Antonius ve Kleopatra

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Antonius ve Kleopatra
Antony and Cleopatra
Kleopatra'nin Ölümü Ressam:Henry Tresham,  Gravur:George Noble
Kleopatra'nin Ölümü
Ressam:Henry Tresham, Gravur:George Noble
Yazar William Shakespeare
İlk gösterim 1608 veya 1608
Ülke İngiltere
Orijinal dil İngilizce
Tür Tarihsel Trajedi
Zaman ve mekân Antik Roma Cumhuriyeti sonları
Antonius ve Kleopatra birinci foliyo edisyonu baş sayfası

Antonius ve Kleopatra, (İngilizce özgün adı: Antony and Cleopatra) (ünlü İngiliz oyun yazarı William Shakespeare'nin tanınmış bir oyunudur. İlk temsilinin 1606 veya 1608'de Londra'da yapılmıştır ve ilk basimı 1623'dedir.

Karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Lawrence Alma-Tadema'dan
Mark Antoni - Romal general. Jül Sezar'ın MO44de öldürülmesinden sonra Roma'yı yöneten üçlü (triumvirlik)den biri
Kleopatra - Mısır Kıraliçesi
Oktaviyus Sezar(Oktaviyan) - Jül Sezar'ın MO44de öldürülmesinden sonra Roma'yı yöneten üçlü (triumvirlik)den biri
Marcus Aemilius Lepidus - Jül Sezar'ın MO44de öldürülmesinden sonra Roma'yı yöneten üçlü (triumvirlik)den biri
Sextus Pompeius (Pompey) - Sabık Büyük Pompey'in oğlu.
Domitius Enobarbus - Antoni'nin yardimcısı.
Oktaviya - Oktaviyus'un kız kardeşi.
Ventidius, Eros, Scarus, Dercetas, Demetrius, Philo - Antoni'nin arkadaşları.
Agrippa - Ordu komutanı ve Oktaviyus'un bir danışmanı
Dolabella - Oktavius'un arkadaşı ve görevlisi.
Mecaenas, Proculeius, Thyreus, Gallus, Menas - Oktaviyus'un arkadaşları.
Menecrates, Varrius - Sextus Pompeius'un arkadaşları.
Taurus - Oktaviyus Sezar'ın başkomutanı
Canidius - Antoni'nin başkomutanı
Silius - Ventidius'un ordusunda bir subay
Euphronius - Antoni'den Oktaviyus Sezar'a gönderilen elçi.
Alexas, Hadım Mardiyan, Seleucus, Diomedes - Kleopatra'nin görevlileri.
Charmiyan, Iras - Kleopatra'nin şeref nedimeleri.
Falcı
Soytarı
Subaylar, Askerler, Haberci ulaklar ve diğer Hizmetkarlar

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Julius Ceasar'in olumunden sonra onun katillerine karsi Mark Antoni, Oktaviyus Caesar ve Aemilius Lepidus istirakiyle kurulan Üçlü( Triumvirler) grubu değişik bölgelerden Roma'yı idare etmektedir. Doğu bölgesi idarecisi olan Mark Antoni Mısır Kraliçesi olan Kleopatra tarafından sanki büyülenmiş ve idarî ve askerî görevlerini unutup zevk ve sefaya dalmıştır. Roma'nın içişleri sorunları ile ilgilenmektedir. Karısı Fulvia Batı bölgelerini idarecisi olan Oktaviyus'a karşı isyan etmiş ve sonradan ölmüştü.

Oktaviyus, Antoni'yi İskenderiye'den Roma'ya dönüp Akdeniz'de olan üç azılı korsana (Sekstus Pompey, Menecrates ve Menas'a) karşı savaşa katılmasını ister. İskenderiye'de Kloepatra Antoni'ye bu savaşa iştirak etmemesi için yalvarmaktadır. Fakat Antoni ona olan aşkını tekrar etmekle beraber, onun yalvarmalarını dinlemeyerek sonunda Oktaviyus'un çağrısına uyup İskenderiye'den ayrılır.

