Mitridates, Pontus kralı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mitridates, Pontus kralı
Özgün ismi: Mitridate, re di Ponto'
Müzik: Wolfgang Amadeus Mozart
Libretto: Vittorio Amadeo Cigna-Santi
Galası: 26 Aralık 1770
İlk gösterim yeri: Regio Ducal Teatro , Milano
Oyuncular: *Mitridates, Pontus Kralı, tenör
  • Aspasia: Mitridates ile evlenmeye sözlü kraliçe adayı, soprano
  • Sifares: Mitridates'in oğlu, soprano, kastrato
  • Farnaces: Mitridates'in en büyük oğlu, alto kastrato
  • İsmene: Partlı Prenses, soprano
  • Marzio: Romalı lejyon komutanı, tenör
  • Arbate: Nimphea'nin valisi , soprano, kastrato
  • Koro.

Mitridates, Pontus Kralı (İtalyanca: Mitridate, re di Ponto, Köchel dizini K.87) Wolfgang Amadeus Mozart tarafından gençken bestelenmiş dört perdelik opera-seria janrında bir operadır. Liberetto "Vittorio Amadeo Cigna-Santi" tarafından Fransız tiyatro yazarı Jean Racine tarafından yazilmis olan trajedik oyununun "Giuseppe Parini" tarafından İtalyanca çevirisinden İtalyanca'ya uyarlanmıştır. Romalılarin istilasına karşı savaşan Anadolu'da bulunan Helenistik Krallıklarindan birinin kralı olan Pontus Kralı IV. Mitridates'in son günlerinin öyküsü ele alınmaktadır.

Mozart daha 14 yaşında iken 1770de İtalya turuna devam etmekte iken bu operayı bestelemiştir. Prömiyer sahnelenmesi 26 Aralık 1770 de Milano'da karnival zamanında Regio Ducal Teatro tiyatrosunda yapılmıştır. Bu eser o zaman tekrar çok tutulmus ve o tiyatroda 21 defa oynanmıştır. Fakat bundan sonra eser unutulmuştur. Ancak 20. yüzyil sonlarında ilk defa tekrar edilmiş ve opera evleri repretuvarina girmiş; birkaç CD ses kayıdı ve DVD video kayıdı satışa sunulmuştur.

Bu operada ana roller için birkaç virtuozca arya kapsamakta ve içinde ancak iki tane ikiden fazla sesli müziksel parça bulunmaktadır.

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller, 26 Aralık, 1770
(Orkestra şefi: Wolfgang Amadeus Mozart)
Mitridates, Pontus Kralı tenör Guglielmo d'Ettore
Aspasia, Mitridates ile evlenmeye sözlü kraliçe aday soprano Antonia Bernasconi
Sifares,
Mitridates'in küçük oğlu
soprano, kastrato Pietro Benedetti (Sartorino)
Farnaces,
Mitridates'in büyük oğlu
alto kastrato Giuseppe Cicognani
İsmene, Partlı Prenses soprano Anna Francesca Varese
Marzio, Romalı lejyon komutanı tenor Gasparo Bassano
Arbate, Nimphea'nin valisi soprano, kastrato Pietro Muschietti]]

Entrümentasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Mozart hazırladığı partisyon notalarında şu çalgıları kapsayan bir orkestra kullanılmasını öngörmektedir:

Yaylı sazlar grubu Resitatifler için klavsen ve viyolensel

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Mekân: Kırım'da Nimpheum limanı yakınlarında
Zaman: MÖ63 Roma ve Pontus Krallığı arasındaki savaş sırasında

Prolog[değiştir | kaynağı değiştir]

Son muharebesinde bir yenilgiye uğramış olan Mitridates'in bu muharebede ölmüş olduğu sanılmaktadır. Bu yanlış haber, kendinin evlilik sözlüsü olan Aspasia ile iki oğlu, Fernaces ve Sifares'e ve bulunduklari Nimpheum sehri valisi olan Arbete'ye de ulaştırılmıştır.


I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Sahne


Kırım'da Nimpheum şehrinin valisi olan Sifares'i karşılar. Sifares'in, düşmanları olan Romalılarla yakın ilişkisi olan ağabeyi Farnaces'den, hoşlanmadığını öğreniriz. Arbate, Sifares'e olan sadakat bağları hakkında ona tekrar teminat verir. Aspasia Farnaces'in yaptığı kurlara karşı koymak için Sifares'den destek ister. Sifares bu desteği vermeye söz verir; fakat kendinin de ona aşık olduğunu açıklar.


