Othello

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Othello
Othello ve karisi DesdomonaRessam:Théodore Chassériau
Othello ve karisi Desdomona
Ressam:Théodore Chassériau
Yazar William Shakespeare
İlk gösterim 1603
Ülke İngiltere
Orijinal dil İngilizce
Tür 5 Perdelik Trajedi
Zaman ve mekân Venedik ve Kıbrıs
1622de yayınlanan quatro basım Othello baş sayfasi

Othello, (İngilizce özgün adı: The Tragedy of Othello, the Moor of Venice) William Shakespeare'in yazdığı trajedilerden biri ve aynı zamanda oyunun baş erkek kahramanıdır. Shakespeare'in bu oyunu Cinthio tarafından yazılan "Moor of Venice" adlı kısa hikâyesine dayanarak, yaklaşık 1603 yılında yazdığı sanılıyor.

Oyun dört ana karakter etrafında döner:Othello, karısı Desdemona, muhafız komutanı Cassio ve güvendiği akıl hocası İago. Othello Kıbrıs'taki Venedik koloni ordusunun Osmanlılarla savaştığı dönemde başarılı ve saygı duyulan Mağrip kökenli bir komutandır. Halk ve ileri gelenler tarafından çok sevilen bu Berberi komutan Desdemona'ya aşık olur. Şehrin ileri gelenlerinden birinin kızı olan Desdemona da Othello'yu sevmektedir. Önceleri saygı duyulan Othello'nun arkasından bu Magribi beyaz evliliği sonucu birçok dedikodu çıkar. Herşeye rağmen evlenen Othello ve Desdemona'nın mutlulukları halkın dedikoduları ve Iago'nun kötülükleriyle bir trajediye döner.

Çok çeşitli konulara (ırkçılık, aşk, kıskançlık ve ihanet) sahip olması sayesinde günümüze kadar sevilen ve okunan bir eser olarak kalmış ve gerek profesyonel gerekse amatör oyuncular tarafından sahnelenmiştir. Aynı zamanda birçok film, opera ve düz yazı uyarlaması yapılmıştır.

Othello, 1930'lu ve 1940'lı yıllarda Türkiye'de taşra şehir ve kasabalarında gezgin çadır ve halk tiyatrolarında yaygın olarak Arabın İntikamı adıyla temsil edilmiştir.

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Ünlü Rus Stanislavski Othello rolunde 1896

Othello kaynağını Giovanni Battista Giraldi Cinthio'nun, 100 tane masalın bir araya gelmesinden oluşan Boccacio'nun Decameron tarzındaki bir eseri olan "Gli Hecatommithi"'daki (1565) "Un Capitano Moro" masalından alır. Shakespeare'in zamanında, hiç bir İngilizce çevirisi bulunmuyordu ancak Othello'daki sözsel yankılanımlar İtalyan aslına daha yakındir. Cinthio'nun masalı yaklaşık 1508 yılında Venedik'te meydana gelen yaşanmış bir olaya dayanılarak yazılmış olabilir. Bu masal aynı zamanda daha önce Binbir Gece Masallarında anlatılan eserlerden biri olan "Üç Elma" hikâyesinde betimlenen bir olaya da benzemektedir.

Karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Othello - Venedik Cumhuriyeti'nin hizmetinde olan bir asil Magribi; oyunun baş kahramanı
  • Desdemona - Brabantio'nun kızı ve Othello'nun karısı.
  • Iago - Sancaktar, oyun kahramanının baş rakibi
  • Roderigo - Venedikli bir asılzade. Desdemona'ya karşılık görmeden aşık
  • Michael Cassio - Othello'nun yardmci kurmayı.
  • Venedik Dükası.
  • Brabantio - bir Venedik Senatörü, Desdemona'nin babası ve Venedik'te zengin bir kişi.
  • Diğer Senatörler.
  • Gratiano - Brabantio'nun erkek kardeşi.
  • Lodovico - Brabantio'nun akrabası. Venedikli bir asilzade, Desdomona'nin kuzeni
  • Montano - Othello'dan bir önceki Venedik'in Kıbrıs valisi
  • Soytarı - Montano'un uşağı.
  • Emiliya - Iago'nun nişanlısı, Desdemona'nin nedimesi.
  • Bianca - Cassio'nun metresi.
  • Çeşitli : Subaylar, Asılzadeler, Mesaj kuriyeri, Müzisiyenler, Haberci, Denizci, Hizmetkarlar, uşaklar v.b

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Mekan: 1. Perde: Venedik. II. Perde - V. Perde: Kıbrıs
Zaman: Osmanlı devletinin Kıbrıs'ı fethinden önce

I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Venedik'de bulunan Senatör Brabantio'ya bir yüksek rütbeli subay olan İago ve zengin ama çapkın bir asilzade olan Roderigo gelip Kıbrıs'ta aile evinde bırakmış olduğu kızı Desdemona'nın oradan kaçıp Venedik devleti için çalışan Mağribi general Othello'la ile bir gizli izdivaç yaptığını birirler. Mağribi asilli Othello'yu şerefsizlikle ve Brabantıa'nın şerefini yerlere düşürmekle itham ederler.

