Figaro'nun Düğünü

19. yüzyılda Figaro'nun Düğünü'nden 1. Perde

Figaro çifte verilecek şato odasına evlilik yatağının sığıp sığmayacağını bulmak için oda büyüklüğünü ölçmektedir. Aynı odada bulunan Susanna ayna önünde nikah sırasında giyeceği boneyi denemektedir. (Modern yapımlarda bone yerine daha Fransız geleneğine uygun olan çiçekten yapılmış tac şekilde başlık veya tülden duvak kullanılmaktadır. Fakat operada adı geçen "capelinno" sözcüğüne uymak için bunlar bone ile birlikte de olmaktadır.) (duet: Cinque, dieci, venti, trenta — "Beş, on, yirmi, otuz"). Figaro bu yeni odadan memnundur, fakat Susanna çok daha az memnun görülur. Bu odanın Kont'un dairesine yakın olmasından Susanna hoşnutsuzdur. Kont son günlerde ona kur yapmaya başlamış görünmekte ve güya derebeylik zamanlarından kalma hakkı olan, bir baronun emri altındaki herhangi bir hizmetçi kızın evlenmesinden bir gece önce baronla yatması şeklindeki, '"baronluk hakkını" kullanmayı planladığından şüphe etmektedir. Kont Rosina ile evlendiği zaman bu hakkından vazgeçmiş olmakla beraber, şimdi kurnazca bu hakkın yeniden kullanmasını geri getirmek istemektedir. Figaro buna çok sinirlenir ve Kontu bundan çaydırmak istemektedir. (Cavatina: Se vuol ballare, signor contino — "Kont efendi, eğer dans etmek istiyorsan").

Figaro odadan ayrılır ve Dr. Bartola, evinin eski kahya kadını olan Marcellina ile birlikte odaya girer. Marcellina, Bartola'yu avukatı olarak tutmuştur. Figaro Marcellina'dan borç para almış ve bunu zamanında geri ödeyemezse onunla evlenmeye söz vermiştir. Şimdi zamaninda ödeme yapmadıgı için Marcellina Figaro'yu sözünü tutmaya zorlamak istemektedir. (Sevil Berberi operasında görülebildiği gibi), Figaro'nun Kont ile Rosina'nin birlikte olmasına yardım etmesinden hala kırgın ve kızgındır ve komik acayip bir avukat konuşması ile, Marcellina'ya yardım edeceğine söz vermiştir. (Arya: La vendetta — "İntikam")

Bartola odadan ayrılır. Susanna geri gelir ve Marcellina ile Susanna birbirlerine gayte nazik olarak karşılıklı nezaketli hakaretler yağdırırlar. (duet: Via, resti servita, madama brillante — "Nefis harika madam, sizden sonra"). Rakibinin yaşlılığına kompliman yapan Susanna'nın, bu nazik sözlerle karşıklıklı hakaret çatışmasından üstün çıktığı görülür. Marcellina buna kızıp odadan ayrılır.

Hemen Cherubino odaya girer ve yeni olarak tüm kadınlara karşı duyduğu zaaf ve aşklarını anlatmaya koyulur. Özellikle kendinin "güzel vaftiz annesi" olan Kontes'e karşı duyduğu aşkdan bahsedip Kont'a karşı durmak için Susanna'dan destek ister. (Aria: Non so più cosa son — "Artık ne olduğumu bilemiyorum.") Kont, Cherubino'yu bahçivanının kızı olan Barbarina ile sevişmekte yakaladığı için Cherubino'ya karşı bu aşk oyunları yüzünden kızgındır ve ona bir ceza vermek istemektedir. Cherubino Susanna'dan kendisini namına Kontes'le konuşumasını ve ona olan aşkını anlatmasını ister.