2. Sahne

Farnaces Aspasia'ya kur yapmaya devam eder. Fakat Sifares'in kardeşine karşı ciddi desteğini almış olan Aspasia bunlara karşı koyar. Mitridates'in ölmeyip yaşamakta olduğu ve Nimpheum şehrine doğru denizden gelmekte olduğu haberi erişir. Arbete, iki kardeşi uyuşmazlıklarını geçici olarak bir kenara bırakıp babalarını karşılamaya teşvik eder. İki kardeş Aspasia'ya karşı olan aşklarını babalarından saklamaya karar alırlar. Farnaces Romalı lejyon komutanı Marzio ile babası Mitridates'e karşı bir komplo hazırlar.


3. Sahne

Mitridates Nipheneum limanına gemiyle gelir ve yanında muttefiki olan Partiya Kralı'nın kızı İsmene bulunmaktadir. Mitridates daha önceden yapılmış bir evlilik anlaşmasına uyularak oğlu Farnaces'in İsmene ile biran önce evlenmesini ister. İsmene Farnaces'i sevmektedir, ama ortaya çıkması çok mümkün olan zorluklar ve sorunlardan kuşkuludur. Arbate Mitridates'e oğlu Farnaces'in Aspasia'ya kur yapdığını söyler; ama Sifares'in de Aspasia'ya aşık olduğunu söylemez. Buna çok kızan kıskanç Mitridates, oğlu Farnaces'den öç almak istemektedir.


II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Sahne

Farnaces, İsmene'yi küçümser ve onu tehdite başlar. İsmene bunu Mitridates'e söyler ama Mitridates onun Sifares ile evlenmesinin daha iyi olabileceğini belirtir. Mitridates Aspasia'ya hemen evlenmelerini teklif eder; fakat Aspasia'nın buna karşı tereddütlü tutumu onun vefalı olmadığı gerçeğini açığa koyar. Aspasia Sifares'e aşık olduğunu itiraf eder. Fakat ikisi de kendi ve aile şerefini korumak için birbirlerinden ayrı yaşamaya karar verirler. Sifares hemen şehirden ayrılma hazırlıkları yapmaya baslar. Aspasia ise aşk ve sorumluluk arasında devamlı çatışma dolayısıyla devamlı mutsuz olacağını kabullenir.


2. Sahne


Mitridates oğlu Farnaces'in kendi aleyhinde Romalılarla birlikte bir komplo hazırladığından haberdardır. Romalı Marzio'nun barış yapma teklifini oğlundan öç almak icin rededer. Fernaces'i idam ettirmek niyetiyle tutuklatır. Ismene, babasına hiyanet ettiğini itiraf eden, prensi idamdan kurtarır. Ama bu sırada Sifares'in de bunda bir katkısı olduğu açığa çıkar. Mitridates Aspasia'yı aldatarak onun Sifares'e aşık oldugunu itiraf etmesine neden olur. Mitridates bu sefer Sifares'den öç almaya söz verir. Aspasia ve Sifares Mitridates'in tehditlerine karşı durup birlikte ölmeyi göze alırlar.


III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Sahne

Ismene hala Farnaces'e aşıktır. Mitridates'e gidip onun Aspasia'yi afetmeye iknaya çalışır. Romalılar hücuma geçmişlerdir. Mitridates onlara karşı savaş için şehirden ayrilir. Aspasia zehir icip intihar etmeyi düşünür. Sifares de ölmek istemektedir ve onun için babasının yanında Romalılara karşı savaşa katılır.


2. Sahne


Romalı Marzio Farnaces'i kurtarır ve Nimphaum şehrinin idaresini ona vermeye söz verir. Ancak Farnaces fikrini ve tarafını değiştirmiş ve babası Mitridates tarafında olmayı tercih etmiştir.


3. Sahne

Mitridates yeniden yenilgiye ugrayacağını anlayınca intihar etmeye karar verir. Tam ölmeden önce Sifare ve Aspasia'nin birlikte olmasını kabul eder ve ayni zamanda İsmene ile evlilik yapmayı kabul eden Farnaces'i af ettiğini bildirir. Ölen Mitridates'in çocukları ve yeni sözlüleri, birlikte ülkelerini Romalılardan kurtarmaya and içerler.



