Şigelloz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Esculaap4.svg     Bu maddede yazılanlar yalnızca bilgi verme amaçlıdır.
Yazılanlar, doktor uyarısı ya da önerisi değildir.
Şigelloz
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
ICD-10 kodu A03
ICD-9 kodu 004

Şigelloz, ağır vakalarda basil dizanterisi olarak da bilinir, Shigella cinsine ait bakteri türlerinin neden olduğu enfeksiyonunun sonucudur. Hayvanlarda ender olarak görülür, başlıca insan ve primatların bir hastalığıdır. Etmen organizma sıkça insan dışkılarıyla pislenmiş sularda bulunur ve dışkı-ağız yoluyla aktarılır.

Shigella cinsine ait olan dört tür, S. dysenteriae, S. flexneri, S. boydii ve S. sonnei bu hastalığa neden olabilirler. En ağır hastalık yapan ve ölümcül komplikasyonlara yol açabilen tür Shigella dysenteriae 'nın tip 1 adlı serotipidir.

Belirtileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Belirtiler hafif bir mide ağrısından ibaret olabileceği gibi kramp, ishal, ateş, kusma, dışkıda kan, irin veya mukus olarak tanımlanmış bir dizanteri şeklinde de olabilir. Yeterince dışkılayamama duygusu (tenesmus) da olabilir. Enfeksiyonu izleyen 12-50 saat içinde hastalık başlar.

Shigella bakterileri kalın bağırsak epitel hücrelerinin içinde çoğalırlar, onları öldürüp bitişik hücrelere yayılırlar. Enfeksiyonlarla ilişkili olarak bağırsak mukozasında hasar, rektal kanama, ağır su kaybı (dehidrasyon) olur. Bazı suşlar %10-15 dolayında ölüme neden olurlar. Tepkisel artrit (Reiter Hastalığı) ve hemolitik üremik sendrom şigellozu takiben görülebilen hastalıklardır.

Tedavi ve Korunma[değiştir | kaynağı değiştir]

Antibiyotik dayanıklılığının yayılması yüzünden ilaç tedavisinde sınırlı seçenekler vardır. Azitromisin, yeni kinolon ve sefalosporin türevleri tercih edilen ilaçlardır. Norfloxacin ve ciprofloxacin S. dysenteriae type 1 enfeksiyonuna yeterince etki etmez.

Halen Shigella enfeksiyonuna karşı aşı yoktur ama geliştirilmesi konusunda çalışmalar sürmektedir.

Shigella yiyecekle aktarılabilir. Salata malzemesinde, çiğ sebzelerde, süt ve süt ürünlerinde ve etlerden bulaşabilir. Suya dışkı karışması ve yiyecek hazırlayıcılarının kötü tuvalet temizliği yapmaları gıdalarla hastalık bulaşmasının başlıca nedenleridir. Hastalığın tanısı dışkı örneklerinden kültür alınarak hastalık etmeninin izole edilmesiyle olur.

Toplum sağlığına etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünyada görülen yılda yaklaşık 165 milyon Şigelloz vakasının %99'u kalkınmakta olan ülkelerde meydana gelmektedir. Bu ülkelerdeki vakaların %69'u beş yaşın altında çocuklarda meydana gelmekte, ölen yılda yaklaşık 1,1 milyon kişinin %60'ı beş yaşın altındadır.[1]

Bebekler, yaşlılar ve yatalaklar hastalığa en hassas olanlar olmakla beraber her insan hasta olabilir. AIDS hastaları ve AIDS ile ilgili bulgular (AIDS-related complex = ARC) gösterenlerde şigelloz çok sık görülür.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • U.S. Food And Drug Administration (ABD Gıda ve İlaç İdaresi): Foodborne Pathogenic Microorganisms and Natural Toxins Handbook [1] Shigella (İngilizce)
  • Niyogi SK. (2005) J Microbiol. 43:133-43. Shigellosis.özet (İngilizce)
  • Kotloff KL, Winickoff JP, Ivanoff B, Clemens JD, Swerdlow DL, Sansonetti PJ, Adak GK, Levine MM. (1999) Bull World Health Organ. 77:651-66. Global burden of Shigella infections: implications for vaccine development and implementation of control strategies.özet (İngilizce)

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kotloff KL, Winickoff JP, Ivanoff B, Clemens JD, Swerdlow DL, Sansonetti PJ, Adak GK, Levine MM. (1999) Bull World Health Organ. 77:651-66. Global burden of Shigella infections: implications for vaccine development and implementation of control strategies.özet

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]