Kont odaya girer ve Kont'a Susanna ile yalnız olduğunu göstermek istemeyen Cherubino koltuğun arkasında saklanır. Kont Susanna'yı yalnız bulma fırsatını kaçırmak istemiyerek Susanna'ya karşı cinsel isteklerini şahsen açıklar ve bu arada eğer Susanna bu tekliflere olumlu yanıt verirse ona malî destek bile verebileceğini bildirir. Yapmacıklı bir kibar kişi olan Basilio odaya girer. Kont Susanna ile yalnız olduğunu göstermemek için koltuk arkasına saklanır. Zaten orada saklanmış bulunan Cherubina tam anında oradan kaçar; koltuğun üstüne oturur ve Susanna bir acele hareketle oturan Cherubina'nin üzerine bir elbise atıp onu tekrar saklamayı başarır. Şimdi Kont koltuğun arkasında saklıdır ve Cherubina koltuğun üstünde oturup elbise ile saklıdır.

Basilio Susanna'ya saraydaki dedikodular, özellikle Cheribuno'nin Kontese karşı gayet açık olan aşık tavırları, hakkında konuşmaya başlar. Kont bun çok sinirlenip saklandığı koltuk arkasından çıkar. Cherubino'yu Barbarina'nın odasında bir masanın altında nasıl bulduğunu anlatırken nasıl masa üstündeki bir elbiseyi kaldırdığını göstermek için odadaki koltuktaki elbiseyi kaldırıp alır; ve yine Cherubino'nun orada olduğu ortaya çıkar! Genç adam hemen ceza almaktan, odaya dans ederek giren Kont'un malikanesinde yaşayan köylüler grubunun gelmesi ile kurtulur. Bu köylüler dans grubu, Susanna ile Figaro'nun evliğinin Susanna'nın önceden Kont'un yatağına girmeden olacağına dair Kont'tan açıkca bir söz almak niyetiyle, Figaro tarafından organize edilmiştir. Ancak Kont Figaro'nun bu planını açık bir söz vermekten kaçınarak başından savmayı başarır. Fakat Kont hala Cherubino'yu cezalandırmakta israrlıdır, ancak genç Kont'un Susanna'ya yaptığı uçarı teklifleri işitmiş olduğunu Kont'a ima eder. Bu örtülü şantaj dolayısıyla Kont gönulsüz olarak onu affeder. Fakat hemen soylu gencin askerlik hizmeti yapmak üzere Sevil'e gönderilmesini emreder. Figaro gence bu yeni, hiç kadın bulunmayan, sert askerlik hayat ortamı hakkında nasihat verir. (Arya: Non piú andrai — "Artık hiç oynaşmak yok").

Kontes kocasının vefasızlığından yakınmaktadır(Arya: Porgi, amor, qualche ristoro — "Sevgim, bana biraz avuntu sağla"). Susanna odaya Kontes'in o gün için giyinmesine yardım etmek için girer. Kont'un son olarak kendisine yaptığı kurdan ve tekliflerden Kontes'i haberdar ettiği anlaşılmaktadır. Çünkü Kontes'in sorduğu sorulara verdiği yanıtta Kontes'in şimdi tam olarak bilgilere sahip olduğunu ve Kont'un kendini sadece "ayartmaya" çalışmadığını ve kendini ona vermesi karşılığında para vermeyi içeren bir kontrat teklif ettiğini ilave eder. O sırada Figaro girer ve Kont'u aldatmak için bir plan hazırlanır. Buna göre Susanna Kont'a onunla geceleyin bahçede buluşabileceği hakkında bir not verecektir; kadin elbisesi giymiş olan Cherebino onu orada bekleyecektir ve Kontes oraya gelip tam cürüm işlerken yakalayacaktır. Bundan başka Figaro zaten Basilio vasıtası ile Kont'a bir mektup gonderip ona Kontes'in kendi başına o gece bir randevuya gideceğini bildirmiştir.

