Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°28′54″K 38°19′03″D / 37.48167°K 38.3175°D / 37.48167; 38.3175

Atatürk Barajı
Ataturk dam 1-GAP.jpg
Yer Adıyaman-Şanlıurfa
Amaç Sulama, Enerji
Nehir Fırat Nehri
Gövde dolgu tipi Kaya
Gövde hacmi 84,5 milyon
Kurulu güç 2.400 MW
Yükseklik 169
Göl hacmi 48.700 hm3
Göl alanı 817 km2

Atatürk Barajı, Adıyaman ve Şanlıurfa illeri arasında, Fırat Nehri üzerinde kurulu olup, enerji ve sulama amaçlıdır. GAP Projesi içinde, Karakaya Barajının 180 km mansabında, Şanlıurfa ilinin Bozova ilçesine 24 km uzaklıkta Fırat Nehri üzerinde kurulan barajdır.

İnşası ve Baraj Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

1983 yılında inşaatı başlamış olan baraj 1992 yılında işletmeye açıldı. 8 türbine sahip barajın yüksekliği 169 metredir. Kaya dolgu tipinde bir barajdır. Gövde hacmi 84,5 milyon tür. Dış yüzeyi kaya içi kil ve topraktır. Baraj gölünün baskısı ile ilk inşaasındaki yüksekliği 10 metre kısalmıştır.

İnşaatına; 4 Kasım 1983 tarihinde başlandı. 1994 senesinde bitirilmesi planlanan baraj; sulama ve enerji elde etmek maksadıyla yapılmıştır. 84.4 milyon m3 kaya ve toprak dolgu ile dolgu hacmi bakımından bugüne kadar dünyada inşa edilen barajlar arasında beşinci sıradadır. Meydana gelen göl alanı 817 kilometrekaredir.

1 000 000 TL'nin arka yüzündeki Atatürk Barajı resmi
1 YTL'nin arka yüzündeki Atatürk Barajı resmi

Temelden yüksekliği 169 metredir. Nehir seviyesinden yükseklik bakımından minimum su kotu 513, ideal su kotu 526, maksimum su kotu ise 524 metreye ulaşır. Barajda elektrik üretimi için derinliğin en az 133 metre olması gerekir. Baraj duvarının boyu 1644, eni ise 15 metredir.

Kurulu Gücü[değiştir | kaynağı değiştir]

2400 MW gücüyle yıllık 8900 GWh elektrik enerjisi üretim kapasitesine sahiptir. İnşasından günümüze 144 milyar kilovat enerji üretmiştir. Bu değerin ekonomik karşılığı 15 milyar $'dır. Atatürk Barajı, Türkiye'deki hidroelektrik santrallerinde üretilen enerjinin yüzde 20'sini tek başına karşılayacak seviyededir.[1]

Baraj Büyüklüğü[değiştir | kaynağı değiştir]

Atatürk Barajı, dolgu hacmi bakımından dünyanın en büyük 6. barajı durumundadır. Hidroelektrik Santralı da, dünyada halen yapımı sürenler arasında 3., inşa edilmiş olanlar arasında da 5. en büyük santraldır. Aynı zamanda Avrupa'nın ve Türkiye'nin en büyük barajıdır. İstanbul'un yıllık su ihtiyacını 5 günde sağlayabilecek seviyededir.[1]

Sulama[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllık ortalama su akışı 26.654 milyar metreküptür. Toplam su depolama hacmi 48.7 milyar metreküptür. Her bir grupta; gücü 300 Megawatt olan 8 adet türbün jeneratör bulunmaktadır. 25 Temmuz 1992'de bu 8 üniteden ikisi hizmete açılmıştır. Halen inşaatı devam eden Şanlıurfa Tünelinin de tamamlanması ile, Şanlıurfa, Harran, Mardin, Ceylanpınar, Siverek-Hilvan ovaları ile beraber 1.43 milyon dönüm arazi sulanır hale gelecektir. Atatürk Barajı'ndan toplam 874 bin 200 hektar alanın sulanmasının planlanmaktadır. 207 bin hektarının sulamaya açıktır.[1] Ülke ekonomisine bu haliyle katkısı topma 5.5 milyar $ olmuştur. Tüm alanın sulamaya açılması halinde, yıllık getirisi 2,5 milyar $ olacaktır.

Bölgedeki İşsizliğe Etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şu an 400.000 kişiye istihdam sağlamaktadır. Planlanan alan sulanmaya başladığında 1 milyon 750 bin kişiye istihdam sağlaması planlanmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Cari Açığa Baraj Kuruldu" (Türkçe). Habertürk Gazetesi, haberturk.com. 2012. http://ekonomi.haberturk.com/makro-ekonomi/haber/716841-cari-aciga-baraj-kuruldu. Erişim tarihi: 7 Mart 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]