Batman (film serisi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Batman film serisi

İlk dört Batman filmi için çıkarılan DVD seti
Yönetmen Tim Burton
Joel Schumacher
Christopher Nolan
Oyuncular Tüm Oyuncular
Stüdyo Warner Bros. Pictures
Legendary Pictures
Dağıtıcı Warner Bros. Pictures
Cinsi Sinema filmleri
Türü Süper kahraman
Renk Renkli
Yapım yılı ABD
İngiltere
Çıkış tarih(ler)i 1989 - ?
Dil İngilizce
Hasılat 2.3 milyar dolar

Batman film serisi, DC Comics şirketinin kurgusal bir karakterinin uyarlandığı altı filmden oluşur. Bu filmlerin finansını ve dağıtımını da Warner Bros. Pictures şirketi yaptı. İlk Batman filminin hazırlıkları 1979 yılında başladı. Benjamin Melniker ve Michael Uslan filmi teklif ettikleri ilk üç stüdyodan (Columbia Pictures, United Artist ve Universal Pictures) olumsuz yanıt aldı. 1981'de Warner Bros. şirketi filmi çekmeyi kabul etti.

İlk çekilen Batman filmini Tim Burton yönetti. Devam filmi Batman Dönüyor'u da yöneten Burton, Batman Daimada yerini Joel Schumacher'e bıraktı. Schumacher'in yönettiği devam filmi Batman & Robinnin başarısızlığından sonra, beşinci bir film daha çekmeyi planlayan Warner Bros. şirketi seriyi bitirme kararı aldı. Yedi yıl sonra yeni bir film için hazırlıklara başlandı ve yönetmenliğe Christopher Nolan getirildi. Batman Başlıyor filmi finansal ve eleştirel olarak başarılı olunca Nolan'ın yönettiği Kara Şövalye adlı devam filmi çekildi.

Filmlerde Batman'i Michael Keaton (Batman, Batman Dönüyor), Val Kilmer (Batman Daima), George Clooney (Batman & Robin) ve Christian Bale (Batman Başlıyor ve Kara Şövalye) canlandırdı.

Geliştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

1970'li yıllarda Batman'in popüleritesi azalmaya başlamıştı. CBS de Batman in Outer Space adlı bir filmi çekmekle ilgileniyordu. 1979 yılının Nisan ayında film haklarını DC Comics'ten satın alan yapımcılar Benjamin Melniker ve Michael Uslan iyi bir film çekmek üzere hazırlığa başladılar. Uslan'ın dileği "Bob Kane ve Bill Finger'ın eserine sadık kalarak ciddi ve karanlık olan kesin bir uyarlama" yapmaktı."[1] Senaryoyu yazması için Richard Maibaum, filmi yönetmesi için de Guy Hamilton ile anlaşılmasına rağmen, ikili sonradan teklifi reddetti. Uslan en başta stüdyo bulmakta zorlandı. Columbia Pictures ve United Artist filmi reddeden firmalar arasındaydı.[2]

Üzülen Uslan, kendi yazdığı Return of the Batman adlı senaryo taslağını film endüstrisinde gezdirmeye başladı. Uslan sonra kendi metnini The Dark Knight Returns adlı eserle kıyasladı.[1] 1979 yılının Kasım ayında yapımcılar Jon Peters ve Peter Guber proje ile ilgilenmeye başladılar.[3] Dört yapımcı Superman (1978) filminin kazandığı başarının ardından proje için tam doğru zaman olduğunu hissetiler.[4] Uslan, Melniker ve Guber film için çizdikleri resimleri Universal Pictures'e gösterdiler fakat stüdyo tekliflerini geri çevirdi.[5] Hiçbir stüdyonun istemediği filmi kabul eden Warner Bros. Pictures, 1981 yılında filmin bütçesini 15 milyon dolar olarak açıklamasına rağmen film oldukça gecikti.[6]

Tom Mankiewicz 1983 yılının Haziran ayında The Batman 'in senaryosunu tamamladı. Batman'e odaklı öyküde Dick Grayson'un doğuş öyküsü ile birlikte Joker ve Rupert Thorne düşman, Silver St. Cloud da romantik bağ olarak yer alacaktı.[7] Mankiewicz, Steve Englehart'ın sınırlı serisi Batman: Strange Apparitions (ISBN 1-56389-500-5) adlı eseri örnek aldı.[8] Englehart ile Strange Apparitions 'da çalışan Marshall Rogers konsept resimlerini çizdi.[5] 20 milyon dolar bütçeli olduğu söylenen The Batman filminin gösterim tarihi 1983 yılının ortasında 1985 olarak ilan edildi. Uslan, Batman rolüyle bilinmeyen bir aktörü, James Gordon rolüyle William Holden'ı, ve Alfred Pennyworth rolüyle David Niven'ı istedi.[6] Joe Dante ve Ivan Reitman'a Mankiewicz'in senaryosunu yönetmeleri için teklif götürüldü.[9] Dokuz yazarla dokuz farklı senaryo yazıldı. Çoğu Strange Apparitions 'ı temel alıyordu. Yine de Mankiewicz'in senaryosu projeye rehberlik etti.[10]

Burton / Schumacher serisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk iki filmde kullanılan Batmobile

Tim Burton filmi yönetme görevini 1986 yılında aldı. Steve Englehart ve Julie Hickson, Sam Hamm senaryoyu yazmadan önce filmin atmosferini belirledi.[11][12] A-listesindeki pek çok aktörün adının (Mel Gibson, Pierce Brosnan, Kevin Costner, Charlie Sheen, Tom Selleck ve Bill Murray) Batman rolü için geçmesine rağmen Tim Burton'un seçimi Michael Keaton oldu. Keaton'ın rol için seçilmesi tartışmalara neden oldu. 1988 yılında, birçok gözlemci daha çok komedi filmlerinde yer alan Michael Keaton'ın bu rolün altından kalkabileceğinden şüphe etti.[9] Jack Nicholson da filmin karının belli bir kısmını alabileceği cömert tekliften sonra Joker'i canlandırmayı kabul etti.[3] Nicholson film gösterimden çıktıktan sonra 50 milyon dolar ücret aldı.[6][13][14] Çekimler Pinewood Studios'da Ekim 1988'de başlayıp Ocak 1989'da bitirildi.[15] Bütçesi için verilen rakamlar 30 milyon ve 48 milyon arasında değişmekte.[3] Warren Skaaren, Charles McKeown ve Jonathan Gems de senaryoya katkı da bulundular fakat adları geçmedi.[6][16] Batman birçok olumlu eleştiri aldı ve o zamanki gişe hasılatı rekorlarını kırdı. Film 400 milyon doların üstünde hasılat yaptı.[9] Batman kendisinden sonraki birçok çizgi roman uyarlamasının önünü açtı.[17]