Susanna Cherubino'yu odaya alir ama odanin kapisini kilitler. Buna neden kontes'in eger odada Cherubino'yu bulursa gosterecegi aksi reaksiyondan korkmakta olmasindir. Susanna ona Kontes hakkinda yazdigi bir sarkiyi soylemeye ikna eder (arya: Voi che sapete che cosa é amor — "Askin ne oldugunu bilen siz hanimlar, bakin benim kalbimde ask var mi?"). Bu sarki bittikten sonra Cherubino'ya kadin elbiseleri giydirmeye baslarlar (Susanna'nin aryası: Venite, inginocchiatevi! — "Gel, benim onumde diz çök.") Bu sirada Kontes Cherubino'ya verilen askerlige tayin vesikasini gorur ve bu boyle bir resmi vesika icin gereken muhuru ihtiva etmemektedir. Mutlaka Kont cok telasli hareket ettigi icin muhur yuzugunu kullanip bu vesikayi muhurlememis olmalidir diye bir aciklama yapar. Susanna Cherubino'ya giydirmek icin diger bazi kadin elbiselerini kendi odasindan getirmek icin odadan ayrilir. Kontes ve Cheribino birlikte Susanna'nin donmesini beklerken, birden Kont'un oraya gelmekte oldugunu duyarlar. Cherubino hemen buyuk elbise dolabi icine girip saklanir. Kont kapiya gelir ve kilitli kapinin acilmasini ister ve Kontes biraz gonulsuzlukle ona kapiyi acar. Kont odaya girer. Basilio vasitasiyla Figaro'nun gondermis oldugu nottaki bilgiler dolayisiyla cok ofkelidir. Elbise dolabi icinden gelen bir tikirdi duyar. Dolabin kapisi acmaya calisir ama kapi kilitlidir. Kontes bu sesin gelinlik elbisesini dolap icinde denemekte olan Susanna oldugu yalanini yanit olarak verir. Bu sirada Susanna bir kadin elbisesi tasiyarak kimse gormeden gizlice odaya girmistir. Ne sorunun ortada oldugunu anlayinca, eger kendini gosterirse Kontes'in yalaninin ortaya cikacagini bildigi icin, hemen saklanir. Ofkeli ve kuskulu olan Kont dolap kapisini actiracak birisini bulmak icin Kontes'le birlikte odadan ayrilir. Ama oradan ayrilirken yatak odasindaki butun kapilari kilitler. Boylece odada bir davetsiz misafir varsa kacmasi imkânsiz olacagini umar. Onlar gidince Susanna saklandigi yerden cikar. Cherubino'yu kitli dolaptan cikarir ve onun yerine dolaba kendini kapatir (ikili: Aprite, presto, aprite — "Kapiyi ac, cabuk ac!"). Cherubino ise pencereden atlayip odadan kacar.

Kont ve Kontes geri gelirler. Kontes Cherubino'nun dolapta saklanmis oldugunu itiraf eder. KBun ofkelenen Kont kilicini ceker; Cherubino'yu oldururecegini soyliyerek dolabin kapisini acar. Fakat her ikisi de sasirip kalir; cunku dolapta sadece Susanna bulunmaktadir. Kontes, Kont'a Cherubino'nun dolapta bulundugunu soylemesinin nedeninin Kont'u denemek oldugunu bildirir. O zaman, kiskancligindan utanc duyan Kont karisindan kendini afetmesi icin yalvarmaya baslar. Kont nasil olup da Kontes'i vefasizlikla itham eden bir pusulanin kendi eline gectigini buyuk bir ciddiyetle Kontes'e sorar. Kontes bu pusulanin Figaro tarafindan yazildigini ve Basilio tarafindan iletildigini aciklar. Tam o sirada Figaro odaya girer. Hazirligin sona ermistir ve evlenme kutlamalarinin baslamasi icin Kont'un emir vermesini beklemektedir. Fakat Kont ona daha beklemesini ve kendine Basilio tarafindan getirilen imzasiz mektubu kimin yazdigina hemen cevap vermesini ister. Figaro bu soruya yanit vermekten yan cizer. Fakat tam bu sirada alkolik bahcivan gelerek bir adamin kacmak icin fidelik karigina pencereden atladigini ve icine fide olarak dikilmis karanfil ciceklerinin cogunu tahrip ettigini sikayete koyulur. Antonio kacan adamin dusurmus oldugu bir mektubu da getirmistir. Figaro pencereden atlayan kisinin kendisi oldugunu ve bu nedenle ayagini da incittigini soyler. Fakat bulunan mektup Cherubino'nun askerlige tayini hakkinda bir vesikadir. Onu daha once gormus olan Kontes ve Susanna hemen bu mektubun ne oldugunu anlarlar ve bunu fisildayarak Figara'ya bildirirler. Figar durumun kurtarmak icin bu vesikanin Kont'un muhurunu istedigini ve bunun icin Cherubino tarafindan kendine verildigini soyler.

