İhsan Oktay Anar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
İhsan Oktay Anar
Doğum 21 Kasım 1960 (1960-11-21) (61 yaşında)
Yozgat, Türkiye
İkamet İzmir, Türkiye
Eğitim Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü
Meslek Yazar
Yardımcı doçent
Öğretim üyesi
Etkin yıllar 1995-
Önemli eser(ler)
Memleket Yozgat, Türkiye
Evlilik
Özlem Anar (e. 1999)
Ödüller Erdal Öz Edebiyat Ödülü (2009)

İhsan Oktay Anar (21 Kasım 1960) Türk roman ve hikâye yazarıdır.

Lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimini Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde tamamladıktan sonra, aynı bölümden 2011 yılında öğretim üyesi olarak emekli oldu.

1995 yılında yayımladığı Puslu Kıtalar Atlası isimli ilk romanı, yirmiden fazla dile tercüme edildi ve hem içerik hem biçim olarak pek ilgi görüp beğenildi.[1] Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri adlı romanı da İngiltere'de tiyatro oyunu olarak uyarlandı ve sahnelendi.[2]

Anar, 2009 yılında Erdal Öz Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.[2]

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ailesi ve çocukluğu[değiştir | kaynağı değiştir]

İhsan Oktay Anar, 1960 yılında İstanbullu bir ailenin en küçük çocuğu olarak Yozgat'ta dünyaya geldi. Babası Mehmet Sait Bey, TEKEL'de müskirat eksperi, annesi Bedia Hanım ise memurdur. Süheyla ve Füruzan adlarında iki ablası vardır. Anar'ın ataları, 1893'te Kazan'dan İstanbul'a gelmiştir. Büyükbabası Abdullah Almaçov, ilahiyat tahsili yapmak için Fatih Medresesi'ne gitmiş ve burada müderrislik yapmıştır. 3 Mart 1924'te, Tevhîd-i Tedrîsât Kanunu ile medreselerin kapatılması sonucu medreseden ayrılmıştır.[3] İstanbul'a yerleşen Anar'ın büyükbabası, Soyadı Kanunu ile "Anar" soyadını almıştır.[3] İhsan Oktay, bu olayı şöyle anlatır:[4]

"Anar soyadını amcam bulmuş. Amcam bir Rum kadınına âşık olmuş, ama kadın ona karşılık vermemiş ve 'Seni hiç unutmayacağım, daima anacağım.' adında (anlamında) Anar soyadını seçmişler."

===Eğitimi ve çalışma hayatı===Anar, babasının mesleği gereği ilk ve ortaokulu İstanbul'da okumuş; lise çağlarında İzmir'e taşınmıştır. Burada Karşıyaka Erkek Lisesi'ne başlamış ancak tamamlayamadan okuldan atılmıştır ve lise eğitimini Akşam Lisesi'nde tamamlamıştır.[5] Akşam Lisesi'nde eğitim almaya başlayan Anar, gündüzleri tabela boyamaya başlamış; bu işi üniversiteye kadar devam ettirmiş ve üniversiteyi kazandıktan sonra da bırakmıştır.

"Okuldan kaçıp kütüphaneye gidiyordum. Milli kütüphaneye gidiyordum. Okuldan kaçıyor, orada okuyordum: Maupassant, Çehov, Gogol... Bir gün eve okuldan atıldığım haberi geldi, devam etmediğim için."

Lise eğitiminden sonra Ege Üniversitesi Felsefe Bölümü'ne devam eden Anar, askerlik görevini ertelemek için aynı üniversitede yüksek lisans eğitimine devam etmiştir.[5] 1995 yılında askerliğini teğmen olarak yaptı ve Kuzey Irak Harekâtı'nda görev yaptı.

Yüksek lisans sonrası Ege Üniversitesi Felsefe Bölümü'ne araştırma görevlisi olarak atandı ve 2011 yılında emekli oldu.===Evliliği===Anar, felsefe bölümü öğrencisi olan Özlem Hanım ile 1999'da evlendi.==Sanat hayatı==Okuldan çok kütüphaneye giden Anar, bu nedenle Karşıyaka Erkek Lisesi'nden atılmıştır. Çalışmalarını roman alanında yoğunlaştırmış ve 2018 itibarıyla toplam yedi romanı yayımlanmıştır. Anar'ın 1991'de yazdığı ve yayımlatmak için dört sene boyunca çeşitli yayınevleriyle görüştüğü Tamu adında yayımlanmamış bir romanı da mevcuttur.[6] Anar, daha sonra bu eserini tekrar incelediğinde beğenmemiş ve yayımlatmaktan vazgeç | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200428050042/https://www.milliyet.com.tr/gundem/ihsan-oktay-anar-kimdir-kac-yasinda-ihsan-oktay-anar-biyografisi-6142357 | arşivtarihi = 28 Nisan 2020}} arşivengelli = evet}} arşivurl = https://web.archive.org/web/20200428050042/https://www.milliyet.com.tr/gundem/ihsan-oktay-anar-kimdir-kac-yasinda-ihsan-oktay-anar-biyografisi-6142357 | arşivtarihi = 28 Nisan 2020}}ştir.===Romancılığı===İhsan Oktay Anar'ın yazın biçim | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200428050042/https://www.milliyet.com.tr/gundem/ihsan-oktay-anar-kimdir-kac-yasinda-ihsan-oktay-anar-biyografisi-6142357 | arşivtarihi = 28 Nisan 2020}} genellikle göndermeler içermektedir. Kabaca birkaç örnek vermek gerekirse; ''Amat'' romanındaki İsrafil adlı çocuğun gemi borazancısı olup diriliş düdüğünü çalışı, kıyamet günü Sûr'a üfleyecek İsrâfil'i; alt ambar ise toprak altını ve kabiri sembolize etmektedir.

Hikâyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Anar'ın ilk hikâyesi, Mor Köpük dergisinde yayımlanan "Kâfirler İçin Apologia"dır.[2] Aynı dergide, 1985 yılında "Rabnûmâ" başlığıyla bir diğer hikâyesi daha neşredildi.[7] "Yavuz Sultan Selim Han Efendimizin Çaldıran Meydan Muharebesi" başlıklı hikâyesi, Yapı Kredi Yayınları (YKY) tarafından çıkarılan Kitap-lık dergisinde yayımlandı.[8] Yiğit Değer Bengi tarafından hazırlanan 1002. Gece Masalları adlı kitapta "İnşaat İşçisi Rıfkı'nın Dehşet Verici Akıbeti" isimli bir öyküsü yer aldı.[9]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitap adı Yayım yılı Yayınevi ISBN Notlar
Puslu Kıtalar Atlası 1995 İletişim Yayınları ISBN 9789754704723
Kitab-ül Hiyel 1996 ISBN 9789754705423
Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri 1997 ISBN 9789754706482
Amat 2005 ISBN 9789750503726
Suskunlar 2007 ISBN 9789750505386
Yedinci Gün 2012 ISBN 9789750510861
Galîz Kahraman 2014 ISBN 9789750514180

Kişiliği[değiştir | kaynağı değiştir]

İhsan Oktay Anar, toplum içerisinde sadece edebiyatla ve yayımladığı kitaplarla tanınmak istediği için herhangi bir sosyal medya platformu kullanmamakta; ayrıca televizyon programlarına çıkıp sohbet ve röportaj vermemektedir. Bu nedenle onun kişisel hayatı ve ailesi hakkında bilgilere ulaşmak pek kolay değildir.

2009 yılında Erdal Öz Edebiyat Ödülü'nü kazandığında bile çok kısa bir konuşma yapmış, ''Mutluyum, sevinçliyim!'' ifadelerinde bulunmuştur.[10]

Sokak röportajı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şubat 2020'de, ''Tüylü Mikrofon'' isimli bir YouTube kanalı; ''Evrim teorisine inanıyor musunuz?'' sorusu eşliğinde sokakta bulunan vatandaşların görüş ve düşüncelerini almaktaydı. O sırada kanalın sunucusu mikrofonu, sokakta bir arkadaşıyla birlikte dolaşan İhsan Oktay Anar'a uzattı. İhsan Oktay Anar'ı pek fazla televizyona veya internete çıkmadığı için tanıyamayan sunucu, Anar'a sakin bir şekilde sorusunu yöneltti. Anar ise, sunucunun kendisini tanımadığını fark ederek kimliğini bozuntuya vermedi. Bu olay, videonun yayınlanmasının ardından birçok kişi tarafından şaşırtıcı, değişik ve komik olarak bulundu.[11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Oggito". oggito.com. 26 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2021. 
  2. ^ a b c Doğan Hızlan, Hürriyet, 2009, http://www.hurriyet.com.tr/erdal-oz-odulu-ihsan-oktay-anar-in-11224001
  3. ^ a b Koçakoğlu 2006, s. 20.
  4. ^ QuarkPlayer, player-inline {display: inline-block;padding-bottom: 56 25%;position: relative;width: 100%;z-index: 5;} player-box {height: 100%;left: 0;position: absolute;top: 0;width: 100%;}$ ready{quarkPlayer=new; bufferLength:5; true, autoPlay:; false, subTitles:; true, showAds:; false, showNotification:; showB; true, widthSelector:; false, customMenu:. "İhsan Oktay Anar kimdir, kaç yaşında? İhsan Oktay Anar biyografisi". Milliyet. Erişim tarihi: 17 Eylül 2021. 
  5. ^ a b Koçakoğlu 2006, s. 21.
  6. ^ Koçakoğlu 2006, s. 28.
  7. ^ Kayıp Rıhtım, 2020, https://kayiprihtim.com/haberler/edebiyat/ihsan-oktay-anar-rabnuma-oykusu-1985-oku/
  8. ^ Babil Kitap, http://www.babil.com/kitaplik-sayi-72-oyuncak-ve-edebiyat
  9. ^ Metis Kitap, Genel Kataloğu, http://www.metiskitap.com/catalog/book/4898
  10. ^ https://www.youtube.com/watch?v=nps7nP0Wmkc
  11. ^ https://www.youtube.com/watch?v=Q58m2WpiZ6Y

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Vikisöz'de İhsan Oktay Anar ile ilgili sözler mevcuttur.