Ceza hukuku

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
→ Başlığın diğer anlamları için Ceza sayfasına bakınız.
Genel hükümler Suç · Teşebbüs
Kast · Taksir
Uluslararası suçlar Soykırım · Göçmen kaçakçılığı
İnsan ticareti
Kişilere karşı suçlar Adam öldürme · Adam yaralama · İşkence
Eziyet · Cinsel saldırı
Çocukların cinsel istismarı · Tehdit
Şantaj · Cebir · Hakaret
Hırsızlık · Yağma
Mala zarar verme · Dolandırıcılık
Topluma karşı suçlar Parada sahtecilik
Resmî belgede sahtecilik · Müstehcenlik · Fuhuş
Millete ve devlete karşı suçlar Zimmet · İrtikap · Rüşvet
Görevi kötüye kullanma · İftira · Yalan tanıklık · Yalan yere yemin · Suçluyu kayırma
Türklüğü, Cumhuriyeti, Devletin kurum ve organlarını aşağılama · Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak
 · Anayasayı ihlâl · Halkı askerlikten soğutma

Ceza hukuku, suç ve ceza kavramlarını inceleyen kamu hukuku bölümüdür. Genel ve özel ceza hukuku olarak ikiye ayrılır (ceza genel ve ceza özel olarak da ifade edilmektedir).

Genel ceza hukukunun konusu suç kavramının maddi ve manevi unsurlarıyla tanımı, ceza hukukuna hakim olan genel ilkeler, ceza kavramının tanımı, suçu ortadan kaldıran nedenler, cezayı azaltan ve ortadan kaldıran nedenler gibi bütün suçlar için geçerli olan ilke ve teorilerdir.

Özel ceza hukukunun konusu ise ülkenin kanunlarına göre suç sayılan eylemlerin neler olduğu, bunların kapsam ve sınırları, birbirlerinden ayrılan yönleri ile bu suçlara öngörülen cezalardır.

Ceza hukuku geniş anlamda ceza yargılaması usülunü de içerirken dar anlamda anlamda ceza yargılaması ceza hukukunun dışında kalır.

Konu başlıkları

[değiştir] Ceza hukukunun temel ilkeleri

Ceza hukukun en önemli iki temel ilkesi suçta ve cezada kanunilik ilkesi ve suçta ve cezada kusur ilkesidir.

[değiştir] 1. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi (nulla poena sine lege)

Suç ve bunun karşılığı olan cezanın ancak kanun ile belirlenmesidir. Bu temel ilke, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır: "Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz." Bu da suç tanımının belirgin ve açık biçimde kanunla düzenlenmesini gerektirir. Belirsiz ve muğlak ifadelerle suç tanımlanamaz (nulla poena sine lege certa).

Kanunilik ilkesinin gerektirdiği bir başka şart da, aleyhe olan kanunun geçmişe yürüyemeyeceğidir. Yani, işlendiği sırada suç olmayan bir fiilden dolayı, sonradan fiilin suç olarak düzenlenmesi nedeniyle kimse cezalandırılamaz (nulla poena sine lege praevia).

Gene kanunilik ilkesinin getirdiği bir başka koşul da failin aleyhine kıyas yasağıdır. Hukuk biliminde kıyas, kanunda boşluk bulunması halinde bu boşluğun en benzer hukuk kuralı bulunarak doldurulmasını ifade eder. Ceza hukukunda kıyas, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinin 3. fıkrasında "Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz." şeklinde belirtildiği üzere uygulanamaz (nulla poena sine lege stricta).

[değiştir] 2. Suçta ve cezada kusur ilkesi

Ceza hukuku anlamında kusur, bir fiilin isnat yeteneği mevcut bir kimse tarafından bilerek ve istenerek işlenmesidir. Yani, failin cezalandırılabilmesi için fiili bilerek ve isteyerek yapmış olması gerekir. Bu ilkeden de ancak fiili bizzat işlemiş failin cezalandırılabileceği ilkesi türetilmiştir. Bu ilke de 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır: "Ceza sorumluluğu şahsîdir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz."