O sirada Marcellina, Bartalo ve Basilio gelirler ve Marcellino Figaro'dan kontrattaki yuklemini yerine getirmesini (yani kendisiyle evlenmesini) ister ve bu nedenle bir dava acmaktadir. Kont bu gelismeden cok memnun olmustur. Hakim sifatiyla Kont davayi inceleyip hukum vermesi gerektigi icin nikah/dugun ertelenir. Sahne cok firtanali bir yedili sarkiyla sona erer. Bundan cok telaslanan ve tedirgin olan Kontes bayginlik gecirir.

Figaro'nun Düğünü 3. Perde. Gravür. Ressamı Heinrich Ramberg

Daha önceki olaylara şaşırıp kalmış olan Kontes durumu gözden geçirmektedir. Kontes'in ısrarları üzerine Susanna odaya girer ve Kont'la daha sonra buluşma için hazırlık yapmayı kabul eder. Crudel, perché finora — "Merhametsiz kız, ne diye şimdiye kadar isteksiz davranıp bana acı çektirdin"). Susanna Kontes'in kendisinin Susanna'nın elbiselerini giymiş şekilde ve sanki Susanna gibi Kont'la buluşmaya gitme planını bilmektedir. Susanna odadan ayrılırken Figaro'ya bu durumda isteğinin yerine gelmesinin gerçekleşeceğini söylediğini duymuştur. Kendisinin bir aldatmacaya getirildiğini anlayan Figaro'yu cezalandırmak için onu Marcellina ile evlenmeye zorlamaya kararlaştirir.(Arya: Hai già vinta la causa — "Sen istediğin sonuca şimdiden eriştin mi?")

Figaro'ya karşı Marcelino tarafından getirelen dava devam eder ve yargı hükmü Figaro'nun Marcellino ile evlenmesidir. Figaro bu hüküm aleyhinde temyiz mercii olan Kont'a başvurur; fakat Kont dava hükmünü destekler. Fakat Figaro kendini soylu asıldan doğumlu olduğunu ve daha bebek iken soylu ailesinden kaçırıldığını açıklar. Ortaya çıkan gorüşmelerden sonra Figaro'nun Bartalo ve Marcellina'nin çok uzun zamandır kaybolmuş gayri-meşru oğlu olduğu gerçeği ortaya çıkar. Çok duygulu ve sevinçli bir aile birleşmesi kutlaması sahnesi ortaya çıkar. Bir anne ile oğlunun birbiriyle evlenmesinin imkânsız olduğu için Figaro aleyhine verilen yargı hükmü de düşer. Tam bu kutlamalar sevinci yaygın iken Susanna Figaro'nun ödeyemediği borcunu karşılamak için bulduğu parayla sahneye girer. Ana ogul olan Figaro ile Marcellina birbirbirini kucaklamakta olduğunu görünce Figaro'nun Marcellino ile olacak evliliği sevinçle kabul ettiğini sanır. Büyük zorluklarla ortaya çıkan gerçek, Susanna'ya kabul ettirilir ve Susanna da bu sevinçli kutlamaya katılır. Bartolo bundan çok duygulanmış olup; hemen Marcellina'ya evlilik teklif eder; bu kabul edilir ve o akşam iki evlilik ve düğün kutlanacaktır.(Sekstet: Riconosci in questo amplesso una madre — "Bu kucaklama ile bir anneyi kabul ederim.")