Batman Dönüyor[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Batman Dönüyor

Burton en başta devam filmini yönetmeyi istemedi.[4]Sam Hamm filmin hikâyesine Penguen Adam ve Kedi Kadın'ı dahil etti.[18] Burton, Daniel Waters kendisine sağlam bir senaryo verince devam filmini çekmeyi kabul etti. Wesley Strick'in kullanılmayan senaryosunda ise Robin ve Harvey Dent'in ortaya çıkışları anlatılıyordu.[19][20] Kedi Kadın rolünü Michelle Pfeiffer almadan önce Annette Bening yapımcılar ile anlaşmıştı. Fakat Bening hamile kalınca kadrodan çıkarıldı. Sonra ilk filmde Vicki Vale'i de canlandırması gündeme gelen Sean Young rolü çok istemesine rağmen Tim Burton tarafından istenmedi.[21] En sonunda Pfeiffer de karar kılındı. Penguen Adam rolü içinse Danny DeVito ile anlaşıldı.[22] Filmin çekimleri Haziran 1991 tarihinde Burbank, California'daki Warner Bros. stüdyolarında Alican ile başladı. Warner Bros. şirketi Batman Dönüyor filminden büyük bir gişe başarısı beklese yapım selefinden daha az para kazandı.[23] Film içindeki cinsellik, şiddet ve gotik Penguen Adam tasarımı yüzünden[24] Batman Dönüyor gişede istenilen başarıyı sağlamadıysa da olumlu eleştiriler aldı.[23] McDonald's firması Batman Dönüyor filmi için hazırlanmış promosyonları Happy Meal ile birlikte vermeyi durdurdu[25] Catwoman filmi de filmin bıraktığı miraslardandı.[26]

Batman Daima[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Batman Daima

Batman Dönüyor filminin uğradığı mali başarısızlıktan sonra Warner Bros. şirketi baskılarını arttırmaya başladı. Stüdyo filmin genel izleyiciye hitap etmesini kararlaştırdı. Tim Burton yapımcı olmayı karar verirken onun yerine Joel Schumacher geçti.[27] Buna rağmen filmin gidişatını beğenmeyen Michael Keaton, Batman rolünü tekrar oynamak istemedi.[28] Yapımın çekimleri 1994 yılının Kasım ayında başladı.[29] Val Kilmer burada Michael Keaton'ın yerini alırken, Robin'i Chris O'Donnell oynadı. Robin rolü için Leonardo DiCaprio'nun da adı geçmişti. Nicole Kidman'ın canlandırdığı Dr. Chase Meridian'ı oynamaları için Robin Wright Penn, Jeanne Tripplehorn ve Linda Hamilton ile görüşüldü. Yapımcıların favorisi Penn'di.[30] Fakat rolü Kidman aldı. Joel Schumacher de Riddler rolünü Michael Jackson veya Robin Williams'ın[31] oynamasını istiyordu. Fakat isteği gerçekleşemedi ve rolü Jim Carrey aldı. Bob Kane'nin eşi Elizabeth Sanders da yapımda küçük bir rol aldı. İlk filmde Harvey Dent'i oynayan Billy Dee Williams bu filmde yer almadığı için tazminat aldı. Batman Daima, 16 Haziran 1995'te vizyona girdi ve toplamda 350 milyon dolar kazandı. Fakat film olumsuz eleştiriler ile karşılaştı.[32]

Batman & Robin[değiştir | kaynağı değiştir]

Warner Bros. Pictures 1997 yılında serinin yeni filminin gösterime girmesini kararlaştırdı.[33] Filmin çekimleri Eylül 1996'da başlayıp[34] Ekim 1997'de[35] bitti. Önceki film Batman Daima 'da yarasa adamı oynayan Val Kilmer'ın yerine George Clooney geldi. Arnold Schwarzenegger Mr. Freeze, Uma Thurman Poison Ivy, Alicia Silverstone da Batgirl karakterleri ile filmin oyuncu kadrosuna katıldı. Mr. Freeze için ilk düşünülen isimler Sylvester Stallone ve Patrick Stewart'tı.[36] Schwarzenegger film için 25 milyon dolar ücter aldı. Uma Thurman rolü almadan önce Poison Ivy'yi canlandırması için de Demi Moore isteniyordu. Ama Moore teklifi reddetti.[36] Batman & Robin, 20 Haziran 1997 tarihinde gösterime girdi ve yine olumsuz eleştiriler aldı.[37] Film az bir mali başarı elde ederken[38] Schumacher'in filminde yer alan homoseksüellik imaları sert eleştiriler aldı.[39] Batman & Robin, Altın Ahududu Ödülleri'nde birçok dalda yer aldı[40] ve tüm zamanların en kötü çizgi roman uyarlamalarından biri oldu.[41]

Batman V[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman Triumphant[değiştir | kaynağı değiştir]