Roma'da Agrippa Antoni'nin Oktaviyus'un kızkardeşi olan Oktavya ile evlenmesini ve boylece iki aile arasındaki bağlatılarının daha da pekiştirilmesini önermektedir. Fakat Roma'da bulunan Antoni'nin yardımcısı Enobarbus Oktavya'nın Kleopatra'dan sonra hiçbir zaman Antoni'yi tatmin edemiyeceğini bilmektedir. Bu oyunun ünlü bir söyleyişinde tezatlı sözcüklerle Kleopatra'nin çekiciliğini şöyle anlatır: "Yaş onu kurutamamaz. Ne de alışkanlık bayatlatır/Sonsuz çeşitliği vardır; diğer kadınlar bıkkınlık verirler/Diğerleri iştahları beslerler. Fakat o insanı daha aç yapar/En çok tatmin ettiği zaman."

Bir kahin Antoni'ye eğer Oktaviyus'la mücadeleye girişirse kaybedeceğini söyler.

Mısır'da Kleoptra Antoni'nin yeni evliliğini öğrenir ve bu haberi getiren ulaktan azgınca bir intikam alır. Fakat sonunda kendi saray mensupları onu Oktavya'nin Kralice Elizabeth çağı standardlarina göre çok evcil olduğunu (yani kısa boylu, yuvarlak yüzlü, kaşları birbirine yakın ve bozuk saçlı olduğunu) ikna edince biraz sinirleri yatışır.

Triumvirler Pompey ile mütareke yapıp barış konusmalarına girişirler. Pompey'e Sicilya ve Sardinya adalarının idaresini birakabileceklerini; ancak karşılığında onun deniz korsanlarını ortadan kaldırmak için desteğini ve kendilerine tribünlerini göndermesi şartlarını teklif ederler. Biraz tereddütten sonra Pompey bu teklifi kabul eder. Pompey'in kadırgasında bu anlaşma iyice sarhoş olunarak kutlanır. Menas uc sarhos olmuş üçlü (triumvir)i hemen öldürmelerini Pompey'e önerir. Fakat Pompey bunun şerefsizlik olacağını söyleyerek rededer. Fakat sonradan, Oktaviyus ve Lepidus, Pompey'le olan mutareke barışına son verip savaşa devama karar verirler. Antoni bundan hoşlanmaz ve çok kızar.

Antoni Mısır'a İskenderiye'ye doner. Kendini ve Kleopatra'yı Mısır'ın ve Roma'nın kendi idaresinde bulunan doğu bölgelerinin mutlak hükümdarı olarak ilan eder ve taç gityme merasimi yapar. Oktaviyus'un Pompey'den eline geçirmiş olduğu bölgelerin bir kısmını adilce vermediği için Antoni şikayetkardır. Ayrıca Oktaviyus'un Lepidus'u hapse atıp triumvirlikten çıkartmasına da kızıp karşı çıkar. Oktaviyus Pompey'den alınan bölgelerin daha adil dağılımını uygun bulur. Fakat o da Antoni'nin diğer yaptıklarından çok hoşnutsuzdur.

Aktium Deniz Savaşı,: Ressam Lozernzo A. Castro'nun (1672) Barok usulu resmi. Sol altta Kleopatra burnunda Şans tanrıcası heykeli bulunan gemi ile kaçmakta.

Antoni, Oktaviyus ile savaşa hazırlanmaktadır. Yardımcısı Enobargus Antoni'ye savaşın karada olmasını önerir. Karada Antoni daha avantajlıdır; deniz savaşı için Oktaviyus'un güçleri daha hafif ve daha oynak olup, askerleri deniz savaşında daha tecrübeli ve eğitimlidir. Antoni bunu redder; çünkü Oktaviyus bir deniz savaşı için kendine meydan okumuştur. Kleopatra Antoni'ye kendi Mısır donamasını vererek ona destek sağlar. Fakat savaş devam ederken Kleopatra 60 tane gemisiyle savaştan ayrılıp kaçar; Antoni onu takip eder ve Antoni'nin deniz gücü tamamiyle yok edilir. Kleopatra'nin aşkı dolayısyla yaptığı hatadan utanma duyan, Antoni onu bir korkak yaptığı için Kleopatra'ya serzenişlerde bulunur. Ama hala aşkını bütün olanlardan daha üstün tutmaktadır ve Kleopatra'ya Bana bir öpücük ver ve bu bile benim yapmadıklarıma bir karşılık sağlamış olur."

