LED
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
Bu madde veya bölüm, uygun imla, yazım, dilbilgisi, kullanım, ton, stil ve/veya ifadeler açısından tashih edilmelidir. Sayfayı değiştirerek katkıda bulunabilirsiniz. Rehber bulunmaktadır. |
 |
|
| Elektrik - Elektronik Devre Elemanları |
|
| Pasif Elemanlar | |
|---|---|
| Direnç | |
| Kondansatör | |
| Endüktans | |
| Aktif Elemanlar | |
| Diyot | Tristör | Transistör | |
| Mosfet | LED | LCD | |
| Entegre Devre | Mikroişlemci | |
LED ("Light Emitting Diode", Işık yayan diyot), yarıiletken diyot temelli, ışık yayan bir elektronik devre elemanıdır. 1920'lerde ilk defa Rusya'da icat edildi ve 1962 yılında Amerika'da pratik olarak uygulanabilen elektronik bileşen haline getirildi. Oleg Vladimirovich Losev, radyo alıcılarında kullanılan diyotlardan akım geçtiğinde, diyotların ışık yaydığını farkeden bir radyo teknisyeniydi ve 1927 yılında ilk olarak bir Rus gazetesinde LED hakkında ayrıntılar yayınladı.
Başlangıçta yalnızca zayıf kuvvetli kırmızı ışık verebiliyorlardı ama çağdaş ledler Görünür ışık, Morötesi, Kızılötesi gibi çeşitli dalga boylarında, yüksek parlaklıkta ışık verebiliyor.
Düşük enerji tüketimi, uzun ömür, sağlamlık, küçük boyutu ve hızlı açılıp kapanabilmesi gibi geleneksel ışık kaynaklarının üzerinde birçok avantajı vardır. Ancak, nispeten pahalıdır.
LED, çeşitli alanlarda uygulanabilmektedir.
[değiştir] Özellikleri
- Ledler yarı iletken malzemelerdir.
- Ana maddeleri silikondur.
- Üzerinden akım geçtiğinde foton açığa çıkararak ışık verirler.
- Değişik açıda ışık verecek şekilde üretilmektedirler.
- Ledlerin gerilim-akım grafikleri üsteldir. Uygun çalışma noktasındayken ledin üzerindeki küçük bir gerilim değişimi büyük bir akım değişimine sebep olur. Yüksek akım nedeniyle bozulmaması için ledlere seri bir akım sınırlama direnci bağlanır. Böylece hassas olmayan gerilim aralıklarında ledin bozulmaması sağlanır.
- Ledler tıpkı bir Zener diyot gibi üzerinde sabit bir gerilim düşürür.
Ayrıca
- Kırmızı LED yaklaşık 1,8V-15mA
- Sarı LED yaklaşık 2V-15mA
- Yeşil LED yaklaşık 2,2V-15mA
- Mavi ve Beyaz LED yaklaşık 3.6V-20mA 'de çalışır.
Eğer trafik ışığı gibi düşünülürse bu değerler akılda daha rahat kalabilir.
Ledler seri ve/veya paralel bağlanabilirler. Seri bağlantıda istenildiği kadar led seri bağlandıktan sonra 1 tane akım sınırlama direnci eklenmelidir. Paralel bağlantıda ledler değil led + direnç düzenekleri birbirine paralel bağlanmalıdır.
[değiştir] Bağlantı şekilleri
Bağlantıların her birinde karışık led çeşitleri kullanılabilir. Her çeşidin kendine göre ileri ön gerilimi vardır. Dolayısıyla böyle bir kullanımda tüm hesaplar ayrı ayrı yapılmalıdır.
(+) ---/\/\/\---|>|-- (-) ya da (+) ---/\/\/\---|>|-|>|-|>|-...- (-)
Seri bağlantıda 20 mA altında ledin ileri ön gerilimi bilinmelidir. N tane ledi birbirine seri bağlıyorsak ledlerin üzerinde toplamda U_ledT = X * U_led (ya da U_ledT = U_led1 + U_led2 + ... + U_ledN) Voltluk bir gerilim oluşur. Elimizde muhtemelen bir gerilim kaynağı olacaktır. Devreye seri olarak bağladığımız dirençte de geri kalan gerilim düşmelidir. Yani U_direnç = U_kaynak - U_ledT Led sisteminden 20 mA geçtiği bilinmektedir. Buna göre direnç hesaplanabilir: R (K ohm)= U_direnç (V) / 20 (mA)
(+) -|--/\/\/\---|>|---------|+ (-)
|--/\/\/\---|>|---------|
|--/\/\/\---|>|-|>|-...-|
|--/\/\/\---|>|---------|
[değiştir] Kullanım alanları
Son yıllarda ledlerde mavi ışığın kullanılabilmesi ile RGB (Red Green Blue) aydınlatma mümkün olmuş ve birçok sektörde uygulama alanı bulmuştur.Ledlerin enerji sarfiyatlarındaki düşüklüğünün başlıca sebebleri arasında omik bir yük olması ve ısı kayıplarının az olması gösterilebilir. ayrıca ömürleri oldukça uzun olan bu diyotlar diğer ampuller gibi flaman taşımadıklarından dolayı hemen her koşulda sorunsuz kullanılabilirler. Bugün ulaşılan aydınlatma değerleriyle henüz genel aydınlatma için maliyetleri çok yüksek olmasına rağmen sinyalizasyon ve dekoratif aydınlatma unsuru olarak (Obje görselleri,Wallwash vb.)ilgi görmektedir. Ayrıca kızılötesi(infrared)led'ler uzaktan kumandaların televizyonla iletişimini sağlar.Aynı zamanda Boğaziçi Köprüsü'nde ışıklandırmada kullanılır.