Warner Bros. şirketi seriyi düzlüğe çıkarmanını yollarını arıyordu. Yeni devam filmini yönetmesi için de Joel Schumacher düşünülüyordu. Fakat Schumacher ile Batman Daima ve Batman & Robin filmlerinde çalışan Akiva Goldsman geri dönmek istemedi.[42] 1996 yılında Warner Bros. ve Schumacher beşinci Batman filmini yazması için Mark Protosevich'i kiraladılar.[43] Projenin 1999'da gösterime gireceği ilan edildi.[44] Adı Batman Triumphant olan senaryonun kötü adamı Scarecrow'du. Bazı toksinler kullanan Scarecrow Joker'i diriltiyordu. Harley Quinn de Joker'in kız kardeşi olarak destekleyici bir rolde yer alıyordu.[45] George Clooney ve Chris O'Donnell da Batman & Robin filmindeki rollerini tekrar edeceklerdi.[46] Jack Nicholson'un Joker olarak geri dönmesi bekleniyordu. Steve Buscemi, Jeff Goldblum, Christopher Lloyd, Jeremy Irons ve Brad Dourif, Scarecrow rolü için gündeme geldiler. Harley Quinn rolü içinse Madonna ve Jennifer Tilly düşünülüyordu.[47] Sonra film Andrew Davis'in eline geçti. Batman'i güreşçi Bret Hart, Robin'i Vincent Kartheiser, Scarecrow'u da Crispin Glover canlandıracaktı.[48] Ama Batman & Robin filminin hem eleştirel ve de finansal açıdan istenilen başarının çok altında kalması yüzünde Warner Bros. Batman Triumphant projesinden vazgeçti. Stüdyo Batman Beyond'u gerçek filme dönüştürme ve Frank Miller'ın Batman : Year One isimli çizgi romanın uyarlamasına önem verdi.[49] Çoğu yönetici bu fikre yeşil ışık yaktı.[49] Schumacher "kendimi sinema kültürüne iyi bir Batman filmi veremediğim için borçlu hissediyorum. Eğer filmi çekebilseydim filmin temellerini kaynak alacak ve Kara Şövalye'yi daha iyi karanlık bir şekilde çizecektim." dedi. Warner Bros. Pictures 1998 yılında Batman: Year One filmini duyurdu.[50]

Batman: Dark Knight[değiştir | kaynağı değiştir]

Warner Bros. ve Joel Schumacher Year One projesiyle ilgilenmesine karşın Batman fanatiği Lee Shapiro ve Stephen Wise 1998 yılında Batman: DarKnight projesini stüdyoya önerdiler. DarKnight hikâyesinde Bruce Wayne ortağı Dick Grayson'ın okuduğu Gotham üniversitesinde garip kavgalar yaşanıyordu.[51] Dr. Jonathan Crane, Gotham ünüversitesinde bazı deneyler yapıyordu. Dr. Kirk Langstrom, Crane yüzünden Man-Bat isimli yaratığa dönüşür. Gotham şehrinin vatandaşları Man-Bat'in kana susamış Batman olduğunun zannederler. Bruce Wayne de Man-bat'in gizli kimliğini bulmaya çalışır. Man-Bat kendi içinde "insan-canavar" çatışması yaşarken Dr. Crane de Gotham üniversitesinden kovulmasının intikamını almaya çalışır. Warner Bros. bu hikâyeyi fazla düşünmeden reddetti ve Batman: Year One isimli hikâyeye odaklandı.[52]

Beyond ve Year One[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 2000'de Scott Rosenberg Batman: Year One 'nın senaryosunun yazmaya başladı. 2000 yılında Paul Dini, Neal Stephenson ave Boaz Yakin Batman Beyond 'un senaryosunun yazmaları için ayrıca Yakin, yönetmesi için de tutuldular.[53] Film Warner Bros.'un TV'da yayınlanan animasyon filmini temel alacaktı.[54] Fakat Warner Bros. Batman Beyond projesinden vazgeçerek Batman: Year One 'a yöneldi.

Yapımcılar görevi Joel Schumacher'den devralıp filmi yönetmesi için Darren Aronofsky ile ilgileniyorlardı. Aronofsky filmin uyarlanacağı romanda ve Ronin 'de Frank Miller ile çalışmıştı.[55] Yeni bir seriye başlanacak seride bu romandan ilham alacak olan Aronofsky "Batman için hayal ettiğim herşeyi hayata geçireceğim! Herşeyi! Biz tamamen yeni bir seriye başlıyoruz" dedi.[56] Matthew Libatique ile setleri düzenlemeye başlayan Aronofsky, Batman'i canlandırması içinse bu rolü Batman Başlıyor filminde oynayan Christian Bale'i düşünüyordu.[57] Aronofsky ayrıca, Frank Miller'ın The Dark Knight Returns adlı çizgi romanının uyarlamasını Clint Eastwood veya Paul Newman ile Tokyo'da çekmeyi tecih ettiği yönünde şakalar yapıyordu.[58] Warner Bros. aynı zamanda Catwoman filmi için de çalışmalar yapıyordu. Fakat stüdyo 2002 yılında Batman: Year One 'dan vazgeçip Batman vs. Superman projesine döndü.[59]

Batman vs. Superman[değiştir | kaynağı değiştir]

Warner Bros. Pictures, J. J. Abrams'ın Superman: Flyby adlı senaryosunu yönetmesi için McG'yi düşünüyordu.[60] Ama McG projeden ayrılarak Charlie'nin Melekleri: Tam Gaz adlı filme yöneldi.[61] Sonra da yönetilmesi için Wolfgang Petersen ile anlaşılan filmin[62] yerine Ağustos 2001'de[63] Andrew Kevin Walker'ın Batman vs. Superman isimli senaryosundan hareketle çekilecek proje geldi. Bu film için de Wolfgang Petersen düşünülüyordu. Bilinmeyen sebeplerden dolayı Batman vs. Superman filminin senaryosunu tekrardan yazması için Akiva Goldsman kiralandı.[62]

Projeyi bırakan Petersen

Goldsman'ın 21 Haziran 2001'de biten taslağı şöyleydi; Bruce Wayne yaşadığı zorluklardan dolayı suç ile mücadeleden ayrılmayı düşünür. Ölen Dick Grayson, Alfred Pennyworth ve James Gordon'un yokluğunda depresyonda olan Bruce, Elizabeth Miller'dan destek alır. Bu arada da Clark Kent de Lois Lane ile boşanma sürecindedir. Clark ve Bruce yakın arkadaşlardır. Balayından sonra Joker, Elizabeth'i öldürür ve Bruce Wayne intikam çalışmalarına başlar. Bruce onun ölümü için Clark'ı suçlar ve birbirleriyle savaşmaya başlarlar. Lex Luthor da ikisinin bu durumunu fırsat bilerek kendi planlarını uygulamaya çalışır. İkisi güçlerini birleştirir ve Luthor'u durdurur.[64]

