Parıltılı Gözler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Parıltılı Gözler
Reflections in a Golden Eye

"Parıltılı Gözler" (Reflections in a Golden Eye) filminin özgün sinema afişi
Yönetmen John Huston
Yapımcı John Huston
Ray Stark
Senarist Gladys Hill
Carson McCullers (roman)
Oyuncular Elizabeth Taylor
Marlon Brando
Brian Keith
Julie Harris
Müzik Toshirô Mayuzumi
Görüntü yönetmeni Aldo Tonti
Kurgu Russell Lloyd
Stüdyo Warner Brothers/Seven Arts
Dağıtıcı Warner Brothers/Seven Arts
Cinsi Sinema filmi
Türü Dram
Renk Renkli (Technicolor)
Yapım yılı 1967
Çıkış tarih(ler)i 11 Ekim 1967, ABD İlk gösterim
15 Nisan 1969, İstanbul (Saray Sineması)
Süre 108 dakika
Ülke Amerika Birleşik Devletleri ABD
Dil İngilizce
Bütçe $4,500,000
Diğer adları Parıltılı Gözler (Türkiye) Reflets dans un oeil d'or (Fransa) Reflejos de un ojo dorado (İspanya) Riflessi in un occhio d'oro (İtalya) Spiegelbild im goldenen Auge(Almanya)

Parıltılı Gözler [1][2] 1967 ABD yapımı dramatik filmdir. Özgün adı Reflections in a Golden Eye olan film Türkiye'de 15 Nisan 1969 tarihinde sinemalarda gösterime girmişti.[3]

ABD'li yazar Carson McCullers'ın 1941 yılında yazdığı aynı adlı romanından senaryosunu Gladys Hill'in yazdığı filmi John Huston yönetmiş, önemli rollerinde Elizabeth Taylor, Marlon Brando, Brian Keith ve Julie Harris oynamışlardır. Görüntü yönetmenliğini Aldo Tonti'nin yaptığı filmin müzikleri Toshirô Mayuzumi'ye aittir. Film bir askeri üste geçen cinsellik, ihanet ve sapkınlığın tuhaf ve kasvetli öyküsünü anlatır.

Carson McCullers'ın 1941'de kitap olarak yayımladığı kısa romanı, üç kez de Türkçe'ye çevrildi. Her üçünün de adı Altın Gözde Yansımalar'dı. Roman Türkiye'de ilk kez 1991 yılında Telos Yayınları'ndan Nur Nirven ve İsmail Hakkı Yılmaz'ın Türkçe çevirisiyle çıktı. Aynı yıl romanı bir kez de Cem Yayınları, Nihal Yeğinobalı'nın Türkçesiyle yayımladı. Roman 1993 yılında Mehmet H. Doğan'in Türkçe çevirisiyle Can Yayınları tarafından bir kez daha yayımlandı.(ISBN 975-545-002-5) (ISBN 975-510-517-4)

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Öykü 1948 yılında ABD'de bir askeri üste 6 ana karakter etrafında gelişir. İktidarsız ve gizli eşcinsel olan Binbaşı Weldon Penderton (Marlon Brando) güzel, dişilik dolu ama henüz olgunlaşmamış karısı Leonora (Elizabeth Taylor)'yı tatmin edememektedir. Şımarık ve seks düşkünü (nemfoman) bir kadın olan Leonora, masasının çekmecesinde çıplak erkek resimleri saklayan, gizli eşcinselliğini bastırmak için pek de beceremediği erkeksi sporlara aşırı düşkünlük gösteren kocasını her fırsatta aşağılamaya ve küçük düşürmeye bayılır. Bu arada kocasını yakın dostları ve lojman komşuları olan Yarbay Morris Langdon (Brian Keith)'la aldatır. Yarbayın karısı Alison Langdon (Julie Harris) ise bebekleri öldükten sonra bunalıma girerek meme uçlarını bahçe makası ile budamış sinir hastası bir kadındır ve evlerinde kalan kadınsı tavırları olan (efemine) uzak doğulu bir erkek hizmetkarla kendini avutur. Altıncı karakter ise binbaşının hayranlık duyduğu esmer yakışıklı bir er olan L.G. Williams (Robert Forster)'tır, ama o da pek normal değildir, kadın iç çamaşırlarına düşkün bir fetişist ve röntgencidir. Geceleri gizlice Leonora'yı gözetler, bazen de çırılçıplak ata biner. Er Williams'ın kendisini değil de karısı Leonora'yı seçmesi binbaşıyı çılgına çevirir. Filmde ruhsal açıdan acı çeken bu dengesiz insanların takıntıları, karanlık arzuları ve bastırılmış duyguları iç karartıcı, kasvetli bir atmosfer içinde anlatılır.

