Ali Ufkî Bey

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Wojciech Bobowski.PNG

Ali Ufkî Bey, Klasik Türk musikisi bestekârı, santûrî, müzikolog ve "Mecmua-i Sâz ü Söz" adlı nota ve güfte mecmuasının müellifidir.

Leh (Polonya) asıllı olup sonradan Müslüman olmuştur, 1610[1] yılında doğmuştur.Kırım Hanlığı ordusu tarafından bir savaşta esir alınmış ve İstanbul'a gönderilmiştir. Asıl adı "Wojciech Bobowski" idi. Daha sonra ihtida ederek "Ali Ufkî" adını aldı. Enderunda eğitim gördü ve görev yaptı. Çeşitli Türk sazlarını ve bilhassa "santûrî" olarak anılacak derecede santûr çalmayı öğrendi. Kendisine "Bey" ünvanı verildi. Eserlerinde kendisinden daima "Ali Ufkî Bey" olarak bahsetmektedir. Bir rivayete göre 1676 yılında, bir başka ve daha kuvvetli rivayete göre ise 1685 yılında öldü. Ali Ufki Bey 3.Murat'a ait olan ve bir sabah namazına kalkamadığından nefsini terbiye için yazdığı "uyan ey gözlerim gafletten uyan" güfteleri ile başlayan eserine bestelemiştir.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Wojciech Bobowski bir Leh olarak Gorlice yakınlarındaki Bobowa'da doğmuştur. Protestan bir ailede büyümüş[2] ve kariyerine kilise müzisyeni olarak başlamıştır. İyi bir müzik bilgisine sahip olduğu için, Sultan 4.Murat'ın sarayına gönderilmiştir. Daha sonra burada İslam'ı benimsemiş ve Alī Ufqī adını almıştır. Sarayda mütercim,hazinedâr ve bestekâr olarak hizmet vermiştir. Lehçe'nin yanı sıra Türkçe,Arapça,Fransızca,Almanca,Yunanca,İbranice,İtalyanca ve Latin dilleriyle birlikte 16 dil bilmekteydi.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitab-ı Mukaddes[değiştir | kaynağı değiştir]

Ali Ufki Bey, dini meselelerle derinden ilgileniyordu.Anglikan ilm-i hâl'ini Osmanlı Türkçesine çevirmiştir.En büyük başarılarından biri Kitab-ı Mukaddesi Türkçe'ye çevirmesidir.

Mezmurlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitab-ı Mukaddes'in Mezmurlar kısmını Osmanlı Türkçesine çevirmiş ve melodilerini de Türk Musikisine adapte etmeye çalışmıştır.1665 yılında yayınlanmıştır.

Diğer İşleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1666 yılında Osmanlı Türkçesi ile ilgili bir gramer kitabı yayınlamıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Cevher, Hakan (1995). Ali Ufki. İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bİlim Dalı. ISBN 42498. 
  2. ^ Subjects of the Sultan: culture and daily life in the Ottoman Empire pg. 92,ISBN:9781850437604
  • Behar, Cem. Ali Ufki ve Mezmurlar. Pan Yayıncılık,İstanbul, 2000, ISBN : 9789757652067.
  • Neudecker, H. (1996). "Wojciech Bobowski and his Turkish grammar (1666)". Dutch Studies in Near Eastern Languages and Literatures, 2, pp. 169–192.
  • Neudecker, H. (2000). "Ordinal numbers in Bobowski’s Turkish Bible translation (1662–1664)." Folia Orientalia, 36, pp. 219–225.
  • Bakalarz,A. (2005). "Polaków odkrywanie Arabii Saudyjskiej", Księgarnia Akademicka, University of Michigan, str. 57–62, ISBN: 9788371887987.
  • F.Siarczyński, Wiadomość o Woyciechu Jaxie z Bobowej, "Czasopisma Naukowego Księgozbioru Ossolińskich", 1/1, Lwów 1828.