Christian Bale ve Josh Hartnett, Batman ve Superman rolleri için düşünülüyordu. Bale daha sonra Batman Başlıyor adlı filmde yer aldı.[61][65] Filmin yapımına 2003 yılında başlanacaktı ve gösterim tarihi de 2004 yazı olacaktı.[66] Warner Bros. projeye yeşil ışık yakmasına rağmen Wolfgang Petersen Truva (2004) filmini yönetmek için projeden ayrıldı.[49] Warner Bros. şirketi de Superman: Flyby filmine ve yeni Batman serisine ağırlık verdi.

Sonuç[değiştir | kaynağı değiştir]

Kasım 2002'de çizgi roman yazarı Joss Whedon'ın projesi Warner'dan geri döndü. Aralık 2003'te yeni Batman serisinin ilk filmini yönetmesi için Christopher Nolan ile anlaşıldı ve ortaya Batman Başlıyor filmi çıktı.[67]

Christopher Nolan serisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman Başlıyor (2005)[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk başta filmi David Fincher yönetecekti. Sonradan teklifi reddetti.[68] Onun yerine seçilen yönetmen Christopher Nolan ve yardımcı senarist David S. Goyer 2003 yılında[67][69] Batman Başlıyor filmini yazmaya başlarken karakterin gerçek kişiliğine sadık kalıp ortaya humanizm ve realizmden beslenen bir film çıkarmaya çalıştılar.[70] Çekimleri İngiltere ve Chicago'da gerçekleştirilen[71][72] filmde bilgisayar desteğinden çok az faydalanıldı. Film için yeni Batmobile ve yarasa mağarası yaratıldı.[73][74] Batman Başlıyor finansal ve eleştirel açıdan başarılı oldu. Film 15 Haziran 2005 günü ABD ve Kanada'da 3,858 sinema salonunda gösterime girdi. Açılış haftasında 48 milyon dolar kazanan yapım toplamda 370 milyon dolar gişe hasılatı elde etti. Rotten Tomatoes sitesinde yapılan yorumların %84'ü olumlu yöndeydi.[75] Eleştirmenler bu filmin öncekilere oranla çizgi romandaki karakterlerin dünyası ile daha çok benzediğini ve karanlık olduğunu söyledi.[75] Batman Begins karakterin Hollywood'taki popüleritesini arttırdı.[76]

Kara Şövalye (2008)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Kara Şövalye
Kara Şövalye filminin İspanya'da gösterimi

Devam filminde tekrar yönetmenlik koltuğuna oturan Christopher Nolan bu filmde yardımcı yazar olarak yanına kardeşi Jonathan'ı aldı. Heath Ledger'in canlandırdığı Joker ve Aaron Eckhart'ın hayat verdiği İki Yüz gibi yeni karakterlerin eklendiği filmin çekimleri 2007 Nisan'ında Chicago şehrinde başladı. Diğer çekimler Pinewood Stüdyoları'nda ve Hong Kong'ta yapıldı. 22 Aralık'ta filmin oyuncularından Heath Ledger, dairesinde aşırı dozda aldığı ilaç yüzünden ölü olarak bulundu. Filmin ilk çıkan afişlerinde ve fragmanlarında Heath Ledger'in Joker'ine odaklanan Warner Bros. oyuncunun ölümünden sonra karaktere tekrar ağırlık verdi.[77][78] Filmin galası 16 Temmuz'da yapıldı ve ilk haftasında rekor sayıda bilet sattı. Çok olumlu eleştiriler alan film önceki filmin gişe hasılatı geçerek Amerika'da 500 milyon dolar kazandı ve haftalarca box office listesinin zirvesinde yer aldı.[79] Sekiz dalda Akademi Ödülü'ne aday oldu. En İyi Yardımcı Aktör ve En İyi Ses Kurgusu ödüllerini kazandı.

Kara Şövalye Yükseliyor (2012)[değiştir | kaynağı değiştir]

Warner Bros. Pictures yöneticilerinden Jeff Robinov üçüncü filmin 2011 yılında gösterime gireceğini açıkladı.[80] Devam filmini çekmek istemeyen Nolan "Hikaye beni çekebilecek mi? En önemli soru bu. Kendime şunu soruyorum: Kaç tane iyi bir üçüncü devam filmi var ki?".[81] Gary Oldman, Nolan'ın döneceğinden emin olduğunu,[82] Bale de Nolan geri dönerse kendisinin de geri döneceğini söyledi.[83] Oldman üçüncü filmde Gordon ve Batman'in daha çok yakınlaşacağını belirtti.[84] Ayrıca filmin kötüsünün Riddler olacağını da ekledi.[85] Nolan da eğer filmi yönetirse Robin'in olmayacağını açıkladı.[86] Christian Bale de devam filminde Robin'in olması durumunda asla oynamayacağını belirtti.[1] Ayrıca Nolan Penguen'in filmde yer almasının zor olacağını söyleyerek "Filmin içine onu koymak zor olacaktır" dedi.[87]

27 Temmuz 2012 tarihinde vizyona giren filmde Bruce Wayne rolünü tekrar Christian Bale üstlenirken Kedi Kadın rolünü Anne Hathaway oynadı ve film olumlu eleştiriler aldı. Filmde diğer roller ise Lucius Fox'u Morgan Freeman Miranda rolünü Marion Cotillard ve Alfred rolünde ise isim değişmedi ve rolü Michael Caine üstlendi. Yönetmen koltuğunda ise 3. kez Christopher Nolan oturdu. Filmin senaristliğinde yine Christopher Nolan'ın kardeşi Jonathan Nolan'a David S. Goyer ve Bob Kane eşlik etti. 250 milyon dolar bütçeli film açılış haftasında ABD'de 160 Milyon dolar kazandırdı. Filmin sadece ABD'deki gösterimlerinde 4404 salonda 422 Milyon dolar dolar kazandırdığı tahmin ediliyor.[88]

Film IMDB'de 517.868 kişi tarafından oylanıp 10/8,7 puan aldı.[89]

Batman/Bruce Wayne[değiştir | kaynağı değiştir]

Christian Bale, Batman Başlıyor filminin galasında.