Oktaviyos Kleopatra'ya bir haberci göndererek Antoni'yi bırakıp kendi tarafına geçmesini ister. Kleopatra tereddüt eder ve haberciye kur yapmaya başlar. O sırada Antoni girer ve Kleopatra'yı davranışı için çok ciddi şekilde azarlar. Haberciyi kırbaçla dövdürdükten sonra geri gönderir. Sonunda Kleopatra'yı affeder ve onun için bu sefer karada bir başka savaş yapmaya söz verir.

Savaş başlamadan önce Antoni'nin askerleri acayip kötü haberler taşıyıcı sesler duyup, bunları tanrı Herkül'ün Antoni'yi korumasını bırakma hareketleri olarak yorarlar. Bunu yanında, Antoni'nin uzun zamandan beri yardımcılığını yapan Enobarbus, onu terkederek Oktaviyus'un tarafına geçer. Oktaviyos'a kaçarken bütün şahsi eşyalarını geride bırakmıştır. Antoni bu eşyalara el koyacağına, bütün hepsinin Enobarbus'a gönderilmesine emir verir. Enabarbus Antoni'nin cömertliğinden o kadar ezilmiş ve kendi sadakatsizliğine o kadar çok utanmıstir ki kirik bir kalble olur.

Antoni icin karada harp uygun gider; fakat Oktaviyus savaşı bir deniz savaşına döndürür. Tekrar Kleopatra'nin donaması savaşı bırakıp kaçınca, Antoni bu deniz savaşında da yenik düşer. Antoni'nin donanması teslim olur. Antoni Kleopatra'ya çok kızgındır. Bu pis Mısırlı bana ihanet etti. Bu ihanetinden dolayı Kleopatra'yı öldürmeye karar verir. Kleopatra Antoni'nin eski aşkını geri almak için tek çıkar yolun ona haberci gönderip Kleopatra'nın son sözlerinin Antoni olarak kendini öldürdüğünu haber olarak gönderir. Kleopatra kendini kendi anıtında kilitleyip Antoni'nin geri dönmesini bekler.

Kleopatra'nin oölumü. Ressam:Reginald Arthur (1892)

Fakat Kleopatra'nın planı doğru çıkmaz. Antoni, pişman olup Kleopatra'nın ölüsünü görmek için geri döneceğine, kendi hayatının artık hiç değeri kalmadığı nedeni ile intihar etmeye karar verir. Yaverlerinden biri olan Eros'a kılıcını saplayarak kendini öldürmesi için yalvarır. Fakat Eros buna dayanamaz ve kendi kendini öldürür. Antoni Eros'un cesaret ve sadakatinden çok etkilenmiştir ve aynını kendi yapmak ister. Fakat kendini öldürmeyi başaramaz ve ağır yara alır. Yaralarından dolayı büyük acılar içinde iken Antoni Kleopatra'nin hala sağ olduğunu öğrenir. Acılar içinde Antoni'yi sedye ile Kleopatra'nin gizlendiği anıta götürürler ve orada Antoni Kleopatra'nın kolları arasında hayatını kaybeder.

Oktaviyus onu teslim olmaya ikna etmak için Kleopatra'yla gidip onunla görüşür. Kleopatra cok kizgin bir tavirla telim olmayi rededer. Oktaviyus'un zafer şenliklerinde Roma sokaklarında gezdirilip asırlar boyunca bir hain olarak anılmaktan daha kötü bir hayal olmadığına inanmaktadir. "Hızlı hareketli komedi aktörleri/Bizi zaman boyunca mizansene koyacaklar/Bizim İskenderiye'de bugünkü şenlik günümüz gibi/Antoni sarhoş olarak ortaya çıkartılacak/Ve ben Kleopatra kendimi ve büyüklüğümü gıcırtılı bir ses çıkartan erkek çocuğu gibi göreceğim/Ben bir fahişe gibi poz vereceğim." Bu söylev gibi konuşma bir çeşit söz oyunu, bir dramatik ince alay olmaktadır, çünkü Shakespeare'in bu oyununun temsilinde Kleopatra'yı gerçekten sesi gıcırdayan bir erkek çocuk aktör oyanamaktaydı ve bu oyununda gerçekten Shakespeare Antoni'nin sarhoşca şenliklerini temsil etmekteydi.