Önemli müziksel parçalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Uvertür

I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Nel sen mi palpita" - Aspasia
  • "Parto : nel gran cimento" - Sifares
  • "Quel ribelle" - Mitridates
  • "Se di lauri" - Mitridates
  • "In faccia all'oggetto" - İsmene
  • "L'odio nel cor" - Arbate
  • "Al destin che la minaccia" - Aspasia
  • "Soffre il mio cor" - Sifares
  • "Venga pur, minacci" - Farnaces

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Già di pietà mi spoglio" - Mitridates
  • "Lungi da te" - Sifares
  • "Nel grave tormento" - Aspasia
  • "So quanto a te" - Ismene
  • "Son reo; l'error confesso" - Farnaces
  • "Tu che fedel" - Mitridates
  • "Va, l'error mio palesa" - Farnaces
  • "Se viver non degg’io" - Aspasia ve Sifares: ikili

III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Ah ben ne fui presaga…Pallid' ombre" - Aspasia
  • "Già dagli occhi" - Farnaces
  • "Se di regnar" - Marzio
  • "Se il rigor d'ingrata sorte" - Sifares
  • "Tu sai per che m'accese" - İsmene
  • "Vado incontro" - Mitridates
  • "Non si ceda al Campidoglio " - beşli (Aspasia, Sifares, İsmene, Arbate, Farnaces) ve koro

Seçilmiş ses ve video kayıtları[1][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Mitridates, Aspasia, Sifares, Farnaces, Ismene, Marzio, Arbate)
Orkestra şefi
Opera evi ve Orkestra
Marka
1970 Stanley Kolk,
Meredith Zara,
Edith Gabry,
Brigitte Fassbaender,
Ileana Cotrubas,
Peter Baillie,
Reingard Didusch
Leopold Hager
Mozarteum-Orchester Salzburg
2 Audio CD: Memories HR 4156/57.
1977 Werner Hollweg,
Arleen Auger,
Edita Gruberova,
Agnes Baltsa,
Ileana Cotrubas,
David Kuebler,
- Christine Weidinger
Leopold Hager
Camerata Academica des Mozarteums Salzburg
3 Audio CD: Philips 422 529-2PME3.
1983 (2005) Rockwell Blake,
Yvonne Kenny,
Ashley Putnam,
Brenda Boozer,
Patricia Rozario,
Christian Papis,
Catherine Dubosc
Theodor Guschlbauer
Opéra de Lyon
DVD: Euroarts 2053609; Five Tone 90015.
1984 Curtis Rayam,
Jenny Drivala,
Lella Cuberli,
Bernadette Manca Di Nissa,
Adelina Scarabelli,
Mario Bolognesi,
Monique Badouin
Roderick Brydon
Teatro la Fenice di Venezia orkestra ve korosu
3 Audio CD: Mondo Musica MFOH 10805
1986 (2006) Gosta Winbergh,
Yvonne Kenny,
Ann Murray,
Anne Gjevang,
Joan Rodgers,
Peter Straka,
Massimiliano Roncato
Nikolaus Harnoncourt
Wiener Concertus Musicus
CD: Decca 071 407-1, DVD: DG 073 4127
1993 (2002) Bruce Ford,
Luba Orgonosova,
Ann Murray,
Jochen Kowalski,
Lilian Watson,
Justin Lavender,
Jacquelyn Fugelle
Paul Daniel
Royal Opera Covent Garden orkestra ve korosu
DVD: Covent Garden-Pioneer LPCM 2.0
1998 Giuseppe Sabbatini,
Natalie Dessay,
Cecilia Bartoli,
Brian Asawa,
Sandrine Piau,
Juan Diego Flórez,
Hélène Le Corre
Christophe Rousset
Les Talens Lyriques
3 Audio CD: Decca 460 772-2
2001 (2004) Marcel Reijans,
Francine van der Heyden,
Marijje van Stralen,
Cécile van de Sant,
Janny Zomer,
Alexei Grigorev,
Young-Hee Kim
Jed Wentz
Musica ad Rhenum
3 Audio CD: Brilliant Classics 92344
2006 Dwayne Croft,
Netta Or,
Miah Persson,
Bejun Mehta,
Ingela Bohlin,
Andrew Tortise,
Pascal Bertin
Marc Minkowski
Les Musiciens du Louvre - Grenoble Premiere
(Salzburg Festival 2006) DVD: Opera Ltd. DVD 5923

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ [1] Kaynak:Operadis-Opera-discography

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dışsal kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [2] Ingilizce Wikipedia Mitridate, re di Ponto maddesi (İngilizce),(erişim tarihi:28.04.2009).
  • [3] Partisyion ve sahne notları. Neue Mozart-Ausgabe arkivinde (Almanca) (erişim tarihi:28.04.2009).
  • [4] Libretto (İtalyanca) (erişim tarihi:28.04.2009).
  • [5] Bu operadan mp3 ses kayıtlı müziksel parçalar. Mozart-Tower arkivi (erişim tarihi:28.04.2009)