Bünyan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°50′54″K 35°51′36″D / 38.8483°N 35.86°E / 38.8483; 35.86 Koordinatlar: 38°51′N, 35°51′E

Bünyan
—  İlçe  —
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Kayseri ili
Kayseri ili
Koordinatlar: 38°51′K 35°51′D / 38.85°K 35.85°D / 38.85; 35.85
Ülke Türkiye
İl Kayseri
Coğrafî bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Hakan Kılınçkaya
 - Belediye başkanı Mehmet Özmen
Yüz ölçümü [1]
 - Toplam 1.370 km2 (529 mi2)
Rakım [2] 1.350 m (4.429 ft)
Nüfus (2013)[3]
 - Toplam 29,120
 - Kır -
 - Şehir 29,120
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İnternet sitesi: bünyan.web.tr

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Bünyan tarihinin çok eski olduğuna dair kanıtlar ilçe yakınlarındaki köylerdeki mevcut mağara ve kalıntılardan anlaşılmaktadır. MÖ 4000-1200 yıllarından Hititlere dayandığı anlaşılmaktadır. İran, Asur ve Roma kültürlerini yaşamış Anadolu Selçuklu Devleti zamanında Türkleşmiştir.

Eskiden adı Sarımsaklı Karyesi olan ilçe 1895 yılında Pınarbaşı ilçesinden çıkartılmış, Bünyan-ı Hamit adını kazanarak ilçe olmuştur. Bu isim Hamid'in yapısı anlamına gelmektedir. 1908 yılında Meşrutiyet'in ilanı sonucu Osmanlı imparatoru Abdülhamit'in tahttan indirilmesi ile Hamit adı kaldırılmış ve isim Bünyan olarak devam etmiştir. İlçe olmadan önce Sivas ilinin Pınarbaşı(Aziziye) ilçesine bağlı olmasına rağmen 1908 yılında müstakil ilçe hakkı kazanarak ilçe olmuş 1912 yılında da Sivas ilinden ayrılarak Kayseri iline bağlanmıştır.

Bölgedeki tarihi eserler Selçuklular zamanından kalmıştır. Bu eserler Merkez ve Büyük Bürüngüz Köyündeki camilerle, Sultanhanı ve Karadayı köylerindeki kervansaraylardır. Bölge 1515 tarihinde Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı Devleti topraklarına katılmıştır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bünyan merkezi, Koramaz Dağı'nın kuzey yamacına kurulmuştur. İl merkezine 40 km uzakta bulunan ilçenin toplam yüzölçümü 1306 km² olup ilçenin rakım değeri 1375 metredir.

Bulunduğu yer[değiştir | kaynağı değiştir]

36-37 Boylam ve 38-39 Enlem dereceleri arasında bulunan ilçe, doğuda Pınarbaşı, güneyde Tomarza ve Talas, batıda Kocasinan ve Melikgazi, kuzeyde Sarıoğlan, Akkışla ilçeleri ile komşudur. Erciyes Dağı'nın 40 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır.

Akarsuları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sarımsaklı
  • Topsöğüt Köyü Taçın Suyu
  • Kahveci Suyu
  • Elbaşı Suyu
  • Samağır Suyu
  • Girveli Suyu
  • Çepil suyu (ilçe merkezi)
  • Yumra suyu

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağmurlar genel olarak Nisan, Mayıs ve Ekim aylarında boldur. Kar ise Aralık, Ocak ve Şubat aylarında yağar. Yıllık ortalama yağış miktarı 35 santimetredir. Yıllık ortalama sıcaklık 10° civarındadır. Gece ile gündüz arasındaki ısı farkı oldukça fazladır. Kış aylarında kuzeyden Poyraz, yazları doğudan Karayel, güneyden Lodos en çok esen rüzgarlardır. İlçe merkezinde daha çok doğudan batıya “Boğaz Yeli” denen soğuk rüzgar eser.

Bitki Örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Dağlarda yetişen bodur çalılıklara ve keven bitkisine rastlanmaktadır. Son yıllarda ilçe merkezinde ve köylerde bulunan su boylarında kavak ve söğüt ağaçları dikilmeye başlanmıştır. Meyveciliğe yönelik olarak ise meyve bahçeleri mevcuttur. İlçede kayısı, elma ve armut bol olarak yetişmektedir.

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bünyan ilçesi, Merkez ve Elbaşı Bucağı ile bağlı köylerden oluşmaktadır. Merkeze bağlı köy sayısı 19, Elbaşı Bucağına bağlı köy sayısı 7 olmak üzere 26 köy mevcuttur.