[değiştir] Suçun unsurları

Bir fiilin cezalandırılacak bir suç teşkil etmesi için belli unsurların mevcut olması gerekir. Suçu oluşturan temel unsurlar, kanuni unsur, maddi unsur, hukuka aykırılık unsuru ve manevi unsurdur.

[değiştir] 1. Kanuni unsur (tipiklik)

Kanuni unsur, işlenmiş bulunan bir fiilin ceza kanununda düzenlenen suç tanımına birebir uygun olmasıdır. Bu unsura tipiklik adı da verilmektedir. Örneğin, hırsızlık suçunun gerçekleşmesi için failin "zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alması" gerekir. Kanunda tanımlanan bu unsurlardan biri yoksa, mesela alınan malın zilyedinin rızası varsa, hırsızlık suçunun kanuni unsuru oluşmaz.

[değiştir] 2. Maddi unsur (hareket/fiil)

Suçun meydana gelebilmesi için failin bir fiil işlemesi gerekir. Fiilden kasıt, insanın kendi iradesiyle dış dünyayı değiştiren bir iş ortaya çıkarmasıdır. Mesela refleks hareketleri veya epilepsi hastasının bilincini kaybettiğinde gerçekleştirdiği hareketler fiil unsuru taşımaz.

[değiştir] 3. Hukuka aykırılık unsuru

İşlenen fiil hukuk düzeniyle uyuşmazlık içindeyse hukuka aykırılık unsuru tamamlanır. İlke olarak kanuni unsuru gerçekleştiren bir hareket hukuka aykırıdır. Ancak, ceza hukuku hukuka aykırılığa bir takım istisnalar getirerek, kanuni unsuru tamamlayan bazı fiillerin hukuka uygun olacağını belirlemiştir, bunların başlıcaları şunlardır:

Kanunun hükmü ve amirin emri (TCK m. 24/1)

Meşru savunma ve zorunluluk hâli (TCK m. 25)

Hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası (TCK m. 26)

[değiştir] 4. Manevi unsur (kusur)

Suçu gerçekleştiren son unsur kanuni tipikliği mevcut hukuka aykırı fiilin isnat yeteneği var olan bir kimse tarafından bilerek ve isteyerek yapılmasıdır. Bu unsur aynı zamanda, ceza hukukunun evrensel ilkelerinden biri olan kusursuz suç ve ceza olmaz ilkesinin suçu oluşturan unsurlara yansımasıdır.

==Dış Bağlantılar==*hukuk-sal.org ceza hukuku ayrıntılı bilgi arşivi

 Hukuk ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.


Hukuk
Hukuk sistemleri Ortak hukuk | Medeni hukuk | Teamül hukuku | Dini hukuk | Sosyalist hukuk | Uluslararası hukuk
Hukuki kaynaklar Yazılı kanun (Yasa | Medeni kanun | Kanuni yorum)
Yasa olmayan kanunlar (Gelenek | İçtihat | Hakkaniyet)
Hüküm Kamu hukuku (Ceza hukuku | Anayasa hukuku | İdare hukuku)
Özel hukuk (Medeni hukuk | Borçlar hukuku | Sözleşme | Haksız fiil | Vasiyet ve Miras hukuku)
Mahkemeler (Mücadeleci sistem | Araştırıcı sistem | Delil (Kanıt) | Hakim | Avukat)
Hukuk bilimi Hukuk felsefesi | Doğal hukuk | Hukuki pozitivizm | Hukuki şekilcilik | Hukuki gerçekçilik |
Hukuki yorumculuk | Feminist hukuk teorisi | Hukuk ve ekonomi | Eleştirel hukuk çalışmaları | Kıyaslamalı hukuk
Ayrıca bakınız:Hukuk alanlarının listesi
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Ceza_hukuku" adresinden alındı.