1989 yılında çekilen Batman filminde suçla mücadele eden zengin işadamını Michael Keaton canlandırdı. Keaton, Frank Miller'ın The Dark Knight Returns adlı eserini görene kadar, Adam West'in 1960'larda yayınlanan dizideki Batman portresinden kaynak almayı planlıyordu. İlk başta rolün altından kalkabileceği şüpheler doğuran Michael Keaton, hakkında yapılan eleştirileri haksız çıkararak yarasa adam rolünde beğeni topladı. Birçok yerde Batman'i canlandıran en iyi aktör olarak kabul gördü.[90]

Keaton, Tim Burton'ın yönetmenlik görevini bırakıp yapımcı olmasından sonra Batman Daima filminde rol alması için gelen teklifi reddetti. Alec Baldwin ve Kurt Russell'ın[91] adlarının geçtiği role Val Kilmer seçildi. Roger Ebert, Kilmer'ın performansının Keaton kadar olmasa da iyi olduğunu yazdı.[92]

Batman Daima filmiden sonra devam filminde yer almak istemeyen Kilmer'ın yerine bu sefer George Clooney geldi. O sıralarda yıldızı yeni yeni parlamış olan Clooney için genel görüş rolde başarılı olmadıydı. Homoseksüellik imalarının bulunduğu filmde Clooney karakteri bir eşcinsel gibi oynadığını söyledi.

Batman: Year One ve Batman vs. Superman adlı gerçekleşmeyen projelerde Batman'i oynaması düşünülen Christian Bale, 2005 yılında gösterime giren Batman Başlıyor ve onun 2008 yapımı devam filmi Kara Şövalye'de karaktere hayat verdi. Daha önce oynadığı Makinist filminde rolü gereği kilo verip zayıflayan Bale Batman Başlıyor için kilo aldı ve ağırlık çalıştı. Bale performansı genel olarak olumlu eleştiriler aldı.

Müzik[değiştir | kaynağı değiştir]

1989 yılında çekilen Batman filminin müziklerini ilk defa bir aksiyon filminde çalışan Danny Elfman besteledi. Yapım için çıkarılan soundtrack albümü ise Prince tarafından hazırlandı. Batman Returns 'te de çalışan Elfman Batman Daima 'da yerini Elliot Goldenthal'a bıraktı. Goldenthal, Batman & Robin filminde de besteci olarak yer aldı.

Christopher Nolan'ın Batman Begins ve Kara Şövalye filmlerinin müziklerini, işbirliği yapan Hans Zimmer ve James Newton Howard besteledi. Kara Şövalye filminde Joker'in tema müziğini Zimmer, İki Yüz'ün tema müziğini Howard'ın hazırladı. Howard ve Zimmer'in eseri olan parçaların yer aldığı iki filmin soundtrack albümü de iyi satış oranları yakaldı.

Karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kar[değiştir | kaynağı değiştir]

Gişe hasılatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Film Gösterim tarihi Gişe başarısı Box office sırası Kaynak
ABD gösterim tarihi Tüm Dünya'da gösterim tarihi ABD gişe hasılatı ABD dışı hasılat Toplam hasılat ABD'de en çok kazananlar sırası Tüm zamanların en çok kazanan filmleri sırası
Batman 23 Haziran, 1989 23 Haziran, 1989 251,188,924$ 160,160,000$ 411,348,924$ 44 92 [93]
Batman Dönüyor 19 Haziran, 1992 19 Haziran, 1992 162,831,698$ 104,000,000$ 266,831,698$ 143 224 [94]
Batman Daima 16 Haziran, 1995 16 Haziran, 1995 184,031,112$ 152,500,000$ 336,531,112$ 101 150 [95]
Batman & Robin 20 Haziran, 1997 20 Haziran, 1997 107,325,195$ 130,881,927$ 238,207,122$ 340 268 [96]
Batman Başlıyor 15 Haziran, 2005 15 Haziran, 2005 205,343,774$ 166,510,009$ $371,853,783$ 81 111 [97]
Kara Şövalye 18 Temmuz, 2008 16 Temmuz, 2008 529,325,841$ 465,800,000$ 995,125,841$ 2 4 [98]
Batman serisi 1,438,663,514$ 1,178,376,456$ 2,627,784,981$