Oyuncu Kadrosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Elizabeth Taylor ve Marlon Brando filmin bir sahnesinde.
Aktör/Aktris Rolü
Elizabeth Taylor Leonora Penderton
Marlon Brando Binbaşı Weldon Penderton
Brian Keith Yarbay Morris Langdon
Julie Harris Alison Langdon
Zorro David Anacleto (Uzakdoğu'lu hizmetkar)
Robert Forster Er L. G. Williams
Gordon Mitchell Ahırlardan sorumlu çavuş
Irvin Dugan Yüzbaşı Murray Weincheck
Fay Sparks Susie
Ted Beniades Çavuş
John Callaghan Er
Jed Curtis Akordeoncu
Frank Flanagan General Sugar
Trent Gough Asker
Harvey Keitel Asker
Al Mulock Er
Douglas Stark Dr. Burgess
Friedrich von Ledebur Garden Partideki teğmen

Film Hakkında Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Filmi seyreden veya konusunu okuyan biri hemen filmin Tennessee Williams'ın bir eserinden uyarlandığını ileri sürebilir. Ancak filmin senaryosu Williams'tan oldukça etkilenmiş Amerika'lı yazar Carson McCullers'ın (d.1917 - ö.1967) 1942'de yazdığı aynı adlı romanından uyarlanmıştır. John Huston senaryoyu da Carson McCullers'ın yazmasını çok istemiş, ama o sırada McCullers yazamıyacak kadar hastaymış.
  • Filmin ilk kez gösterime sunulduğu kopyası bütünü ile altın rengi bir filtreden geçirilmişti (Filmin afişinde görülen renk tonunda). Tüm film altın renginde iken her sahnede sadece bir nesne kendi orijinal renginde verilmişti (Örneğin o sahnede gül varsa o kendi rengi olan kırmızıydı). Bu mizansen yarbayın evinde kalan hizmetkarın çizdiği altın tavus kuşunun gözünden yansıyan dünyanın görüntüsü referans alınarak ortaya çıkmıştı. Ancak bu filtreden geçirilmiş tek rengin seyircinin kafasını karıştıracağı düşünüldü ve kopyalar piyasadan toplatılarak film bu kez normal renkleri ile tekrar gösterime verildi.[4]
  • Film özellikle Marlon Brando'nun olağanüstü oyunculuğu ile daha da değer kazanıyor. John Huston Brando'nun oynadığı uzun bir sahnenin tekrar çekilmesini istemiş. Bu tekrar çekimde Brando öncekinden çok farklı bir oyunculuk ortaya koyunca kurgu sırasında Huston hangi sahneyi filme koyacağı husunda çok tereddütte kalmış.
  • Marlon Brando üzerine yapılan bir belgeselde yönetmen Martin Scorsese 1976'da çektiği Taksi Şoförü (Taxi Driver) adlı filminde Robert De Niro'nun ayna karşısına geçip kendi kendine söylediği "Bana mı diyorsun" repliğinin yer aldığı sahneyi Huston'un bu filminden esinlenerek oluşturduğunu söylemişti. "Parıltılı Gözler" filminde de Marlon Brando'nun ayna karşısında üniformasını kontrol ederken kendi kendine konuştuğu bir sahne yer alır.[4]
  • Filmin çekildiği tarihte henüz tanınmış bir oyuncu olmayan Harvey Keitel'ın filmde çok küçük bir rolü var. Askerlerden birini oynuyor.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Rekin Teksoy'un Sinema Tarihi s.306.Türkçe isim için referans 1
  2. ^ Mitos ve Kuşku (kitap) s.184.Türkçe isim için referans 2
  3. ^ "Milliyet Gazete Arşivi" (Türkçe). gazetearsivi.milliyet.com.tr. http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=Par%C4%B1lt%C4%B1l%C4%B1%20G%C3%B6zler&isAdv=false. Erişim tarihi: 10 Mart 2010. 
  4. ^ a b http://www.imdb.com/title/tt0062185/trivia

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]