Ekşi Sözlük

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ekşi Sözlük
Ekşi Sözlük logo.png
Ekşi Sözlük Beta ekran görüntüsü.png
Ekşi Sözlük anasayfasından bir görüntü.
URL eksisozluk.com
Slogan Kutsal bilgi kaynağı
Ticari? Evet
Site tipi Katılımcı sözlük
Kayıt Yorum yazabilmek için gerekli
Kullanılabilir dil(ler) Türkçe
Sahip Ekşi Teknoloji[1]
Oluşturan Sedat Kapanoğlu
Başlama tarihi 15 Şubat 1999
Gelir 80.000-100.000 TL[2]
Geçerli durum Aktif

Ekşi Sözlük, her türlü konu ve kavram hakkında, kayıtlı yazarların yorumlarını içeren katılımcı sözlük tarzında ağ sayfası.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1999 yılında Sedat Kapanoğlu tarafından "sourtimes.org" sitesinin bir parçası olarak oluşturulmuştur. Sloganı "Kutsal bilgi kaynağı"dır. İlk girilen başlık pena'dır. Sözlük, daha sonraları artan popülaritesiyle birlikte sourtimes.org'un esas parçası haline gelmiştir. Sedat Kapanoğlu birçok konuşmasında, Otostopçunun Galaksi Rehberi kitabının, Ekşi Sözlük'ü kurmasında fikir babalığı yaptığını belirtmiştir.[3]

Kurallar ve yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazarların yazdıkları sözlük kuralları dahilinde kontrol edilmekte ve uygunsuz bulunan yazılar moderatörler ve gammaz adı verilen gönüllü sözlük üyeleri işbirliği ile silinmektedir, ancak onbirinci nesil alımlarından sonra gammazlık statüsü sadece belirli bir grup yazara değil her yazara verilmiştir. Şu anda sözlükteki her yazar aynı zamanda gammazdır. Sözlük yazarları da sözlük kurallarına uymadıklarından elenebilmektedir. Girilen bilgilerin doğru, ansiklopedik veya tarafsız olması mecburiyeti yoktur. Kullanılan dilin zaman zaman argo içermesi mümkündür. Bazı başlıklar altında ise "tanım cümleler"i halinde web forumlarındakilere benzer karşılıklı tartışmalar göze çarpmaktadır. Sözlüğün bu özgür yapısı zaman zaman hukukî meselelere yol açabilmektedir.

Yazar alımlarının sürekli yapılmaması nedeniyle, alımların yapıldığı kısa süreler boyunca yazar olmak için başvuruda bulunan kullanıcılar belirli gruplara ait sayılırlar. Bu gruplara nesil denir ve sözlük içindeki hiyerarşik yapılanmada etkileyici faktör olmamalarına rağmen birer statü göstergesi olarak görülebilirler. Yazarlara ve kayıtlı okurlara, diğer yazarların girdikleri maddelerin (sözlük jargonunda entry) okunulmasına, beğenilip beğenilmemesine göre oylama hakkı verilmiştir. En az 1000 entry giren yazarlara Azimli ünvanı verilmektedir.[4] Belirli bir oylamadan sonra o yazarın puanı (sözlük jargonunda karma) diğer yazarlar tarafından görülebilmektedir. 19 Mayıs 2004 tarihinde altıncı nesil yazar alımları yapılmıştır. 2005 yılındaki yazar alımındaki karışıklık göz önünde bulundurularak kayıtlı okur alınmaya başlanmıştır. Aralık 2005 itibarı ile yedinci nesil yazarlar da sözlüğe dahil olmuşlardır. Yedinci nesil yazarların büyük çoğunluğunu kitap toplama kampanyasına katkıda bulunmuş olan hayırsever kayıtlı okurlar oluşturmaktadır. Aralık 2007'de sekizinci ve dokuzuncu nesil alımları başlamış ve onbinlerce kişi çaylak(yazar adayı) olmuştur. 21 aralık 2008'de, 6 haziran 2008 öncesi kayıtlı çaylaklar yazar olma hakkını kazanarak "sabırtaşı yazar" unvanını almışlardır. 2010 itibari ile nesil hiyerarşisi kaldırılmıştır.[5] Yazar adayı olan kullanıcıların çaylak onay listelerindeki sıralamaları sözlükteki ilk 10 entry'i ne zaman doldurduklarına göre ve her gün hesabına giriş yapan yazarlar arasında yeniden belirlenmektedir.