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Film Rotten Tomatoes Metacritic Yahoo! Movies
Genel eleştiriler Üst düzey eleştiriler
Batman 69% (49 eleştiri)[99] 57% (7 eleştiri)[100] 66% (17 eleştiri)[101] B- (5 eleştiri)[102]
Batman Dönüyor 79% (43 eleştiri)[24] 57% (7 eleştiri)[103] B (5 eleştiri)[104]
Batman Daima 43% (49 eleştiri)[32] 69% (13 eleştiri)[105] 51% (23 eleştiri)[106] B- (9 eleştiri)[107]
Batman & Robin 12% (58 eleştiri)[37] 20% (15 eleştiri)[108] 28% (21 eleştiri)[109] C- (9 eleştiri)[110]
Batman Başlıyor 84% (249 eleştiri)[75] 62% (42 eleştiri)[111] 70% (41 eleştiri)[112] B+ (15 eleştiri)[113]
Kara Şövalye 94% (261 eleştiri)[79] 90% (40 eleştiri)[114] 82% (36 eleştiri)[115] A- (14 eleştiri)[116]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Bill "Jett Ramey. "An Interview With Michael Uslan - Part 1". http://www.batman-on-film.com/interview_muslan_2.html. Erişim tarihi: 2008-05-04. 
  2. ^ Bill "Jett" Ramey. "An Interview With Michael Uslan - Part 2". http://www.batman-on-film.com/interview_muslan_3.html. Erişim tarihi: 2008-05-04. 
  3. ^ a b c Nancy Griffin; Kim Masters (1997). "Hit Men". Hit & Run: How Jon Peters and Peter Guber Took Sony For A Ride In Hollywood. Simon & Schuster. ss. 158-174. ISBN 0-684-80931-1. 
  4. ^ a b Alan Jones. "Batman in Production". Cinefantastique. ss. 75-88. 
  5. ^ a b Michael Uslan, Benjamin Melniker, Peter Guber, Tom Mankiewicz, Sam Hamm, Shadows of the Bat: The Cinematic Saga of the Dark Knight—The Road to Gotham City, 2005, Warner Home Video
  6. ^ a b c d Alan Jones (November 1989). "Batman". ss. 55-67. 
  7. ^ Stax (2001-12-01). "The Stax Report Special Edition: Script Review of The Batman". http://movies.ign.com/articles/036/036038p1.html. Erişim tarihi: 2008-10-24. 
  8. ^ Taylor L. White (Temmuz 1989). "Batman". ss. 33-40. 
  9. ^ a b c Mark Salisbury (2006). "Batman". Burton on Burton. London: Faber and Faber. ss. 70-83. ISBN 0-571-22926-3. 
  10. ^ Ken Hanke (1999). "Going Batty in Britain". Tim Burton: An Unauthorized Biography of the Filmmaker. Renaissance Books. ss. 75-85. 1-58063-162-2. 
  11. ^ Mark Salisbury (2006). "Batman". Burton on Burton. London: Faber and Faber. ss. 70-83. ISBN 0-571-22926-3. 
  12. ^ "Batman". http://www.steveenglehart.com/Film/Batman%20movie.html. Erişim tarihi: 2007-11-25. 
  13. ^ Stephen Rebello (November 1989). "Sam Hamm - Screenwriter". Cinefantastique: ss. 34-41. 
  14. ^ Iain Johnstone (August 1989). "Dark Knight in the City of Dreams". Empire: ss. 46-54. 
  15. ^ Joe Morgenstern (1989-04-09). "Tim Burton, Batman and The Joker", The New York Times. Retrieved on 26 October 2008.
  16. ^ Salisbury, Burton, p.145
  17. ^ Geoff Boucher (2008-10-15). "Tim Burton talks about Johnny Depp, 'Alice in Wonderland' and 'The Dark Knight'". Los Angeles Times. 
  18. ^ Jeffrey Resner (August 1992). "Three Go Mad in Gotham", Empire, pp. 39—46. Retrieved on 2008-08-14.
  19. ^ Judy Sloane (August 1995). "Daniel Waters on Writing", Film Review, pp. 67—69. Retrieved on 2008-08-14.
  20. ^ David Hughes (2003). "Batman". Comic Book Movies. Virgin Books. ss. 33—46. ISBN 0-7535-0767-6. 
  21. ^ "Big-Game Hunting". 1991-08-09. http://www.ew.com/ew/article/0,,315097,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-14. 
  22. ^ "Big-Game Hunting". Entertainment Weekly. 1991-08-09. http://www.ew.com/ew/article/0,,315097,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-14. 
  23. ^ a b Salisbury, Burton, p.102-114
  24. ^ a b "Batman Returns". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/batman_returns/. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  25. ^ Olly Richards (Eylül 1992). "Trouble in Gotham", Empire, pp. 21—23. Retrieved on 2008-08-14.
  26. ^ Michael Fleming (1993-06-17). "Dish". Variety. http://www.variety.com/article/VR107881. Erişim tarihi: 2008-08-14. 
  27. ^ "Batman 3". Entertainment Weekly. 1993-10-01. http://www.ew.com/ew/article/0,,308195,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-16. 
  28. ^ Jeff Gordinier (1994-07-15). "Next at Batman". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,302969,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-16. 
  29. ^ Benjamin Svetkey (1996-07-12). "Holy Happy Set!". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,293237,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-16. 
  30. ^ Judy Brennan (1994-06-03). "Batman Battles New Bat Villains". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,302503,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-16. 
  31. ^ Cindy Pearlman (1993-12-17). "Flashes: No Joker". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,308987,00.html. Erişim tarihi: 2008-08-16. 
  32. ^ a b "Batman Forever". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/batman_forever/. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  33. ^ Michael Fleming (1997-02-21). "Helmer's 3rd At Bat". Variety. http://www.variety.com/article/VR1117435255. Erişim tarihi: 2008-11-11. 
  34. ^ Degen Pener (1996-09-13). "Holy Hearsay". http://www.ew.com/ew/article/0,,294102,00.html. Erişim tarihi: 2008-11-11. 
  35. ^ Anita M. Busch (1997-01-10). "Schumacher on 'Popcorn'". http://www.variety.com/vstory/VR1117433911. Erişim tarihi: 2008-11-11. 
  36. ^ a b Jeff Gordinier; Jeffrey Wells (1995-12-15). "Bat Signal". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,299916,00.html. Erişim tarihi: 2008-11-14. 
  37. ^ a b "Batman & Robin". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/1077027-batman_and_robin/. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  38. ^ Dave Karger (1997-07-11). "Big Chill". http://www.ew.com/ew/article/0,,288644,00.html. Erişim tarihi: 2008-11-11. 
  39. ^ Joel Schumacher, Peter MacGregor-Scott, Chris O'Donnell, Val Kilmer, Uma Thurman, John Glover, Shadows of the Bat: The Cinematic Saga of the Dark Knight Part 6-Batman Unbound, 2005, Warner Home Video
  40. ^ "1998 Razzie Awards". http://www.imdb.com/Sections/Awards/Razzie_Awards/1998. Erişim tarihi: 2008-11-14. 
