Panthera

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Panthera
Panthera  cinsinin bir türü olan Panthera tigris (Bengal kaplanı).
Panthera  cinsinin bir türü olan Panthera tigris (Bengal kaplanı).
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Carnivora (Etçiller)
Familya: Felidae (kedigiller)
Cins: Panthera
Oken, 1816
Türler

Tüm Panthera  tür ve alt türlerinin listesi için metne bakınız.

Panthera, kedigiller (Felidae) familyası içinde sınıflanan bir cinstir. Çok iyi bilinen ve soyunu sürdürmekte olan aslan, kaplan, pars ve jaguarı içeren Panthera, bünyesindeki bu dört türle, büyük kedilerin yaklaşık yarısını kapsar.

Kedigiller içinde, kükreyebilmek için gerekli olan anatomik değişiklikler yalnızca bu dört türde bulunmaktadır. Önceleri, kükreyebilmek için temel nedenin hiyoid kemikteki (dil kemiğindeki) tamamlanmamış kemikleşme olduğu düşünülürdü. Ancak yakın tarihli araştırmalarda, asıl nedenin özellikle gırtlaktaki başka bazı yapısal değişiklikler olduğu anlaşılmıştır. Örneğin, bazen Panthera cinsi içinde sınıflanan kar parsı (Uncia uncia) da kemikleşmesini tamamlamamış bir dil kemiğine sahiptir ama gırtlağı bahsi geçen özel yapıya sahip olmadığı için kükreyemez.[1]

Terim bilgisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Latince olan panthera sözcüğü, Eski Yunanca'daki "πάνθηρ" (panther) sözcüğünden gelir ve günümüzün birçok dilindeki yazım, söyleniş ve anlam benzerliği içeren sözcüklere kaynaklık etmiştir.[2][3][4][5] Örnekler şöyle verilebilir:

  • İngilizce'deki panther, Eski Fransızca ve Eski İngilizce'nin panthera ve Orta İngilizce'nin onlardan türemiş olan pantere sözcüğünden gelir.
  • Panthère, modern Fransızca'daki ilgili sözcüktür.
  • Türkçe'deki "panter", Fransızca'daki panthère kökenlidir.
  • İngilizce'deki panther hem kara panteri hem de Panthera cinsine ait büyük kedileri tanımlayan anlamlara sahipken, Türkçedeki "panter" genel olarak pars türünü tanımlar ve "pars" ile "pelenk" de diğer eş anlamlı sözcüklerdir.

Tür ve alt türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Pars ve aslan için önerilmiş pek çok alt tür olmuştur ama bunların çoğunluğu şüpheye açıktır.Yakın dönemde, birbirleri arasında yeterli genetik farklılıkların saptanamaması nedeniyle, tüm Sahra altı parsların ve tüm Sahra altı aslanların aynı pars ve aslan alt türleri olduğu ileri sürülmüştür. Bazı tarih öncesi aslan alt türleri de fosillere ve tarihi verilere dayanarak tanımlanmıştır ancak bunların ayrı türler olması da olasıdır.

Panthera cinsi içinde sınıflanan tüm tür ve alt tülerin güncel listesi aşağıda sunulmuştur. Soyu tükenmiş tür ve alt türler "(st)" kısaltması ile gösterilmiştir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kara panter olarak bilinen hayvan, aslında, pars ve jaguarın mutasyon geçirmiş bir biçimidir: pars ve jaguar kürkündeki benekleri kontrol eden gendeki bir mutasyon, hayvanın tamamen siyah görünmesine yol açar.
  • Önceleri Panthera uncia bilimsel adı ile Panthera cinsi içinde sınıflanan kar parsı, günümüzde Uncia uncia bilimsel adı ile tek türü olduğu Uncia cinsi içinde sınıflanmaktadır.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Panthera. İngilizce Wikipedia. Sürüm: 13 Şubat 2007.
  2. ^ Panther. The American Heritage® Dictionary of the English Language: 4. basım (2000). Bartelby.com. Erişim: 27 Kasım 2006.
  3. ^ Panther. Wictionary. Erişim: 27 Kasım 2006.
  4. ^ Kasım 2006 "Panter 27 Kasım 2006." Güncel Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu. Erişim: .
  5. ^ Kasım 2006 "Pars 27 Kasım 2006." Güncel Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu. Erişim: .