Yazarlar, zirve adını verdikleri organizasyonlarda farklı şehirlerde, farklı etkinlikler için bir araya gelmektedir.[6] Ayrıca Ekşi Sözlük kullanıcıları, eski site tasarımında[7] topluluğu oluşturan kullanıcıların hazırladığı 500'e yakın arayüzü kullanabilmektedir. Yeni tasarımda ise tema seçeneği bulunmamaktadır.

Sitenin reklam geliri aylık 80.000-100.000 TL civarındadır.[8]

Sitenin yayınlanan bilgilerin doğruluğu ile ilgili bir iddiası olmadığından zaman zaman yanlış bilinen şeylerin yayılmasına da neden olabilmektedir.

Yasal sorunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sitenin kurulduğu 15 Şubat 1999'dan 11 Mart 2013'e dek kullanılan eski tasarım. Alt alan adında hala aktif olarak kullanılabilmektedir.
Sitenin bir dönem kullandığı sansürlü logosu.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün, sitedeki 'esrar' başlığı altındaki yazıların, gençlere uyuşturucuyu özendirdiği gerekçesiyle şikayette bulunması üzerine, İstanbul Üçüncü Sulh Ceza Mahkemesi, Ekşi Sözlük'e erişimin süresiz engellenmesine karar vermiştir.[9]

Aylarca siteye Türk Telekom'un DNS engellemesi yüzünden doğrudan bağlantı yapılamamıştır. Engelleme Haziran 2006'da Ekşi Sözlük'ün avukatları tarafından yapılan başvuru sonucunda kaldırılmıştır.

17 Nisan 2007 günü sitede, Adnan Hoca olarak bilinen Adnan Oktar'a hakaret edildiği iddiası ile Eyüp 3. Asliye Hukuk Mahkemesi sitenin yayınının durdurulmasına karar verilmiştir.[10]. Daha sonra söz konusu yasak kaldırılmıştır. Şu anda Ekşi Sözlük içerisinde hem Adnan Oktar başlığına hem Adnan Hoca başlığına üyeler tarafından yazı yazılabilmektedir.

Şubat 2008'de Türkiye'deki internet sansürlerini protesto etmek amacı ile sözlük logosunun üstüne siyah bir bant eklenmiştir.

Site hakkında son yaptırım 29 Eylül 2008'de uygulanmaya başlanmış; Türkiye'deki internet kullanıcılarının siteye erişimi mahkeme kararıyla engellenmesine yönelik bu uygulama yalnızca üç saat sürmüştür.[11]

1 Şubat 2010 tarihinde Fatih Altaylı Ekşi Sözlük hakkında "Ekşimiş Ruhların Buluşma Yeri" başlıklı bir yazı yazdı.[12] Bunun üzerine Ekşi Sözlük yazarlarına hakaret ettiği gerekçesiyle hakkında dava açılan Fatih Altaylı gazetedeki köşesinden bir tekzip yayınlamak zorunda kaldı.[13] Buna karşılık olarak Fatih Altaylı Ekşi Sözlük'teki hakaret ve iftira içerikli yorumlarla ilgili Beyoğlu 4. Sulh Ceza Mahkemesi'nde açtığı dava sonucunda kendisi hakkında yazılan 97 yorumu mahkeme kararıyla yayından kaldırdı.[14][15]

