Şarkikaraağaç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°04′49″N, 31°21′57″E

Şarkikaraağaç
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
İlin siyasi haritası
İlin siyasi haritası
Koordinatlar: 38°04′49″K 31°21′57″D / 38.08028°K 31.36583°D / 38.08028; 31.36583
Ülke Türkiye
İl Isparta
Coğrafî bölge Akdeniz Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Abdullah AKDAŞ
 - Belediye başkanı Şafak Ufacık
Yüz ölçümü
 - Toplam 1.232 km2 (475,7 mi2)
Rakım 935 m (3.068 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 26,597
 - Kır 16,600
 - Şehir 9,997
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 32800
İl alan kodu 0246
İl plaka kodu 32
İnternet sitesi: http://www.sarkikaraagac.bel.tr


Şarkîkaraağaç, Isparta ilinin bir ilçesidir. On iki ilçesi bulunan Isparta vilâyetinde nüfus yoğunluğu bakımından üçüncü sıradadır.

İsim kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin adındaki "şarkî" sıfatı "doğuya ait, doğuda" mânâsına gelir. Karaağaç isminde Denizli iline bağlı bir ilçe daha bulunması, bundan dolayı da herhangi bir karışıklığa mahal vermemek için biraz daha doğuda olan Isparta'ya bağlı Karaağaç'a "şarkî", batıda olan Denizli'ye bağlı Karaağaç'a da "garbî" (batıya ait, batıda) sıfatı konulmuştur. Ancak sonraki yıllarda Denizli'nin Garbî Karaağaç'ı, adını Acıpayam olarak değiştirmiştir. Isparta'ya bağlı Karaağaç'ın önündeki "şarkî" kelimesi ise kaldırılmadan bugüne kadar kullanılagelmiştir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

12. yüzyılın başında Selçuklu hâkimiyetine giren Şarkî Karaağaç, 1863'te Konya vilâyetine bağlanarak kaza yapılmış ve 1878 yılında da Isparta vilâyetine bağlanmıştır. Göller Bölgesinin en önemli yerleşim merkezlerinden biridir. Bugün birer ilçe olan Gelendost ve Yenişarbademli, 1950'li yıllara kadar Isparta'nın en büyük ilçelerinden biri olan Şarkî Karaağaç'tan bazı siyasî sebeplerle koparılarak ilçe yapılmıştır.

Eski çağda adı Neapolis olan ilçenin münbit bir ovada bulunduğu için ziraata elverişli olması, kuzeyden gelen tacirlerin Neapolis'in batı ve güneyine gidip gelmesi; Neapolis'in ticaret hacminin artmasında olduğu gibi zengin bir tarihe ev sahipliği yapmasına da vesile olmuştur. Orta asyadan ilk gelen atalarımızın bir karaağacın etrafında toplandıkları için ilçenin adı doğu manasınada gelen Şarki kelimesiyle birleştirilerk Şarkikaraağaç olmuştur.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Güneyde Beyşehir ve Yenişarbademli, kuzeyde Yalvaç, Akşehir, Doğanhisar, batıda Gelendost ve Eğirdir, doğuda Hüyük ile çevrilidir. İlçenin yüzölçümü 1232 km 2'dir. İlçenin etrafında kuzeydoğusunda Sultandağları, batıda Anamas Dağları, güneyde Orta Toroslar, Karadağ ve Kızıldağ bulunmaktadır. İlçe Isparta il merkezinin 120 km kuzeydoğusunda, Konya il merkezinin 157 km kuzeybatısında, Akşehir’in 50 km güneyinde yer almaktadır.