  41. ^ "Comix Worst to Best: Batman & Robin (1997)". http://www.rottentomatoes.com/features/special/2007/comic/?r=88&mid=1077027. Erişim tarihi: 2008-11-14. 
  42. ^ Michael Mallory; Michael Fleming (1997-03-05). "Holy caped caper, IV". Variety. http://www.variety.com/vstory/VR1117343043. Erişim tarihi: 2008-11-11. 
  43. ^ Michael Fleming (1997-02-21). "Helmer's 3rd At Bat". Variety. http://www.variety.com/article/VR1117435255. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  44. ^ Michael Fleming (1997-02-21). "Helmer's 3rd At Bat". http://www.variety.com/article/VR1117435255. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  45. ^ Brian Linder (2000-07-27). "Rumblings From Gotham". IGN. http://movies.ign.com/articles/034/034019p1.html. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  46. ^ Michael Fleming (1997-11-11). "Schumacher trims sails". Variety. http://www.variety.com/article/VR1116680121. Erişim tarihi: 2008-11-11. 
  47. ^ "Who was considered for Batman Triumphant?". notstarring. 2000-07-27. http://notstaring.com/movies/batman-triumphant. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  48. ^ Empire Türkiye dergisi Temmuz sayısı sayfa 47
  49. ^ a b c David Hughes (March 2004). "The Dark Knight Strikes Out", Tales From Development Hell. London: Titan Books, 192—211. ISBN 1-84023-691-4.
  50. ^ Jeff Jensen. "Winging It". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,285969,00.html. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  51. ^ Bill "Jett" Ramey (2005-07-28). "Interview: Lee Shapiro", Batman-on-Film. Retrieved on 18 October 2008
  52. ^ Bill "Jett" Ramey. "Interview: Lee Shapiro". Batman-on-Film. http://batman-on-film.com/interview_lshapiro.html. Erişim tarihi: 2008-10-18. 
  53. ^ Brian Linder (2000-03-09). "Rosenberg Won't Penn Batman 5". IGN. http://movies.ign.com/articles/034/034009p1.html. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  54. ^ Dana Harris (2000-09-21). "WB sends Pi guy into the Bat Cave". Variety. http://www.variety.com/article/VR1117786714. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  55. ^ Brian Linder (2000-10-16). "The Bat-Men Speak". IGN. http://movies.ign.com/articles/034/034023p1.html. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  56. ^ Brian Linder (2000-12-06). "Aronofsky Talks Batman: Year One...Again". IGN. http://movies.ign.com/articles/034/034024p1.html. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  57. ^ Andrew O. Thompson (2000-11-08). "Matthew Libatique". Variety. http://www.variety.com/article/VR1117788894. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  58. ^ Dan Jolin (Temmuz 2008). "Batman Never". Empire: ss. 47. 
  59. ^ Dana Harris (2002-06-30). "WB: fewer pix, more punch". http://www.variety.com/article/VR1117869140. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  60. ^ David Hughes (2003). Comic Book Movies. Virgin Books. ss. p.21-2. ISBN 0-7535-0767-6. 
  61. ^ a b Daniel Fierman; Nancy Miller; Brian M. Raftery (2003-03-14). "Stallville?". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,432553~1~0~itsburdenitspain--its,00.html. Erişim tarihi: 2008-02-08. 
  62. ^ a b Brian M. Raftery; Nancy Miller (2002-07-09). "Dynamic Duel". Entertainment Weekly. http://www.ew.com/ew/article/0,,321972~1~0~holyfranchiseinsidebatman,00.html. Erişim tarihi: 2008-02-04. 
  63. ^ Brian Linder (2001-08-09). "More Batman, Superman Insanity at WB". IGN. http://movies.ign.com/articles/302/302177p1.html. Erişim tarihi: 2008-02-04. 
  64. ^ Akiva Goldsman (2002-06-21). "Batman vs Superman 2nd Draft" (PDF). Daily Scripts. http://www.dailyscript.com/scripts/asylum.pdf. Erişim tarihi: 2007-10-11. 
  65. ^ Stax (2002-08-13). "Batman vs. Superman Shelved!". IGN. http://movies.ign.com/articles/367/367576p1.html. Erişim tarihi: 2008-02-04. 
  66. ^ "Batman vs. Superman in '04". IGN. 2002-07-09. http://movies.ign.com/articles/364/364349p1.html. Erişim tarihi: 2008-02-04. 
  67. ^ a b Michael Flemming (2003-01-27). "Batman captures director Nolan". Variety. http://www.variety.com/article/VR1117879566. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  68. ^ "David Fincher biography". IMDB. 2007-03-09. http://www.imdb.com/name/nm0000399/bio. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  69. ^ Claude Brodesser; Cathy Dunkley (2003-03-26). "Inside Move: WB jump starts Batmobile". Variety. http://www.variety.com/index.asp?layout=story&articleid=VR111788369. Erişim tarihi: 2006-11-02. 
  70. ^ Marc Graser; Cathy Dunkley (2004-02-08). "The bat and the beautiful". Variety. http://www.variety.com/article/VR1117899714. Erişim tarihi: 2006-11-02. 
  71. ^ "`Batman Begins' goes to the source". The Kansas City Star. Haziran 25, 2004. 
  72. ^ "35 East Wacker Drive". Emporis. 2007. http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=35eastwackerdrive-chicago-il-usa. Erişim tarihi: 2007-05-14. 
  73. ^ Brain, Marshall. "How the Batmobile Works". HowStuffWorks. http://auto.howstuffworks.com/batmobile.htm/printable. Erişim tarihi: 2006-11-05. 
  74. ^ "Batman Begins Production Notes - The Batsuit & Gadgetry". Warner Brothers. http://www2.warnerbros.com/batmanbegins/productionnotes/#. Erişim tarihi: 2006-11-06. 
  75. ^ a b c "Batman Begins". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/batman_begins/. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  76. ^ Shawn Adler (2008-08-14). "‘He-Man’ Movie Will Go Realistic: ‘We’re Not Talking About Putting Nipples On The Trapjaw Suit’". MTV Movies Blog. http://moviesblog.mtv.com/2008/08/14/he-man-movie-will-go-realistic-were-not-talking-about-putting-nipples-on-the-trapjaw-suit/. Erişim tarihi: 2008-09-03. 
  77. ^ Marshall Crook; Peter Sanders (2008-01-24). "Advertising: Will Marketing Change After Star's Death?". The Wall Street Journal: ss. B1. http://online.wsj.com/article/SB120113527501911813.html. Erişim tarihi: 2008-06-04. 