21 Nisan 2011'de Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB), sözlüğün sunucusuna gönderdiği elektronik postada, sunucudan, yer sağlayıcılık hizmetine son verilmesi istenmiştir.[16][17] TİB İnternet Daire Başkanı Sn. Osman Nihat Şen yaptığı açıklamada sözlüğün, yasaklanacaklar listesine yanlışlıkla eklendiğini belirtmiştir.[18]

21 Haziran 2011 tarihinde 35 ekşi sözlük yazarı, "manevi değerlere hakaret" ettikleri gerekçesiyle polis tarafından ifadeye çağrılmıştır. Sözlük yönetiminin, yazarların kimlik bilgilerini vermesi yazarların tepkisine neden olmuş, bazıları sözlükten ayrılarak binlerce yazısını silmiştir. Bir günlük siteye girmeme boykotu yapılmıştır.[19][20]

Marmara İletişim Fakültesi öğretim üyesi Yusuf Devran, Ekşisözlük'te kendine yönelik hakaret içerikli mesajlar hakkında suç duyurusunda bulunması sebebiyle 2 Ekşisözlük yazarı İstanbul Anadolu 25. Sulh Ceza Mahkemesinde yargılanmış, kovuşturmanın 3 yıl içinde bir daha suç işlenmemesi şartı ile ertelenmesi kararı verilmiştir.[21]

Sosyal yardımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2003 yılında site kullanıcıları tarafından başlatılan kampanya ile 40.000 kitap toplanıp belirlenen okul ve kütüphanelere gönderildi.
  • 2006 yılında yeniden düzenlenen bir kampanyayla 70.000 kitap toplanıp çeşitli okullara ve kütüphanelere bağışlandı.
  • 2009 yılında site kullanıcılarının katkılarıyla ekşi sözlük ormanı kuruldu. 36.000 metrekare alana kurulan bu ormana TEMA vakfı tarafından 9000 fidan dikildi.[22][23]
  • 2011 Van Depreminden sonra deprem bölgesine yardım kampanyası düzenlenmiş, AKUT ile işbirliği içinde yardımlar bölgeye ulaştırılmıştır.
  • 2013'ün 30 Aralık günü Çanakkale'nin Bayramiç ilçesinde yaşayan Sultan Alacaoğlu adlı Alzheimer hastası yaşlı bir kadının evde yalnız bulunduğu sırada elektrik kontağından çıkan yangın sonucu evi tamamen yanarak kullanılmaz hale geldi. Olayın ardından Sultan ve Hüseyin Alacaoğlu'nu basına yansıyan haberleri üzerine Bayramiç Belediye Başkanı İsmail Sakin Tuncer’in yardımıyla bir bankada hesap açtırıldı. Ekşi Sözlük'te başlatılan kampanya ile hesaba yatırılan yardımlar 3 gün içerisinde 95 bin liraya ulaştı.[24]

Hacklenmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sitede İslam Peygamberi Muhammed'e yönelik hakaret ve küfür içerikli yazıların vb. yayınlamasından ötürü Angelz Co takma adlı bir grup hacker tarafından hacklenmiştir.[25][26][27]

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekşi Sözlük'ün gerek yönetimi gerekse içeriği akademisyen, yazar, gazeteci, siyasetçi ve sanatçılar gibi toplumun farklı kesimleri tarafından eleştirilegelmiştir.

Ekşi Sözlük'teki yazarlara ve içeriğe getirilen eleştiriler temelde sitede yer alan yazıların kişilere yönelik yazılı saldırı ve hakaret içerdiği, bilgi kirliliğine sebep olduğu ve yazarlarının kullanıcı adlarının arkasına saklandıkları yönündedir.[28] 1 Eylül 2012 tarihinde siteye girilen yazıların artık forum sayfalarındaki yazılardan farksız olduğunu ve bunun kontrolünün zor olduğunu belirten 12 kişilik Ekşi Sözlük moderasyonu topluca istifa ederek bu tepkilerini dile getirmişlerdir.[29]

