Tanımlık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Avrupa dillerinde tanımlıklar: ██ belirsiz ve belirli tenımlıklar ██ sadece belirli tanımlık ██ belirsiz ve eklemeli belirli tanımlıklar ██ sadece eklemeli belirli tanımlık ██ tanımlık yok

Tanımlık,tanım edatı veya artikel; bir isimle beraber kullanılan bir sözcük olup, o isme nasıl değinildiğini belirtir. O sözcüğün belirli veya belirsiz, bilinir veya bilinmez olduğuna dair bilgi verir. Türkçede olmayan tanımlık sınıfı, Hint-Avrupa dillerinin bazılarında bulunur.

Dilbilimciler tanımlıkları belirleyiciler sınıfına koyarlar.

Tanımlıkların çeşitli işlevleri olabilir:

  • Belirli tanımlık (İngilizcede the, Fransızcada le ve la gibi) bir grubun belli bir üyesine değinen tekil ve çoğul isimlerden önce kullanılır. Bu tip tanımlık, daha evvel bahsi geçmiş olan bir isme tekrar değinirken kullanılır.
İngilizce: The cat is sick ("(söz konusu) kedi hasta")
  • Belirsiz tanımlık (İngilizce a/an) bir grubun herhangi bir üyesine değinmek için tekil isimlerden önce kullanılır.
İngilizce: A cat is a mammal ("Kedi bir memelidir")
  • Parçacıl tanımlık, kitlesel bir ismin belirsiz bir miktarını ifade eder. Türkçe "biraz" sözcüğü bu işleve sahiptir.
Fransızca: Voulez-vous du café ? ("Biraz kahve istermisiniz?" veya "Kahveden ister misiniz?")
  • Sıfır tanımlık, tanımlığın yokluğudur, bazı dillerde "bir" sözcüğüne tezat olarak kullanılır.
İngilizce: Cats love fish ("Kediler balık sever")

Bazı dillerde belirli tanımlık bir ek olarak sözcüğün sonuna gelir

  • İzlandaca: hestur, at; hesturinn, (söz konusu) at
  • Norveççe: stol, iskemle; stolen, (söz konusu) iskemle
  • Rumence: drum, yol; drumul, (söz konusu) yol
  • Arnavutça: shtëpi, ev shtëpia, (söz konusu) ev

Türkçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçede ayrı bir sözcük olarak belirli tanımlık bulunmamasına rağmen, belirtme eki -i bazı cümlelerde benzer bir işlevi yerine getirir.[1]

  • Cam kırdı
  • Camı kırdı.

Benzer şekilde "bir" sıfatı da bazen belirsiz tanımlık işlevi yerine getirir:

  • Sepetten bir elma aldım.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Prof Dr. Muharrem Ergin. Üniversiteler için Türk Dili. sf 196. Bayrak Yayınevi. İstanbul. 2009.