Kleopatra'ya ihanet edilir ve o Romalılar tarafından esir alınır. Kleopatra Oktaviyus'un kendine karşı yapmak istediklerini anlamak için onu dener. Kleopatra Oktaviyus'a servetinin bir muhasebesini verirken, hazine görevlisini kendisine taklit olarak ihanet etmesini emreder. Bu görevli Oktaviyus'a Kloepatra'nin bu muhasebe hesaplarında servetinin bir kısmını bildirmediğini söyleyince Oktaviyus onun hiç önemi olmadığını bildirir. Bu kayıtsızlıktan Kleopatra Oktaviyus'un, adil davranmaya söz vermesine rağmen, Kleopatra'yi Roma'da zafer alayında bir esir hükümdar olarak arabası arkasında yürütmeye kararlı olduğunu anlar.

Kloepatra kendini öldurmeye karar verir, Bir zehirli engerek yılanının kendini ısırıp vücuduna zehir saçmasını sağlar. Öbür dünyada Antoni ile tekrar birlikte olacağını hayal ederek huzurlu bir sevinçle ölür. Hizmetkar kızları olan, İras ve Charmiyan'da, kendilerini öldürürler. Oktaviyus ölülerin cesetlerini bulur. Kendisini iki birbiriyle çelişkili ruhsal duygu arasında bulur. Antoni ve Kleopatra'nin ölümleri kendini ilk Roma İmparatoru olarak ilan etmesine yol açmıştır. Diğer taraftan da onlara bir büyük sempati duymaktadır: "O kadın Antoni'si ile birlikte gömülecek/Dünyada hiç bir mezar bulunur mu bu kadar ünlü bir çifti/İçine alabilecek.." Her ikisi için de bir askerî cenaze töreni yapılmasına emir verir.

Beyazperdeye uyarlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1972 : Antoni ve Kleopatra Film - Charlton Heston (Rejisor ve Antoni), Hildegarde Neil (Kleopatra), Eric Porter (Enobarus).
  • 1974 : Antoni ve Kleopatra TV için film - Trevor Nunn yönetiminde Londra Kraliyet Shakepeare Company tarafından tiyatro sahnesi için oyunun TV için film çekimi. Janet Suzman (Kleopatra), Richard Johnson (Antoni), ve Patrick Stewart (Enobarbus).
  • 1981 : Antoni ve Kleopatra TV için film - BBC Shakespeare dizini için. Colin Blakely (Antoni), Jane Lapotaire (Kleopatra).
  • 1983 : Antoni ve Kleopatra TV için film - Timothy Dalton (Antoni), Lynn Redgrave (Cleopatra).

Türkçeye çeviriler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Antuvan ve Kleopatra. Çev. Abdullah Cevdet. İstanbul: Matbaa-i Necmi , 1921.
  • Antonius ile Kleopatra. Çev. Saffet Korkut. 1944. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1997.
  • Antonius ile Kleopatra. Çev. Seniha Sami. İstanbul: Hilmi Kitabevi, 1946.
  • Antonius ve Kleopatra. Çev. Halide Edip Adıvar ve Mina Urgan. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1949.
  • Antonius ve Kleopatra. Çev. Sabahattin Eyüboğlu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1967.
  • Antonius ve Kleopatra. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2002.
  • Antonius ve Kleopatra. Çev. Can Doğan. İstanbul: Mitos-Boyut Yayınevi, 2012.

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [1] Wikisource Antonius_ve_Kleopatra oyununun tam metni İngilizce.
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Antonius ve Kleopatra ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.