Kaya kartalı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Kaya kartalı
Korunma durumu: Asgari endişe (LC)
GoldenEagle-Nova.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Aves (Kuşlar)
Takım: Falconiformes
(Gündüz yırtıcı kuşları)
Familya: Accipitridae
(Atmacagiller)
Cins: Aquila
Tür: A. chrysaetos
Binominal adı
Aquila chrysaetos
Linnaeus, 1758
Açık yeşil  = Sadece üreme için Mavi = Sadece kışı geçirmek için  Koyu yeşil= Bütün-yıl
Açık yeşil = Sadece üreme için
Mavi = Sadece kışı geçirmek için
Koyu yeşil= Bütün-yıl
Sinonimler

Falco chrysaëtos Linnaeus, 1758

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Kaya kartalı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Kaya kartalı ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Potawatomi şefi Kack-Kack kartal tüyü şavaş başlığıyla y.1925.

Kaya kartalı (Aquila chrysaetos), atmacagiller (Accipitridae) familyasından büyük ve kahverengi bir kartal türü.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Gencinin gövdesi siyaha yakındır, uçuşta beyaz kanat içi ve kuyruk dibiyle rahatça ayrılır. Başını ve boynunu ileri uzatır, kanadı gövdesine doğru daralır, kuyruğu diğer kartallardan uzun ve deniz kartalları gibi kamalı değil, küttür.

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Tüm yaşamları boyunca bir tek eşleri olur ve genellikle her yıl aynı yuvayı tercih ederler, genellikle zor erişilen yerlerdedir. Ötüşü şahin gibi bir 'tuii-u'. Diğer bir ötüşü havlamaya benzer. Kayalık dağlarda ve dağlık ormanlarda yaşar.

Uçuşta görkemli ve zariftir, gerektiğinde avına ilerlerken pike yaparak saatte 320km hıza ulasabilir, buda onu gökdoğandan sonra en hızlı kuş yapar. Diğer kartallardan farklı olarak süzülürken ve dönerek yükselirken kanatlarını yukarı kaldırır.

İnsan kültüründe[değiştir | kaynağı değiştir]

1870 li yıllarda doğu Türkistan'da kartalla avlanan avcılar canlandırması

Kuşçuluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaya kartalı avcılar tarafından eğitilebilir.[1] Kazakistan, Kırgızistan, Batı Moğolistan ve Çin'de, Kaya kartalları Kazak ve Kırgız göçerleri tarafından kurt avlamada hala kullanılır. Kaya kartalı Türk Halklarınca 'bürgüt' veya 'berkut' olarak bilinir.[2] tilkiler kartallar tarafından doğrudan doğruya öldürülür fakat kurtlar büyüklük ve güçleri nedeniyle genellikle öldürme işini avcı kendisi yapar.[3]

Armacılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaya kartalı Roma Lejyon standartları için bir modeldi. Bu sembol Mısır, Romanya ve pek çok diğer ülkelerde arma olarak kullanıldı.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Kartal bazı kültürlerde kutsal bir kuştur ve kartal tüyleri özellikle Orta Amerika halkaları içinde olduğu kadar, Kızılderili ve Kanada'daki ilk uluslar pek çok dinin ve ruhsal geleneklerin merkezidir. Bazı yerli Amerikan halkları kartalı kutsal olarak kabul eder. Kartalın tüyleri ve çıplak kafası baş giysisi olarak kullanılır. incil ve İsa sembolü ile karşılaştırılır. Kartal tüyleri çoğu zaman yerli seremonilerde olağan üstü liderlik ve kahramanlıklar gibi başarıları şereflendirmek için kullanılır.

Günlük hayatta kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gates (1990)
  2. ^ Azerice:Berqut Kazakça: Бүркіт (Bürqit)Türkmence:Bürgüt
  3. ^ Gordon (1955)