Yönetim ve sözlüğün hukuk birimine getirilen eleştiriler ise Ekşi Sözlük'te belirli firma ve şirketlere ortak ticari ilişkiler nedeniyle ayrıcalıklar tanındığı ve bu firmalarla ilgili yazılan eleştirilerin yönetim tarafından silindiği yönündedir. 14 Ağustos 2012 tarihinde Ekşi Sözlük avukatı Başak Purut ortağı ve avukatı olduğu bir başka firma hakkında sitede yazılan bir eleştiriyi "firmanın ticari itibarı zedeleniyor" gerekçesiyle siteden kaldırmış ve bu durum büyük tepki toplamıştır.[30]

Ayrıca yazar bilgilerinin yazara haber verilmeksizin savcı ve polislerle paylaşıldığı noktasında da site yönetimine eleştiriler getirilmiştir.[31]

2013 İstatistikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekşisözlük‘te 2013 yılı içinde 120 milyon farklı kişi tam 4 milyar sayfa görüntüledi.Sözlükte en az ziyaret 838.113 rakamı ile 3 Eylül Salı günü gerçekleşti.Sözlükte en fazla ziyaretin yaşandığı gün ise 25 Aralık Çarşamba günü.25 Aralık’ta tam 1.787.434 ziyaret gerçekleşti Ekşi Sözlük’e. Ziyaretçilerin sözlükte geçirdikleri ortalama süre ise 9 dakika.