Senatör ve Othello'yu suçlayanlar Othello'yu şehirde aramaktayken onun Venedik Dükü ve bir Venedik senatorler grubu tarafindan bir toplantıya çağrıldığını öğrenirler. Venedik Dük'ü yanında Brabantıo'nun akrabaları Lodovico ve Gratiano ve diğer bazi senatörlerin katıldığı bu toplantıda, Dük Osmanlı devleti donanması gemilerinin Kıbrıs adasını tehdit ettikleri haberini vermiştir. Aynı toplantıda senatör Brabantıo Othello'yu büyü kullanarak kızının iffetini bozmakla ve kendi şerefini düşürmekle itham eder. Fakat Othello kendini savunur. Desdemona'nın Othello'nun kendi hayat hikayesini ve maceralarını anlatırken kendine aşık olduğunu; bunun üzerine kendi evinden kaçıp Othello'nun evine yerleştiğini ve onunla bir nikah merasimi ile evlendiğini açıklar; ama bununla beraber Desdemona ile evliğinin tamam olmayıp karısının iffetini bozmadığını ve onun hala bakire olduğunu bildirir. Bu Desdemona tarafından da teyit edilir. Böylece hiç suçsuz bulunan Othello'ya Kıbrıs adasının Osmanlılara karşı savunması için komutanlık görevi verilir. Venedik'in Kıbrıs ordusunun komutanı Othello ile yeni karısı Desdemona; Othello'nun ikinci komutanı olarak atanan Cassio; yaveri olan İago ve Desdomona'nın nedimesi Emilya; Kıbrıs'a gönderilen Venedikli askerlerle birlikte Venedik'ten Kıbrıs'a gitmek üzere bir gemi filosu ile ayrılırlar.

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Akdeniz'de çıkan şiddetli bir fırtına Venedik filosunu dağıtmıştır. Bu, değişik gemilerde bulunan oyunun kahramalarının Kıbrıs adasina değişik zamanlarda çıkmalarına neden olmuştur. Kıbrıs'a varıldığında bu şiddetli fırtınanın Osmanlı donanması gemilerini de dağıttığını öğrenirler. Bu "iyi haber" Venedik'ten gönderilen askerlere bunu kutlamak için bir eğlence yapma fırsatı yaratır. İago ise bu eğlenceleri kendi kötü niyetli planlarını gerçekleştirmek için bir fırsat saymaktadır. Hem düşman Osmanlıların istila filosunu tahrip olması ve hem de komutan olan Othello ile Desdemona'nın evlenmesi için Venedikli üst yöneticiler içkili bir eğlence tertip etmişlerdir. Bu eğlence sırasında İago ve Rodrigo'nun Othello'nun hayatını baltalama planlarını işleme koymalarına yol açar. Bu içkili eğlence sırasında Otelo'nun ikinci komutanı olan Cassio çok içip sarhoş olur ve Kıbrıs adası valisi olan Montano ile bir ağız dalaşına girişip bundan ortaya çıkan bir kılıçlı düelloda valiyi yaralar. Kıbrıs komutanı olan Othello yardımcısı ikinci komutanının rütbesini düşürmesi gerekmektedir. Cassio yaptığından utanmış ve pişman olmuştur ve rütbesini kaybetmek istememektedir. Yaveri olan İago onu Othello'ya yeni karısı Desdemona vasıtası ile pişmanlığını bildirmesini ve onun rütbe indirmeyip kendini affetmesi için başvurmaya ikna eder.

III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Cassio İago'nun tavsiye ettiğini yapmak için Desdemona ile bir ikili görüşme yapar. Diago, şeytanca planina uyarak, bu iki gencin konuşmasına Othello'nun şahit olmasını sağlar. Yeni karısı ile eski ikinci komutanını yakın konuşma halinde gören Othello'nun kıskançlık duygulari kabarır. İago büyük kurnazlıkla bu kıskançlık duygularına karşı durmaya çalışan Othello'yu aksi yolda tetikler. İago Desdomona ile Cassio konusunu açar ve Cassio ile Desdemona arasında bir gizli aşk ilişkisi olması gerektiğine Othello'yu inandırır. Halbuki Cassio'nun Bianca adlı bir genç kız ile yakın aşk bağlantısı bulunmaktadır. Desdemona'nın gayet iyilikseverlikle Cassio'ya yapmak isteği yardım artık kötü niyetli İago tarafından tetiklenmiş kocası tarafından kötü bir seymiş olarak yorumlanacaktır.

Desdemona'da Othello'nun kendine ilk hediye olarak verdiği bir mendil bulunmaktadır. İago Desdemona'nın nedimesi ve kendinin nişanlısı olan Emilya'yı bu mendili çalıp kendine getirmesine kandırır. Emilya da İago'nun kötü niyetlerinden hiç haberdar olmadan ve bu mendilin Othello'ya hissi önemini hiç bilmeden mendili çalıp İago'ya verir. İago Othello'ya bu mendilin Cassio'nun elinde bulunduğunu söyler. Bu mendile gayet hissi önem veren Othelollo'nun kıskançlık hislerini daha çoğaltır. Othello karısından ona hediye ettiği mendili göstermesini ister ama Desdemona bu mendili kendi eşyaları arasında bulamayınca karısının kendini aldattığına karşı şüpheleri daha da artar.

IV. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

V. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçeye çeviriler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Othello. [Jean François Ducis’in Fransızca çevirisinden] Çev. Hasan Bedreddin, Mehmet Rifat. Temaşa c.2, cüz 3. İstanbul, 1293.
  • Otello. Çev. Mihran Boyacıyan. İstanbul: Mansume-i Efkar, 1328.
  • Othello. [Fransızcadan] Çev. Refet Ülgen. Ankara: Maarif Vekâleti, 1931.
  • Othello:Venedikli bir magribînin faciası. Çev. Orhan Burian. İstanbul: Yücel Yayınevi, 1940.
  • Othello. Çev. Ülkü Tamer. İstanbul, 1964
  • Othello: Venedikli bir magriplinin faciası. Çev. Orhan Burian. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1966.
  • Othello. Çev. A. Vahit Turhan ve A. Turan Oflazoğlu. İstanbul, 1965.
  • Othello. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1985.
  • Othello. Çev. Orhan Burian. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]



Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [1] Wikisource'da Othello oyunun tam metni (İngilizce)