Beldelere göre Mahalle sayıları
İlçe merkezi 14
B.Tuzhisar 3
Karakaya 3
Koyunabdal 3
Yeni Süksün 2
Akmescit 2
Elbaşı 2
B.Bürüngüz 1
Güllüce 1
Toplam 31

Bunların 26sı köy olmak üzere 57 muhtarlık mevcuttur.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre

  • İlçe merkezinde 12.510 kişi
  • Köyler nüısından fazla olup nüfus göç nedeniyle son yıllarda azalmaya başlamıştır. Yıllık nüfus artış hızı şu şekildedir:
  • Şehir merkezinde binde -8.74
  • Köylerde –7.72
  • Toplamda –8.04

Bünyan şeker fabrikası ve Sümerbank'ın kapatılmasıyla işsiz kalan yüzlerce kişi Kayseri'ye göç etmiştir. Sağlık ve eğitimin yetersizliği nedeniyle insanlar şehre gitmiş. Sadece yaşlılar kalmıştır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[4] 46.707 8.467 38.240
1970[5] 48.069 9.332 38.737
1975[6] 51.114 12.277 38.837
1980[7] 49.685 12.930 36.755
1985[8] 49.474 13.266 36.208
1990[9] 43.460 13.653 29.807
2000[10] 39.542 12.510 27.032
2007[11] 35.106 12.905 22.201
2008[12] 34.819 12.705 22.114
2009[13] 33.704 12.431 21.273
2010[14] 32.227 12.250 19.977
2011[15] 30.971 11.974 18.997

Ekonomik yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe ekonomisini tarım, hayvancılık, mevsimlik inşaat işçiliği ve halıcılık oluşturur. İlçede bir adet fabrika bulunmaktadır. Bu fabrikada 50-55 civarında insan çalışmaktadır. 1970'li yıllarda halk iştiraki olarak kurulan ve çelik grit ve çelik bilye üreten Bünsa Döküm AŞ.'dir.

Tarım[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarla tarımı köylerde ve ilçede en temel uğraş olup sadece hayvancılıkla geçinen köy bulunmamaktadır. Tarım ve hayvancılıkta istenen verime daha ulaşılamamıştır. Buğday ambarı bulunur. Buğday işleme fabrikaları vardır.Tarım hayvancılığa bakarak iyidir.

Gilaboru meyvesi (halk arasında Giraboğlu olarak söylenir) buranın önemli gelir kaynaklarından birisidir. Böbrek taşı problemleri ve idrar yolu rahatsızlıklarına faydalı olan bu meyvenin üretiminin büyük kısmı bu ilçede yapılmaktadır.

Halıcılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Halıcılık ekonomiye katkı anlamında ilçe merkezi ve köylerde uğraşılan bir zanaat dalı olarak yerini korumaktadır. Fakat son 10 yıl içinde önemi ve kapsamı sürekli azalmaktadır. Her evde bir halı tezgahı mevcut olup kadınlar tarafından halı dokunmaktadır. İlçenin adını ülke genelinde ve yurt dışında duyuran Bünyan halıcılığının ekonomik şartlara ve makine halıları üretimi ile rekabet etmesi günden güne zorlaşmaktadır.

Sosyal yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe eğitime önem vermektedir. Ancak Erciyes Üniversitesi'nin herhangi bir kolunun ilçede olmaması şaşırtıcıdır. Çok yaşlı kimselerin dışında okuma yazma bilmeyen sayısı çok azdır. Okuma yazma oranı %99’dur. İlçe genelindeki tüm okullarda “Tekli Eğitim” yapılmaktadır.

İlçede önemli bir eğlence merkezi yoktur. Ancak Bünyan Belediye Başkanlığı'nın kurmuş olduğu Kayaaltı Alabalık Üretme Çiftliği, Sarımsaklı Çayı’nın kaynağı olan Pınarbaşı ile Kayseri-Malatya yolu üzerinde bulunan Sultan Çiftliği Alabalık Tesisi piknik alanı olarak ilgi çekmekte, az da olsa eğlence sunmaktadır.

Mimari ve Tarihi Eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski konutlar birbirine yakın olarak toprak örtülü olarak yapılmış olup, hâlen mevcutları vardır. Yeni binalar ise betonarme ve çatılı olarak yapılmaktadır.

Tarihi değeri olan Konak adında bir bina vardır ve sahipleri tarafından konut olarak kullanılmaktadır. Yerleşim merkez ve köylerde toplu bir görünümdedir.

Mezra şeklinde dağınıklık yok denilebilir. Sadece Koyunabdal Kasabasında mezra bulunmaktadır. İlçe merkezinde ve Karahıdır köyünde birkaç çiftlik yerleşimi bulunmaktadır. Toplu yerleşim dolayısıyla devlet hizmetleri rahat götürülebilmektedir.

Ayrıca Sultanhanı, Karadayı ve B.Bürüngüz Köylerinde Selçuklulardan kalma tarihi binalar ve kervansaraylar mevcuttur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 6/11
  2. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=198752
  3. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUyABHY. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspqmEZS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnaIOHB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqAJeFq. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuiqXld. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwmi43y. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyQ6TL8. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0YlwZJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu21gY97. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3qO2mX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuD3utyn. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFfA7dP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGwr3iG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]