Ziyaretçilerin yüzde 72,5 eski ziyaretçilerden oluşuyor.Her bir ziyaretçinin ortalama 8 sayfa görüntülediği Ekşi Sözlük’ü en çok ziyaret eden ilk üç ülke Türkiye,ABD ve Almanya olarak görülüyor. Türkiye genelinde ise sözlüğü en fazla ziyaret eden iller 3 büyük şehirimiz İstanbul,Ankara ve İzmir. Ziyaretçilerin en çok kullandığı tarayıcı Google Chrome olurken,en çok ziyaretçinin geldiği mobil cihaz ise iPhone. Arama motorların trafiğinin büyük bir çoğunluğu ise Google ve Yandex‘ten gelmekte.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "ekşi sözlük kullanım koşulları". ekşi sözlük. https://eksisozluk.com/eksi-sozluk-kullanim-kosullari--2602576. Erişim tarihi: 31 ağustos 2013. 
  2. ^ "sedat kapanoğlu ekşi sözlük'ten ne kadar kazanıyor?". patronturk.com. http://www.patronturk.com/sedat-kapanoglu-eksi-sozlukten-ne-kadar-kazaniyor. Erişim tarihi: 31 ağustos 2013. 
  3. ^ "6 Kasım Etohum Kampı Ankara - Sedat Kapanoğlu - Eksisozluk.com". Vimeo. http://vimeo.com/16663393. Erişim tarihi: 09 Kasım 2010. 
  4. ^ https://eksisozluk.com/entry/30734682
  5. ^ https://eksisozluk.com/nesil-ayriminin-ortadan-kaldirilmasi--2328178
  6. ^ http://limon.6degreesunder.com/
  7. ^ http://antik.eksisozluk.com/
  8. ^ "Sedat Kapanoğlu 'ekşi sözlük'ten ne kadar kazanıyor?". patronturk.com. http://www.patronturk.com/sedat-kapanoglu-eksi-sozlukten-ne-kadar-kazaniyor. Erişim tarihi: 30 Kasım 2009. 
  9. ^ Milliyet Gazetesi - 23 Mayıs 2006 tarihli haberi
  10. ^ Milliyet Gazetesi - 17 Nisan 2007 tarihli haberi
  11. ^ NTVMSNBC ek$i sozluk bir yasaklı bir değil
  12. ^ "HABERTÜRK hangisi". Haberturk.com. http://www.haberturk.com/yazarlar/fatih-altayli/225103-haberturk-hangisi. Erişim tarihi: 01 Şubat 2010. 
  13. ^ "Cevap ve düzeltme". Haberturk.com. http://www.haberturk.com/medya/haber/523205-cevap-ve-duzeltme. Erişim tarihi: 13 Haziran 2010. 
  14. ^ "Sosyal medyaya karşı bir Fatih Altaylı". MediaCat. http://www.mediacatonline.com/Home/YazarDetay?haberid=49202. Erişim tarihi: 01 Eylül 2010. 
  15. ^ "Ekşi Sözlük'e Fatih Altaylı darbesi". Milliyet. http://www.milliyet.com.tr/eksi-sozluk-e-fatih-altayli-darbesi/turkiye/sondakika/03.08.2010/1271882/default.htm. Erişim tarihi: 03 Ağustos 2010. 
  16. ^ "tib'in ekşi sözlük'ü kapatma emri". http://www.eksisozluk.com/show.asp?id=23338161. 
  17. ^ "TİB'in gönderdiği e-mail". http://m.friendfeed-media.com/d965846d0cf3cd2e8ea8b09b5d70c3438f23d01e. 
  18. ^ "Ekşi sözlük kapanmıyor, sourtimes.org sitesi yayını durdurulacak siteler listesine yanlışlıkla eklenmiş.". http://www.pcextra.com.tr/haber/2011/05/eksi-sozluk-kapanmiyor-sourtimes-org-sitesi-yayini-durdurulacak-siteler-listesine-yanlislikla-eklenmis/#. 
  19. ^ "İnternette 'ekşi baharı'". DHA. http://www.dha.com.tr/haberdetay.asp?Newsid=177412. Erişim tarihi: 24.06.2011. 
  20. ^ "Haber - Ekşi Sözlük'e polis baskını!". video.ekolay.com. http://video.ekolay.net/video-izle/haber/eksi-sozluk'e-polis-baskini/540672. Erişim tarihi: 29.06.2011. 
  21. ^ "Emsal olacak Ekşisözlük davaları". 22 Temmuz 2013. http://www.haber7.com/guncel/haber/1053179-emsal-olacak-eksisozluk-davalari. Erişim tarihi: 21 Kasım 2013. 
  22. ^ "Ekşi Sözlük Ormanı". alkislarlayasiyorum.com. http://alkislarlayasiyorum.com/icerik/16951/eksi-sozluk-ormani. Erişim tarihi: 07.09.2009. 
  23. ^ "İnfografik: Ekşi Sözlük Hakkında Merak Edilen İstatistikler". webrazzi.com. http://www.webrazzi.com/2010/09/14/eksi-sozluk-infografik/. Erişim tarihi: 14 Eylül 2010. 
  24. ^ Görkem Evci (3 Ocak 2013). "'Artık bize para göndermeyin'". Milliyet. http://video.ekolay.net/video-izle/haber/eksi-sozluk'e-polis-baskini/540672. Erişim tarihi: 15 Ocak 2013. 
  25. ^ "Ekşi Sözlük ve İnci Sözlük hacklendi". 28 Temmuz 2013. http://www.teknolojioku.com/haber/eksi-sozluk-ve-inci-sozluk-hacklendi-detaylar-haberimizde-13170.html. Erişim tarihi: 21 Kasım 2013. 
  26. ^ "Ekşi Sözlük, İnci Sözlük ve Halk TV siteleri hacklendi!". http://www.haber7.com/internet/haber/1055801-eksi-sozluk-inci-sozluk-ve-halk-tv-siteleri-hacklendi. 
  27. ^ "Ekşi Sözlük ve İnci Sözlük hacklendi". http://www.teknolojioku.com/haber/eksi-sozluk-ve-inci-sozluk-hacklendi-detaylar-haberimizde.html. 
  28. ^ Ekşi Sözlük'te neler oluyor?
  29. ^ Ekşi Sözlük moderatörleri istifa etti
  30. ^ Ekşi Sözlük baharı
  31. ^ Ekşi Sözlük yazarları ifadeye çağrıldı

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]