  78. ^ "Ledger's Death Puts Last Films in a Bind". CNN. 2008-01-24. http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/Movies/01/24/ledger.films/index.html?iref=mpstoryview. Erişim tarihi: 2008-07-10. 
  79. ^ a b "The Dark Knight". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/the_dark_knight/. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  80. ^ Lauren A.E. Schuker (2008-08-22). "Warner Bets on Fewer, Bigger Movies". The Wall Street Journal. http://online.wsj.com/article/SB121936107614461929.html?mod=googlenews_wsj. Erişim tarihi: 2008-10-22. 
  81. ^ Geoff Boucher. "Christopher Nolan on 'Dark Knight' and its box-office billion: 'It's mystifying to me'". Los Angeles Times. http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2008/10/christopher-nol.html. Erişim tarihi: 2008-10-27. 
  82. ^ Rob Allsletter. "The Dark Knight's Future". Comics Continuum. http://www.comicscontinuum.com/stories/0806/30/index.htm. Erişim tarihi: 2008-07-01. 
  83. ^ Charlene Chang. "Christian Bale talks 'Dark Knight' follow-up and 'Terminator Salvation'". http://ifmagazine.com/new.asp?article=6436. Erişim tarihi: 2008-07-01. 
  84. ^ Stephanie Sanchez. "Interview: Gary Oldman Talks The Dark Knight". IESB. http://www.iesb.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5175&Itemid=99. Erişim tarihi: 2008-07-15. 
  85. ^ "Will Chris Nolan Recast the Joker for Batman 3 or Will the Riddler Take His Place?". MovieWeb. 2008-06-29. http://www.movieweb.com/news/18/29618.php. Erişim tarihi: 2008-07-01. 
  86. ^ "Nolan on Robin in Batman Sequels". Superhero Hype!. 2005-06-23. http://www.superherohype.com/news/batmannews.php?id=3189. Erişim tarihi: 2006-07-31. 
  87. ^ Matthew Belloni (Kasım 2006). "Q+A: Christopher Nolan". Esquire. http://www.esquire.com/features/qa/ESQ1106_qanolan_1. Erişim tarihi: 2006-10-13. 
  88. ^ http://www.imdb.com/title/tt1345836/business
  89. ^ The Dark Knight Rises - IMDB Profili
  90. ^ En sevilen Batman aktörü anketi
  91. ^ "Batman Forever - Trivia". notstarring. 2007-03-09. http://notstaring.com/movies/batman-forever. Erişim tarihi: 2008-10-17. 
  92. ^ Roger Ebert (2005-14-06). "Suntimes". http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19950616/REVIEWS/506160301/1023. Erişim tarihi: 2008-12-01. 
  93. ^ "Batman (1989)". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batman.htm. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  94. ^ "Batman Returns (1992)". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanreturns.htm. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  95. ^ "Batman Forever (1995)". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanforever.htm. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  96. ^ "Batman and Robin (1997)". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanrobin.htm. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  97. ^ "Batman Begins (2005)". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanbegins.htm. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  98. ^ "The Dark Knight (2008)". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=darkknight.htm. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  99. ^ "Batman". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/1001781-batman/. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  100. ^ "Batman (Cream of the Crop)". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/1001781-batman/?critic=creamcrop. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  101. ^ "Batman (1989): Reviews". Metacritic. http://www.metacritic.com/video/titles/batman. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  102. ^ "Batman - Critics Reviews". Yahoo! Movies. http://movies.yahoo.com/movie/1800340927/critic. Erişim tarihi: 2007-05-17. 
  103. ^ "Batman Returns (Cream of the Crop)". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/batman_returns/?critic=creamcrop. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  104. ^ "Batman Returns - Critics Reviews". Yahoo! Movies. http://movies.yahoo.com/movie/1800174173/critic. Erişim tarihi: 2007-05-17. 
  105. ^ "Batman Forever (Cream of the Crop)". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/batman_forever/?critic=creamcrop. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  106. ^ "Batman Forever (1995): Reviews". Metacritic. http://www.metacritic.com/video/titles/batmanforever. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  107. ^ "Batman Forever - Critics Reviews". Yahoo! Movies. http://movies.yahoo.com/movie/1800238182/critic. Erişim tarihi: 2007-05-17. 
  108. ^ "Batman & Robin (Cream of the Crop)". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/1077027-batman_and_robin/?critic=creamcrop. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  109. ^ "Batman & Robin (1997): Reviews". Metacritic. http://www.metacritic.com/video/titles/batmanandrobin. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  110. ^ "Batman & Robin - Critics Reviews". Yahoo! Movies. http://movies.yahoo.com/movie/1800283691/critic. Erişim tarihi: 2007-05-17. 
  111. ^ "Batman Begins (Cream of the Crop)". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/batman_begins/?critic=creamcrop. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  112. ^ "Batman Begins (2005): Reviews". Metacritic. http://www.metacritic.com/film/titles/batmanbegins. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  113. ^ "Batman Begins - Critics Reviews". Yahoo! Movies. http://movies.yahoo.com/movie/1808490910/critic. Erişim tarihi: 2007-05-17. 
  114. ^ "The Dark Knight(Cream of the Crop)". Rotten Tomatoes. http://www.rottentomatoes.com/m/the_dark_knight/?critic=creamcrop. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  115. ^ "The Dark Knight (2008): Reviews". Metacritic. http://www.metacritic.com/film/titles/darkknight?q=the%20dark%20knight. Erişim tarihi: 2008-07-18. 
  116. ^ "The Dark Knight - Critics Reviews". Yahoo! Movies. http://movies.yahoo.com/movie/1809271891/critic. Erişim tarihi: 2008-07-18. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]