Herkes ayrıldıktan sonra tek başına kalan Kontes saadetinin kaybolması hakkında derin düşünceye girer (Arya: Dove sono i bei momenti — "Nerede onlar; o güzel anlar?". Susanna giriş yapar ve Kontes'e Kont'u o gece bir tuzağa düşürmek için hazırlanan planlar hakkinda ek bilgiler verir. Kontes Susanna'ya Kont'a verilmek uzere bir pusula yazdırtır ve buna göre Susanna'yla o akşam "çamlar altında" buluşma imkânı olduğu açıklanır. Kont'a hüviyetini açıklamak için bu pusulaya ekli olan bir iğneli broşu getirip buluşma sırasında geri verme talimatı da verilir. (duet: Sull'aria… Che soave zeffiretto — "Hafif bir rüzgar esmede; ne tatlı hafif Batı rüzgarı")

Genç köylülerden oluşan bir koro Kontes'e seranat söylemek gelirler. Aralarında kız kıyafetine bürünmüş olan Cherubino da bulunmaktadır. Kont da Antonio ile birlikte gelir. Fakat genç soylunun kıyafet değiştirip orada bulunmasını görünce gayet sinirlenir. Fakat Antonio'nun köyde yetişmiş kızı olan Barbarina ona Kont'un verdiği sözü hatırlatınca sinirleri gevşer. Bu söz "Barbarina, eğer beni seversen, isteğin herhangi bir şeyi sana vermeye hazırım." şeklinde olmuştur ve şimdi Barbarina'nın Kont'tan bir isteği olmaktadir; Barbarina Cheribino ile evlenmek istemektedir. Bundan utanan Kont Cheribino'nun, nikah merasimi için kalmasını kabul eder.

Sahne iki çiftin nikah töreni ile sona erer. Bu tören sırasında Susanna Kont'a bir pusula verir. Figaro bu pusulayı ve pusulaya iliştirilmiş olan iğneli broşu görür ve bunu Kont'un yeni bir sevda randevusu hazırlığı için olduğunu sanıp kendi kendine güler. Yeni nikahlanmış olan iki çift sevinç içinde eğlenirken perde kapanır.

Kendine verilen direktifleri harfi harfine uygulayan Kont iğneli broşu Susanna'ya iade etmek için Barbarina'ya vermiştir; ama Barbarina onu kaybetmiştir (arya: L'ho perduta, me meschina — "Kaybettim onu, ne yazık bana"). Figaro ile Marcellina Barbarina'yi görürler ve Figaro ona ne yaptığını sorar. Broşun Susanna'ya ait olduğunu duyunca, özellikle iğneli broşun Kont'un gönderdiği mektuba ilişkili olan takı olduğunu tanıdığı için, Figaro'nun kıskançlık duyguları iyice depreşir. Susanna'nın kendine bildirmeden Kont'la buluşup görüştüğünü düşündüğü için bunu annesine şikayet eder ve Kont'tan ve Susanna'dan intikam alacağına and içer. Marcellina daha sakınmalı bir davranış göstermesini ister ama Figaro onu dinlemez. Figaro hemen ayrılır. Marcellino Susanna'yı Figaro'nun yapabileceklerine karşı temkinli olması için ikaz etmeye karar verir. Marcellino nasıl vahşi hayvanların birbirleriyle iyi geçinebildikleri halde güya makul olan insanların bunu başaramadıkları hakkında bir şarkı başlatır ve insanların zalimliklerine karşı intikam almaya söz verir (Arya: Il capro e la capretta — "Erkek keçi ve dişi keçi")

