Yoichiro Nambu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Yoichiro Nambu
南部 陽一郎
Nambu Yoichiro 1-1.jpg
Doğum 18 Ocak 1921 (1921-01-18) (93 yaşında)
Tokyo, Japonya
Milliyeti Amerikan
Dalı Fizik
Çalıştığı yerler University of Tokyo (1942-49)
Osaka City University (1949-52)
Institute for Advanced Study (1952-54)
University of Chicago (1954-)
Önemli başarıları Spontane / Kendiliğinden simetri kırılması
Aldığı ödüller ABD Ulusal Bilim Madalyası (1982)
Dirac Medal (1986)
Sakurai Prize (1994)
Wolf Prize in Physics (1994/1995)
Nobel Fizik Ödülü Nobel prize medal.svg (2008)
10 Aralık 2008, Yoichiro Nambu Nobel Ödülü Töreninden

Yoichiro Nambu (南部 陽一郎 Nambu Yōichirō?, 18 Ocak, 1921) Japonya doğumlu Amerikan fizikçi dir.Chicago Üniversitesi Enrico Fermi Enstitüsü'nde ve Harry Pratt Judson fizik dalı üstün hizmet profesörüdür.[1] Teorik fizikdalında subatomic (atom altı parçacıkları) mekanizmasında kendiliğinden simetri kırılması keşfi üzerine 2008 Nobel Fizik Ödülünü kazanmıştır.[2]

Eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nambu, 1921 yılında Japonya'da doğmuştur. Fukui'de Fukui Lisesi'nden mezun olduktan sonra Tokyo İmparatorluk Üniversitesinde fizik eğitimi aldı. 1942'de lisansını tamamlayıpi 1952'de doktorasını kazanmıştır. 1949'da Osaka City Üniversitesi'nde asistan profesör olmuş, bir sonraki yıl 29 yaşında profesör kadrosuna alınmıştır.

Amerika kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

1952'de Advanced Study Enstitüsü, New Jersey, ABD ye davet edildi. 1954 yılında araştırmalarını Chicago Üniversitesi'ne taşıdı , 1958 yılında profesörlüğe atandı. 1974 ile 1977 yılları arasında ayrıca Fen Fakültesi Fizik Bölümü Başkanı oldu.[1] 1970 yılında Amerika vatandaşı oldu.[3]

Fizik kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2008 Nobel Ödülü[değiştir | kaynağı değiştir]

Yoichiro Nambu 2008 yılında ,Japon fizikçiler Makoto Kobayashi ve Toshihide Maskawa ile , Nobel fizik ödülünü temel parçacıklar üzerine yaptıkları teorik çalışmalar sonucunda kazandı. Çalışmalar, 14 milyar yıl önce meydana gelen Büyük Patlama sonucu oluşan Evren’in orijini ve maddenin doğasındaki anormallikleri açıklamaktadır. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi göre, "spontan kırık simetri’’ doğanın düzeninin altındaki karışık yüzeyin gizlenmesidir.Örneğin, düşen bir kalem mükemmel bir simetriyle ve hiçbir tercih yönü yokmuş gibi düşer gibi gözükür, oysaki sabit doğrusal yüzeyin düşük enerjisiyle kalem aniden yön değiştirir ve simetri bozulur.[3] [4]

Ödülün yarısını alan 87 yaşındaki Nambu, ödülü 1960’larda ortaya çıkardığı atom-altı parçacıklarla ilgili “kendiliğinden simetri kırılması” mekanizması ile kazandı.[5] Nambu, temel parçacıklarda ve süperiletkenlikte kendiliğinden simetri kırılması kavramının geliştirileceğini açıklamaktadır. Bu teoriler, Standart Model’in temel taşıdır ve doğadaki dört temel kuvvetten (elektromanyetik, şiddetli, zayıf ve gravitasyonel kuvvetler) üçünün (gravitasyonel kuvvet hariç) birleştirilmesini açıklamaktadır.[6]

Diğer Japon fizikçiler ise ödülün diğer yarısını, “simetri kırılmasının” kaynağının bulunması ile çalışmaları nedeniyle aldılar. Simetri kırılması (asimetri) teorisinin temelleri, Büyük Patlama’dan sonra maddenin anti-maddeden daha fazla oluşumu ve böylece maddenin Evren’in başlangıç kaynağı olması, yıldızlar, gezegenler, galaksiler ve sonuçta hayatın başlangıcıyla ilgili bilgileri vermektedir. Kısaca, fiziğin bu alanında yapılan çalışmalar, evrenin oluşumunun daha iyi anlaşılması yolunda büyük katkılar sağlamaktadır.[7] CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneyleri de bu çalışmaların üzerine kurulmuş durumdadır. Ayrıca bu çalışmalar, süperiletkenlik gibi konularda yapılan araştırmaların da önünü açmıştır. Ödül sahipleri yaklaşık 1.4 milyon Amerikan Doları tutarındaki ödülü 10 Aralık 2008'de almışlardır.[8]

Ödül ve başarıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Başarıları
Matematiksel Fizik Dannie Heineman Ödülü 1970 
Ulusal Bilimler Akademisi 1971 
Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi 1971 
J. Robert Oppenheimer Ödülü 1976 
Harry Pratt Judson Üstün Hizmet Profesörü 1978 
Ulusal Bilim Madalyası 1982 
Onursal Üye Japonya Akademisi 1984 
Max Planck Madalyası 1985 
Uluslar arası Teorik Fizik Merkezi Dirac Madalyası 1986 
Bilim Fahri Doktorası Northwestern Üniversitesi 1987 
Amerikan Fizik Derneği JJ Sakurai Ödülü 1994 
Fizik Wolf Vakfı Ödülü 1994-1995 
Gian Carlo Wick Hatıra Madalyası Dünya Bilim Adamları Federasyonu 1995 
Fahri derecesi Osaka Üniversitesi 1996 
Georgian Bilimler Akademisi Yabancı Üye 1996 
N. Bogoliubov Ödülü Nükleer Araştırmalar Enstitüsü 2003 
Benjamin Franklin Madalyası 2005 [9]
Nobel Fizik Ödülü 2008

Yazılı eserlerinden bazıları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • BCS50 Enerji Gap, Gap Kütle ve Kendiliğinden Simetrik Kırma, Dünya Bilimsel, 2010.
  • Kendiliğinden Simetri, Parçacık Fiziği Rev Mod Breaking. Fiz., 1015 (2009). ISBN 9786054238477 [10]
  • Kendiliğinden Simetrik Bozulma, CPT04 Bildiriler Kitabı, Indiana Üniversitesi, (Dünya Bilimsel, 2005), s.1 İlişkin Bazı Anomalileri.
  • Lie ve Güncel Cebirleri spontan kırılma, J. Stat. Phys. 115 (2004) 7.
  • Aharonov-Bohm Problem Revisited, Nucl. Fiz. B 579 (2000) 590. CPT, SSB, Eter ve Tüm OLDUĞUNU, CPT01 Bildiriler Kitabı, Indiana Üniversitesi, (Dünya Bilimsel, 2002), s.1. ISBN 9789971966669
  • Simetrik Kırılma, Kiral Dinamiği ve Fermiyon Kitleler, Nük. Fiz. A 629 (1998) 3c.
  • BCS Tipi Teorileri, içinde Fermiyon-Bozon İlişkiler Physica D 15, 173 (1985).
  • Süperiletkenlik , (G. Jona-Lasinio ile), Analojiye Dayalı Dinamik Temel Parçacıklar Modeli Fiz. Rev 122, 345 (1961).

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

İnternet kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]