek sikkeler 1030lardan 1080lere kadar değeri düşmüştür, son on yılda yaşanan askeri felaketler ve iç savaşlarlarla sikkenin altın içeriği nerdeyse sıfıra indi.[1] Sonuçta 1092 yılında İmparator I. Aleksios (r. 1081-1118) Bizans para sisteminde esaslı bir revizyona giderek yeni bir altın sikke hyperpyron'u ("aşırı-rafine") devreye soktu. Bu paranın standardı solidus ile aynı olacak şekilde 4.45 gram ağırlığındaydı fakat dolaşımda olan değeri düşmüş sikkelerin geri dönüşümü nedeniyle altın içeriği (24 ayar yerine 20,5 ayar) daha azdı.[2]

İperpiron, 14 yüzyıl ortalarına kadar, Bizans tarafından basılan altın sikkelerde standart altın sikke olarak kaldı. Fakat nihayetinde kıymeti azaltıldı: İznik İmparatorluğu (1204-1261) yönetimi altında, altın içeriği 18 ayara düşürüldü, VIII. Mihail (r. 1259-1282) yönetimi altında, altın içeriği 15 ayara düşürüldü onun oğlu ve ardılı II. Andronikos (r. 1282-1328) yönetimi altında, altın içeriği 12 ayara düşürüldü. Aynı zamanda sikkelerin kalitesi de düştü.ve 14. yüzyılda ağırlıkları yeknesaklıktan çok uzaktı.[3] Son iperpiron ve bu nedenle Bizans'ın son altın sikkesi İmparator VI. İoannis (r. 1347-1352) tarafından bastırıldı. İsim kullanımda sadece para birimi olarak kullanılmaya devam etti, 24 keratia bölündü.[4]

İsim, Batı Avrupalılar (Latince: perperum, İtalyanca: perpero) ve Balkanların Slav ülkeleri (perper, iperpero, v.b.) tarafından çeşitli formlarda para birimi yanında, genellikle gümüş olarak farklı sikkeleri belirtecek şekilde benimsenmiştir.[5] Daha sıklıkla iperpiron, özellikle İtalya tüccarlar arasında olmak üzere Batı'da bezant olarak kullanılmıştır.

Komnenos Hanedanı döneminde, iperpiron, üç Elektrum trachea, 48 billon trachea ya da 864 bakır tetartera'ya denkti, trachea'nın değerinin düşmesiyle zamanla 12 electrum trachea ve 288'den 384 billon trachea geldi.[6] 14. yüzyılda iperpiron, 12 yeni gümüş basilika, 96 tournesia, 384 bakır trachea ve 768 bakır assaria'ya denk hale geldi.[7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Grierson 1999, s. 10.
  2. ^ Grierson 1999, s. 11; Kajdan 1991, s. 964.
  3. ^ Grierson 1999, ss. 11-12.
  4. ^ Grierson 1999, s. 12; Kajdan 1991, ss. 964-965.
  5. ^ Kajdan 1991, s. 965.
  6. ^ Grierson 1999, s. 44.
  7. ^ Grierson 1999, s. 45.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

İleri okuma[değiştir | kaynağı değiştir]