Kıskançlıkla harekete geçmiş olan Figaro, Bartalo ve Basilio'ya onlara işaret verdiği zaman kendine destek sağlamalarını istediğini söyler. Basilio Figaro'ya bunun bir aptallık olacağını ve bir zamanlar kendinin de şu anda Figaro gibi saçmalıklar yapmaya eğilimli olduğuna; nasıl "Donna Flemma" tarafından aklının başına getirildiğine ve bundan sonra kadınların fendine karşı devamlı tedbirli davrandığına dair bir hikâyeyi anlatmaya başlar (arya: In quegli anni — "Gençlik yıllarında...."). Her ikisi de odadan ayrılır. Figaro kadınların vefasızlığı hakkındaki derin düşünceler ile kendi kendine söylenir (aria: Aprite un po' quegli occhi — "Gözlerini açık tut"). Susanna ve Kontes birbirlerinin elbiselerini değişip giymiş halde salona girerler. Susanna'ya Figaro'nun kuşkularını ve planlarını anlatmış olduktan sonra, Marcellina da onlarla birliktedir. Planı tekrar gözden geçirdikten sonra Marcellina ve Kontes ayrılırlar. Susanna çok sevdiği Figaro'nun sanki yakında olup şarkısını duyacağını bilmiyormuş gibi kasten bir aşk şarkısı söylemeye başlar (Arya: Deh, vieni, non tardar — "Gel gecikme gel"). Figaro bir çalı arkasında saklanmaktadır ve Susanna'nın bu şarkısının (ayni Susanna'nın tasarladığı gibi) Kont hakkında olduğunu düşünerek kıskançlık duyguları daha da artar.

Kontes Susanna'nın elbisesini giymiş şekilde gelir. Maalesef tam bu sırada Cherubino da gelmiştir ve Kontes'i elbisesinden dolayı Susanna sanarak onu öpmeye çalışır. Fakat bunu başaramaz; çünkü Kont engel olur. Kont (esasında Susanna'nin elbisesini giymiş Kontes olan) Susanna sandığı kişiyi kovalamakta; fakat onu yakalayamamaktadır. Biri kaçıp diğeri kovalarken yakında bulunan Figaro ile karşılaşırlar. O anda Kontes'in elbiselerini giymiş Susanna da aynı yere gelir. Figaro ona Kont'un kötü niyetlerinden şikayete başlar, ama karşısındakinin nişanlısı olduğunu birden anlar. Figaro renk vermeyip bu aldatmacaya devam eder ve sanki o Kontes'miş gibi saygılarını göstermeye devam eder. Bu sefer Figaro'nun bu aldatmacayı anlamadığını sanan Susanna bunu kıskanmaya başlar. Figaro'nun Kontes'e kur yapmaya başladığını sanıp suratını tokatlamaya başlar. Sonunda Figaro sesinden onun Susanna olduğunu tanıdığına onu inandırır ve birbirleriyle barışırlar.

Kont'un geldigini farkeden Figaro aldatmacasına devam ederek sahte Kontes'e aşkını anlatır. Buna çok sinirlenen Kont, uşağının karısını ayartmaya çalıştığını yüksek sesle ilan eder ve silahlı adamlarını ve diğer uşaklarını bağırarak oraya çağırır. Bartolo, Basilio ve Antonio yanan meşalelerle gelirler; etraf aydınlanır ve Kont, Cherubino, birer birer Barbarina, Marcellina ve sahte "Kontes"'i pavyonun arkasından çekip getirir. Kont uzun bir paylama konuşması yapıp Figaro ve sahte Kontes'i affetmiyeceğini bildirir. Bu sırada asıl Kontes'de ortaya çıkar ve gerçek hüviyetini hemen açıklar. Kont, Susanna sanıp kur yapıp ayartmaya çalıştığı kişinin gerçekten kendi karısı olduğunu birden anlar. Hemen karısı önünde diz çöküp ondan kendini af etmesini ister (Contessa, perdono — "Kountes, affet beni"). Kocasından daha iyi kalpli olan Kontes kocasını affeder (Piú docile io sono — "Ben senden daha iyi kalpliyim"). Böylece herkes tatmin olur ve opera sona ererken düğün eğlenceleri başlar.