İklim ve Bitki Örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında, karasal iklime daha yakın bir iklim yapısına sahiptir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlıdır. Arazi bitki örtüsü bakımından genelde çıplaktır. Ovalar ve düşük yükselti alan kuramının yayvan olduğu bölgeler genellikle tarım arazileri olduğu için bu kesimlerde buğday, arpa, yulaf gibi tahıl ürünleri, şeker pancarı, haşhaş, ayçiçeği gibi tarla ürünleri, sebze, meyve ağaçlarından oluşan otsu ve odunsu bitki örtüsü gözlenmektedir. Kızıldağ'ın kuzey ve kuzeydoğu yamaçlarında sedir ağaçları, Anamasdağ bölgesinde ve özellikle karbonatlı kayaçların göstermelik verdiği diğer bazı bölgelerde çam, karaçam, bodur çalı ve bazı otsulara rastlanır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 4 belde ve 25 köy oluşmaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[2] 28.988 4.585 24.403
1970[3] 30.690 4.820 25.870
1975[4] 31.533 4.772 26.761
1980[5] 34.135 5.839 28.296
1985[6] 35.967 8.390 27.577
1990[7] 38.993 12.253 26.740
2000[8] 52.164 24.502 27.662
2007[9] 28.397 9.538 18.859
2008[10] 28.992 11.059 17.933
2009[11] 27.873 10.473 17.400
2010[12] 27.367 9.849 17.518
2011[13] 27.093 9.919 17.174

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin Akşehir ve Konya ile de küçümsenmeyecek bir ticaret diyaloğu vardır. Bu diyalog geçmişte olduğu gibi bugün de devam etmektedir.

İlçe sınırlari içinde bulunan Kızıldağ Millî Parkı, temiz havası ve sedir ağaçlarıyla bilhassa yaz aylarında ilçeye ekonomik ve sosyal alanda ciddî bir hareketlilik kazandırır.

Dünya barit yataklarının %0.05'i de Şarkî Karaağaç sınırları içerisindedir.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin eğitim olanları oldukça gelişmiştir.İlçede başta Anadolu Öğretmen Lisesi olmak üzere örgün ve yaygın eğitim veren her kademe eğitim ve öğretim kurumları vardır.Bu eğitim kurumlarının il ve çevre iller arasında ki başarıları ile Isparta ilinin önde gelen eğitim kurumlarıdır. İlçede Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı bir Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadır. Yüksek okulun başarılı bir şekilde sosyal ve eğitim alanında ki atılımları göz doldurmaktadır.

Türk edebiyatında "Nev-Yunanîlik" cereyanının tek ve önemli temsilcisi olan şair Salih Zeki Aktay,Türk siyasetinin önemli isimlerinden Koca Reis lâkaplı Sadettin Bilgiç ve Türkçülük mücadelesinin öncülerinden Said Bilgiç Şarkî Karaağaç'ın yetiştirdiği tanınmış sîmâlar arasında yer alır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde dekanlık, Kültür Bakanlığında müsteşarlık görevlerinde bulunmuş ve eserleri ve yaptıklarıyla Türk kültürüne hizmet etmiş olan Sumerolog Prof. Dr. Emin Bilgiç de yine Şarkî Karaağaçlıdır.

Şarkî Karaağaç efeler diyarı olarak da bilinir.

Gazete ve gazetecilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Şarkikaraağaç'ta Gazetecilik konusunda 2005 yılına kadar ne zaman hangi gazete vardı o konuda bir malumatım bulunmamakta. 2005 yılı Mayıs ayında Şarkikaraağaç'ın köyü olan Gedikli köyün adına Gediklinin sesi ismi ( http://www.gediklininsesi.biz.nf/ ) ile büyük ebat bir gazete çıkardık. İlçemizde gazetenin olmadığını fark edince haber ve sorunları yazma konusunda Şarkikaraağaç'ı da kapsadık maliyeti karşılayamadığımız için yayınını durdurduk. Onun yerine 2005 son aylarında sonhavadis( http://www.sonhavadis.biz.nf/ ) internet gazetesini kurdum. Hâlâ yayın hayatını devam ettiren internet gazetemiz ulusal haberler ve ulusal köşe yazıları ile ve bölgenin haberleri ile yayın hayatına devam etmekte.

Futbol[değiştir | kaynağı değiştir]

1970 yıllarda ıspartanın şarkikaraağaç ilçesinde kurulan ilçenin futbol klübüdür.renkleri sarı-kırmızı-siyahdır.kuruluşundan bu tarafa amatör liglerde mücadele eden şarkikaraağaçspor çeşitli dönemlerde 3.lige cok yaklaşmasına ragmen yükselememiştir.2000 yılından sonra tekrar aktif mücadele eden takım bu dönemde başarılı sonuçlar almıştır.

Belediye Başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

1893(H. 1309)'ten Günümüze Şarkîkaraağaç'ta Görev Yapmış Olan Belediye Başkanları

  • 07.Haziran 1309.....(seçimle) Kara Ali
  • 05.Kânunısânî 1328...(seçimle) İrfan Efendizade Himmet Efendi
  • 09.Mart.1329.........(seçimle) Ramazan Ağazade Ramazan Efendi
  • 31.Mart.1333.........(seçimle) Şatıroğlu Sadık
  • 03.Aralık.1338.......(seçimle) Gümüşoğlu Hacı Ömer
  • 05.Nisan.1339........(seçimle) Şatıroğlu Sadık
  • 01.Ağustos.1339......(seçimle) Hacı Ramazanoğlu Etem
  • 27.Mayıs.1340........(seçimle) Şakir Efendioğlu Reşat
  • 10.Kasım.1340........(seçimle) Gümüşoğlu Hacı Ömer
  • 06.Mart.1927.........(seçimle) Molla Ahmedoğlu Vahid
  • 20.Ekim.1930.........(seçimle) Hocaoğlu Sadık
  • 29.Nisan.1933........(seçimle) Kapcıoğlu İzzet
  • 13.Ekim.1938.........(vekâleten) Kaymakam Bediî Güven
  • 26.Haziran.1939......(seçimle) Ahmet Ateş
  • 10.Haziran.1946......(seçimle) Tevfik Çiftçi
  • 08.Eylül.1950........(seçimle) Abdürrahim Çağırıcı
  • 27.Mayıs.1960........(vekâleten) Yarbay Nazif Esin
  • 01.Ağustos.1960......(vekâleten) Kaymakam Mustafa Aykut
  • 05.Eylül.1961........(vekâleten) Kaymakam Orhan Tütüncü
  • 22.Ocak.1962.........(vekâleten) Kaymakam Turan Sarıca
  • 24.Ağustos.1962......(vekâleten) Kaymakam Güner Orbay
  • 02.Kasım.1962........(vekâleten) Ali Suavi Erdemtok
  • 21.Kasım.1963........(seçimle) Tevfik Şatıroğlu
  • 06.Haziran.1968......(seçimle) Sadık Akman
  • 11.Aralık.1977.......(seçimle) Fikri Togay
  • 1979......................... Vedat Gürakan
  • 12.EYLÜL S O N R A S I Atama
  • ......................(atama) Mehmet Yılmaz
  • ......................(atama) Rüstem Kılıçaslan
  • ......................(atama) Mehmet Eroğlu
  • ......................(atama) Ahmed Yaman
  • ......................(vekâleten) Kaymakam Fevzi Güneş
  • 26.Mart.1984.........(seçimle) Mevlüt Özdemir
  • 18.Nisan.1999........(seçimle) Mehmet Güven
  • 28.Mart.2004.........(seçimle) Mevlüt Özdemir
  • 07.Haziran.2009......(seçimle) Mevlüt Özdemir
  • .............................. Şafak Ufacık

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUtzAMs. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspmDF1W. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnL65Og. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btpvhd30. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtubsZfJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwfVGNJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyIcY77. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0Q6KKJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1wZFeb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3la5bx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCz6fuh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFZKMFD. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGsyecc. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]